ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପ୍ରକାଶଞ୍ଚାପ୍ରକାଶଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗମଂ ସ୍ଥାଵରଞ୍ଚ ଯତ୍ । ଵିଶ୍ଵରୂପମିଦଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ରୁଦ୍ରନାରାଯଣାତ୍ମକମ୍ ।। ୨୫.

ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ ଓ ଦେଖାଯାଏନି, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ରୂପ ରୁଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣ ଆତ୍ମାରୁ ଗଠିତ।

ଅହମଗ୍ନିର୍ଭଵାନ୍ ସୋମୋ ଭଵାନ୍ ରାତ୍ରିରହଂ ଦିନମ୍। ଭଵାନୃତମହଂ ସତ୍ଯଂ ଭଵାନ୍ କ୍ରତୁରହଂ ଫଲମ୍ ।। ୨୫.

ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସୋମ; ତୁମେ ରାତି, ମୁଁ ଦିନ; ତୁମେ ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱ; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ମୁଁ ତାହାର ଫଳ।

ଭଵାନ୍ ଜ୍ଞାନମହଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଯଜ୍ଜପିତ୍ଵା ସଦା ଜନାଃ । ମାଂ ଵିଶନ୍ତି ତ୍ଵଯି ପ୍ରୀତେ ଜନାଃ ସୁକୃତକାରିଣଃ। ଆଵାଭ୍ଯାଂ ସହିତା ଚୈଵ ଗତିର୍ନାନ୍ଯା ଯୁଗକ୍ଷଯେ ।। ୨୫.

ତୁମେ ଜ୍ଞାନ, ମୁଁ ଜାଣିବାଯୋଗ୍ୟ; ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସଦ୍କର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକେ ମୋତେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଆମେ ଦୁଇଁଜଣ ସହିତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ, ଯୁଗ ଶେଷରେ।

ଆତ୍ମାନଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ପୁରୁଷଂ ଶିଵମ୍। ଭଵାନର୍ଦ୍ଧଶରୀରଂ ମେ ତ୍ଵହନ୍ତଵ ଯଥୈଵ ଚ ।। ୨୫.

ତୁମେ ନିଜକୁ ପ୍ରକୃତି ଭାବେ ଜାଣ, ଏବଂ ମୋତେ ପୁରୁଷ ଶିବ ଭାବେ ଜାଣ। ତୁମେ ମୋ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶରୀର, ଯେପରି ମୁଁ ତୁମର।

ଵାମପାର୍ଶ୍ଵମହମ୍ମହ୍ଯଂ ଶ୍ଯାମଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣମ୍ । ତ୍ଵଞ୍ଚ ଵାମେତରଂ ପାର୍ଶ୍ଵଂ ତ୍ଵହଂ ଵୈ ନୀଲଲୋହିତଃ ।। ୨୫.

ମୁଁ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ, କଳା ଓ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ; ତୁମେ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱ, ମୁଁ ନୀଳ ଓ ଲାଲ।

ତ୍ଵଞ୍ଚ ମେ ହ୍ଵଦଯଂ ଵିଷ୍ଣୋ ତଵ ଚାହଂ ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ। ଭଵାନ୍ ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଯ କାର୍ଯସ୍ଯ କର୍ତ୍ତାହମଧିଦୈଵତମ୍ ।। ୨୫.

ତୁମେ ମୋର ହୃଦୟ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟରେ ବସିଛି। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା ତୁମେ, ଏବଂ ମୁଁ ତାହାର ଅଧିଦେବତା।

ତଦେହି ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଵତ୍ସ ଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯମ୍ବୁଦପ୍ରଭ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦେଵୋଽନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନମୀଶ୍ଵରଃ ।। ୨୫.

ତେଣୁ, ହେ ପୁଅ, ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ମୁଁ ଏବେ ଯିବି, ହେ ସମୁଦ୍ରପ୍ରଭା। ଏଭଳି କହି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତଃ ସୋଽନ୍ତର୍ହିତେ ଦେଵେ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ତଦା ପୁନଃ। ଅଶେତ ଶଯନେ ଭୂପ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତର୍ଜଲେ ହରିଃ ।। ୨୫.

ତାପରେ, ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ହରି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ଶୟନରେ ଶୋଇଲେ, ହେ ରାଜା।

ତଂ ପଦ୍ମଂ ପଦ୍ମଗର୍ଭାଭଂ ପଦ୍ମାକ୍ଷଃ ପଦ୍ମସମ୍ଭଵଃ। ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନା ବ୍ରହ୍ମା ଭେଜେ ବ୍ରାହ୍ମଂ ତଦାସନମ୍ ।। ୨୫.

ଏହି ପଦ୍ମକୁ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଗର୍ଭ ସଦୃଶ, ପଦ୍ମ ନୟନ ଓ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ନେଇ, ବ୍ରାହ୍ମ ଆସନରେ ବସିଲେ।

ଅଥ ଦୀର୍ଘଣ କାଲେନ ତତ୍ରାପ୍ଯପ୍ରତିମାଵୁଭୌ। ମହାବଲୌ ମହାସତ୍ତ୍ଵୌ ଭ୍ରାତରୌ ମଧୁକୈଟଭୌ ।। ୨୫.

ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେଠାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଇ ଭାଇ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ଦେଖାଦେଲେ।

ଊଚତୁଶ୍ଵୈଵ ଵଚନଂ ଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଵୈ ନୌ ଭଵିଷ୍ଯସି । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତୌ ତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତାଵୁଭୌ ।। ୨୫.

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆମର ଭୋଜ୍ୟ ହେବ।' ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଇଁଜଣ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଦାରୁଣନ୍ତୁ ତଯୋର୍ଭାଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁଷ୍କରସମ୍ଭଵଃ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାତ୍ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵିଜ୍ଞାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।। ୨୫.

ସେଇ ଦୁଇଟିର ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବକୁ ବୁଝି, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ନିଜର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝି, ତାହାର ଅର୍ଥ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

କର୍ଣିକାଘଟନଂ ଭୂଯୋ ନାଭ୍ଯଜାନାଦ୍ଯଦା ଗତିମ୍। ତତଃ ସ ପଦ୍ମନାଲେନ ଅଵତୀର୍ଯ୍ଯ ରସାତଲମ୍। କୃଷ୍ଣାଜିନୋତ୍ତରାସଙ୍ଗନ୍ଦଦୃଶେଽନ୍ତର୍ଜଲେ ହରିମ୍ ।। ୨୫.

ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଭାଗର ଗତି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ତଳେ ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଜଳ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ।

ସ ଚ ତଂ ବୋଧଯାମାସ ଵିବୁଦ୍ଧଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମେ ଭଯଂ ଦେଵ ତ୍ରାଯସ୍ଵୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଶଙ୍କୁରୁ ।। ୨୫.

ସେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇ ଏହିପରି କହିଲେ— 'ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଭୂତମାନେଠାରୁ ଭୟଭୀତ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଉଠ, ଚିନ୍ତା କର।'

ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସପ୍ରହାସମରିନ୍ଦମଃ। ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ନ ଭେତଵ୍ଯମିତ୍ଯୁଵାଚ ମୁନିଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା, ମୃଦୁ ହସି ସ୍ୱୟଂ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'

ତସ୍ମାତ୍ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଚୋକ୍ତଂ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ମେ ମହଦ୍ଭଯମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଭୂତାଦିଵାକ୍ଯୈସ୍ତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ତ୍ଵଂ ନାଶଯିଷ୍ଯସି ।। ୨୫.

'ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଭୂତମାନେଠାରୁ ବଡ଼ ଭୟ ଅଛି ବୋଲି କହିଥିଲ, ତେଣୁ ଭୂତମାନେ ସଂପର୍କରେ ଯେଉଁ କଥା କହିଛ, ସେଇ କଥା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବକୁ ନଶ୍ୱ କରିପାରିବ।'

ଭୂର୍ଭୂଵଃସ୍ଵସ୍ତତୋ ଦେଵଂ ଵିଵିଶୁସ୍ତମଯୋନିଜମ୍ । ତତଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ତମେଵାସୀନମାଗତମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଭୂଃ, ଭୁଵଃ ଓ ସ୍ୱଃ, ସେଇ ସ୍ୱଯଂଜନ୍ମା ଦେବଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେଠାରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

ଗତେ ତସ୍ମିଂତତୋଽନନ୍ତ ଉଦ୍ଗୀର୍ଯ ଭ୍ରାତରୌ ମୁଖାତ୍। ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜିଷ୍ଣୁଞ୍ଚ ପ୍ରୋଵାଚ ବ୍ରହ୍ମାଣମଭିରକ୍ଷତାମ୍। ମଧୁକୈଟଭଯୋର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଯୋରାଗମନଂ ପୁନଃ ।। ୨୫.

ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଅନନ୍ତ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଦୁଇ ଭାଇକୁ ବାହାର କଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର', ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କ ପୁନର୍ବାର ଆସିବାକୁ ଅନୁଭବ କରି।

ଚକ୍ରାତେ ରୂପ ସାଦୃଶ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ସତ୍ତମୌ। କୃତସାଦୃଶ୍ଯରୂପୌ ତୌ ତାଵେଵାଭିମୁଖୌ ସ୍ଥିତୌ ।। ୨୫.

ସେ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଦୃଶ ରୂପ ନେଲେ; ସେମାନେ ସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଆ ହେଲେ।

ତତସ୍ତୌ ପ୍ରୋଚତୁର୍ଦ୍ଦୈତ୍ଯୌ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦାରୁଣଂ ଵଚଃ। ଅସ୍ମାକଂ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ମଧ୍ଯେ ଵୈ ପ୍ରାଶ୍ନିକୋ ଭଵ ।। ୨୫.

ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ— 'ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାରକ ହେଉ।'

ତତସ୍ତୌ ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ସଂସ୍ତମ୍ଭ୍ଯାପଃ ସ୍ଵମାଯଯା । ଚକ୍ରତୁସ୍ତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଯସ୍ଯ ଯେନେପ୍ସିତଂ ତଦା ।। ୨୫.

ତାପରେ ସେମାନେ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ମାୟାରେ ଜଳକୁ ଅଟକାଇ, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତେଷାନ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଶତଙ୍ଗତମ୍। ନ ଚ ଯୁଦ୍ଧମଦୋତ୍ସେକୋ ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସଂନ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ ।। ୨୫.

ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶତ ବର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କେହି ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ପଛକୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ।

ଲକ୍ଷଣଦ୍ଵଯସଂସ୍ଥାନାଦ୍ରୂପଵନ୍ତୌ ସ୍ଥିତେଙ୍ଗିତୌ। ସାଦୃଶ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯାକୁଲମନା ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ଯାନମୁପାଗମତ୍ ।। ୨୫.

ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚଳନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଭଳି ଥିଲା, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଲେ।

ସ ତଯୋରନ୍ତରଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ପଦ୍ମକେସରଜଂ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ ବବନ୍ଧ କଵଚନ୍ତଯୋଃ। ଆମେଖଲଞ୍ଚ ଗାତ୍ରଞ୍ଚ ତତୋ ମନ୍ତ୍ରମୁଦାହରତ୍ ।। ୨୫.

ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ବୁଝି, ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମର ରେଣୁରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ କବଚ ତିଆରି କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ମେଖଳା ପିନ୍ଧାଇ, ପରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ଜପତସ୍ତ୍ଵଭଵତ୍କନ୍ଯା ଵିଶ୍ଵରୂପସମୁତ୍ଥିତା। ପଦ୍ମେନ୍ଦୁଵଦନପ୍ରଖ୍ଯା ପଦ୍ମହସ୍ତା ଶୁଭା ସତୀ। ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତୌ ଦୈତ୍ଯୌ ଭଯାଦ୍ଵର୍ଣଵିଵର୍ଜ୍ଜିତୌ ।। ୨୫.

ସେ ଜପ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ସଦ୍ବ୍ରତା; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦୁଇ ଦାନବ ଭୟରେ ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଲେ।

ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁରଯା ଗିରା। କାଽତ୍ର ତ୍ଵମଵଗନ୍ତଵ୍ଯା ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯମନିନ୍ଦିତେ ।। ୨୫.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର କଥାରେ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ କିଏ ଅଛ? ସତ୍ୟ କହ, ନିର୍ମଳା।'

ସାମ୍ନା ସଂପୂଜ୍ଯ ସା କନ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିସ୍ତଦା । ମୋହିନୀଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ମାଯାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସନ୍ଦେଶକାରିଣୀମ୍ ।। ୨୫.

ସେ କନ୍ୟା ନମ୍ର ଭାବେ ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ— 'ମୋତେ ମୋହିନୀ ବୋଲି ଜାଣ, ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଓ ସନ୍ଦେଶବାହିନୀ।'

ତ୍ଵଯା ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତ୍ଯମାନାଽହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵରାଯୁତା। ଅସ୍ଯାଃ ପ୍ରୀତମନା ବ୍ରହ୍ମା ଗୌଣଂ ନାମ ଚକାର ହ ।। ୨୫.

'ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ମୋତେ ଡାକିଥିଲ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ଅନ୍ୟ ନାମ ଦେଲେ।'

ମଯା ଚ ଵ୍ଯାହୃତା ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଞ୍ଚୈଵ ସମୁପସ୍ଥିତା। ମହାଵ୍ଯାହୃତିରିତ୍ଯେଵ ନାମ ତେ ଵିଚରିଷ୍ଯତି ।। ୨୫.

'ମୁଁ ତୁମେ ଡାକିଥିଲାରୁ ଏବଂ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ତେଣୁ ତୁମେ ମହାବ୍ୟାହୃତି ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ।'