ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

କପାଲମେକଂ ଦ୍ଯୌର୍ଜଜ୍ଞେ କପାଲମପରଂ କ୍ଷିତିଃ। ଉଲ୍ଵନ୍ତସ୍ଯ ମହୋତ୍ସେଧଂ ଯୋଽସୌ କନକପର୍ଵତଃ ।। ୨୪.

ଏକ ଅଣ୍ଡ ଛିଲିକା ଆକାଶ ହେଲା, ଅନ୍ୟଟି ମାଟି ହେଲା; ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ସୁନା ପାହାଡ଼ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା।

ତତସ୍ତସ୍ମାତ୍ ପ୍ରବୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଦେଵୋ ଦେଵଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଭଗଵାନହଂ ଜଜ୍ଞେ ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ।। ୨୪.

ତାପରେ, ସେଠାରୁ ଜାଗୃତ ଆତ୍ମା, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ, ଚାରି ହାତ ଥିବା ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଲି।

ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଵାଯୁନା ତଦ୍ଦ୍ଵିଧାକୃତମ୍। ଅତାରାର୍କେନ୍ଦୁନକ୍ଷତ୍ରଂ ଶୂନ୍ଯଂ ଲୋକମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ। କୋଽଯମତ୍ରେ ତ୍ଯଭିଧ୍ଯାତେ କୁମାରାସ୍ତେଽଭଵଂସ୍ତଦା ।। ୨୪.

ପୁଣି ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ବାୟୁ ତାହାକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲା; ତାପରେ ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଶୂନ୍ୟ ଜଗତ୍ ଦେଖି, 'ଏଠାରେ କିଏ ଅଛି?' ବୋଲି ଭାବିଲି, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ କୁମାର ହେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାସ୍ସୁତନଵୋ ଯେଽତୀତାଃ ପୂର୍ଵଜାସ୍ତଵ। ଭୂଯୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ତତ ଏଵାତ୍ମଜାସ୍ତଵ। ଭୁଵନାନଲସଙ୍କାଶାଃ ପଝପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣାଃ ।। ୨୪.

ତୁମର ଯେଉଁ ସନ୍ତାନମାନେ ପୂର୍ବେ ଦେଖାଦେଲେ, ସୁନ୍ଦର ରୂପରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା।

ଶ୍ରୀମାନ୍ ସନତ୍କୁମାରସ୍ତୁ ଋଭୁଶ୍ଚୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସୌ । ସନାତନଶ୍ଚ ସନକସ୍ତଥୈଵ ଚ ସନନ୍ଦନଃ। ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ସମକାଲଂ ତେ ବୁଦ୍ଧଯାଽତୀନ୍ଦ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ।। ୨୪.

ଶ୍ରୀମାନ୍ ସନତ୍କୁମାର ଓ ଋଭୁ, ଉଭୟେ ଉଚ୍ଚବ୍ରତୀ, ସନାତନ, ସନକ ଏବଂ ସନନ୍ଦନ, ସମୟ ସହିତ ଏକା ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତୀତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା।

ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ପ୍ରତିଘାତ୍ମାନୋ ଜଗଦୁଶ୍ଚ ତଦୈଵ ହି। ନାରପ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଚ କର୍ମାଣି ତାପତ୍ରଯଵିଵର୍ଜିତାଃ ।। ୨୪.

ସେମାନେ ଆଲୋକମୟ ଦେହ ସହ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ଜଗତ୍ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ସେମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଓ ତିନିପ୍ରକାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।

ଅସ୍ଯ ସୌମ୍ଯଂ ବହୁକ୍ଲେଶଂ ଜରାଶୋକସମନ୍ଵିତମ୍। ଜୀଵିତଂ ମରଣଂ ଚୈଵ ସଂଭଵଞ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୨୪.

ଏହି ଜୀବନ ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ଭରିଆ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଶୋକ ସହିତ; ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ପୁନଃପୁନି ଉତ୍ପତ୍ତି ଘଟେ।

ସ୍ଵପ୍ରଭୂତଂ ପୁନଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ଦୁଃଖାନି ନରକାଂସ୍ତଥା। ଵିଦିତ୍ଵା ଚାଗମଂ ସର୍ଵମଵଶ୍ଯଂ ଭଵିତଵ୍ଯତାମ୍ ।। ୨୪.

ସ୍ୱର୍ଗର ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ନରକର କଷ୍ଟ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଆଗମନର ଅନିବାର୍ୟତା ବୁଝି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଋଭୁଂ ସନତ୍କୁମାରଞ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଵ ଵଶେ ସ୍ଥିତୌ। ତ୍ରଯସ୍ତୁ ତ୍ରୀନ୍ ଗୁଣାନ୍ ହିତ୍ଵା ଆତ୍ମଜାଃ ସନକାଦଯଃ। ଵୈଵର୍ତ୍ତେନ ତୁ ଜ୍ଞାନେନ ନିଵୃତ୍ତାସ୍ତେ ମହୌଜସଃ ।। ୨୪.

ତୁମେ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଦେଖି, ତୁମ ତିନି ପୁଅ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତିନି ଗୁଣ ଛାଡ଼ି, ବିକାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ।

ତତସ୍ତେଷ୍ଵପଵୃତ୍ତେଷୁ ସନକାଦିଷୁ ଵୈ ତ୍ରିଷୁ। ଭଵିଷ୍ଯସି ଵିମୂଢସ୍ତୁ ମାଯଯା ଶଙ୍କରସ୍ଯ ତୁ ।। ୨୪.

ଯେତେବେଳେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ତିନିଜଣ ଅପସାରିବେ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହାଁ ହେବ।

ଏଵଂ କଲ୍ପେ ତୁ ଵୈକଲ୍ପେ ସଂଜ୍ଞା ନସ୍ଯତି ତେଽନଘ। କଲ୍ପଶେଷାଣି ଭୂତାନି ସୂକ୍ଷ୍ମାଣି ପାର୍ଥିଵାନି ଚ ।। ୨୪.

ଏଭଳି, ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ବିକଳ୍ପରେ, ତୁମର ପରିଚୟ ହରାଇଯିବ; ଶେଷ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ପୃଥିବୀର ଜୀବମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ।

ସା ଚୈଷା ହ୍ଯୈଶ୍ଵରୀ ମାଯା ଜଗତଃ ସମୁଦାହୃତା। ସ ଏଷ ପର୍ଵତୋ ମେରୁ ର୍ଦେଵଲୋକ ଉଦାହୃତଃ ।। ୨୪.

ଏହି ହେଉଛି ଦେବୀ ମାୟା, ଯାହାକୁ ଜଗତର ମୂଳ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି; ଏହି ପାହାଡ଼ ହେଉଛି ମେରୁ, ଯାହାକୁ ଦେବଲୋକ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ।

ତଵୈଵେଦଂ ହି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାତ୍ମାନମାତ୍ମନା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚେଶ୍ଵରସଦ୍ଭାଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାମମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣମ୍ ।। ୨୪.

ଏହା ତୁମର ମହିମା; ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖି, ଈଶ୍ୱରର ସତ୍ତାକୁ ଜାଣି, ମୋତେ, ପଦ୍ମନୟନ, ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ମହାଦେଵଂ ମହାଯୋଗଂ ଭୂତାନାଂ ଵରଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ପ୍ରଣଵାତ୍ମାନମାସାଦ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯା ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍। ତ୍ଵାଞ୍ଚ ମାଞ୍ଚୈଵ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିଃଶ୍ଵାସାନ୍ନିର୍ଦ୍ଦହେଦଯମ୍ ।। ୨୪.

ମହାଦେବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ ଦୟାକରି ଦେବା, ପ୍ରଣବ ରୂପୀ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରି, ଯଦି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ତୁମେ ଏବଂ ମୋତେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ।

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାଯୋଗଂ ଅଭ୍ଯୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ ମହାବଲଃ। ଅହଂ ତ୍ଵାମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ସ୍ତୋଷ୍ଯେଽହମନଲପ୍ରଭମ୍ ।। ୨୪.

ଏପରି ମହାଯୋଗୀଙ୍କୁ ଜାଣି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଠିଲେ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି।

ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ତତଃ ସ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ। ଅତୀତୈଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵର୍ତ୍ତମାନୈସ୍ତଥୈଵ ଚ। ନାମଭିଶ୍ଛାନ୍ଦସୈଶ୍ଚୈଵ ଇଦଂ ସ୍ତୋତ୍ରମୁଦୀରଯତ୍ ।। ୨୪.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ତାହାପରେ ଅତୀତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ନାମ ଓ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କଲେ।

ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଗଵତେ ସୁଵ୍ରତେଽନନ୍ତତେଜସେ। ନମଃ କ୍ଷେତ୍ରାଧିପତଯେ ବୀଜିନେ ଶୂଲିନେ ନମଃ ।। ୨୪.

ଓ ଭଗବାନ, ଶୁଭ ସଂକଳ୍ପ ଓ ଅନନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କ୍ଷେତ୍ରର ନାଥ, ବୀଜଧାରୀ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ତୁମକୁ ମୋର ନମନ।

ଅମେଢ୍ରାଯୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵମେଢ୍ରାଯ ନମୋ ଵୈକୁଣ୍ଠରେତସେ । ନମୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ଅପୂର୍ଵପ୍ରଥମାଯ ଚ ।। ୨୪.

ଯିଏ ଲିଙ୍ଗ ବିହୀନ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଲିଙ୍ଗ, ବୈକୁଣ୍ଠର ବୀଜ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଥମ, ସେଇଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମୋ ହଵ୍ଯାଯ ପୂଜ୍ଯାଯ ସଦ୍ଯୋ ଜାତାଯ ଵୈ ନମଃ । ଗହ୍ଵରାଯ ଧନେଶାଯ ହୈମଚୀରାମ୍ବରାଯ ଚ ।। ୨୪.

ଯିଏ ହବିର ଭୋକ୍ତା, ପୂଜ୍ୟ, ସତ୍ୟ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଗୁହାବାସୀ, ଧନର ନାଥ, ସୁନା ଛାଡ଼ି ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସେଇଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମସ୍ତେ ହ୍ଯସ୍ମଦାଦୀନାଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାଯ ଚ। ଵେଦକର୍ମ୍ମାଵଦାନାନାଂ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ତୁମେ ଆମେ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ, ବେଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ହୋମ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମୋ ଯୋଗ୍ସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେ ସାଂଖ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ । ନମୋ ଧ୍ରୁଵନିଶୀଥାନାମୃଷୀଣାଂ ପତଯେ ନମଃ ।। ୨୪.

ଯୋଗର ନାଥ, ସାଂଖ୍ୟର ନାଥ, ଧୃଢ଼, ରାତି ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କର ପତି, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଵିଦ୍ଯୁଦଶନିମେଘାନାଂ ଗର୍ଜ୍ଜିତପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ଉଦଧୀନାଞ୍ଚ ପ୍ରଭଵେ ଦ୍ଵୀପାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ବିଦ୍ୟୁତ, ମେଘ ଓ ଗର୍ଜନର ନାଥ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଅଦ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରଭଵେ ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ନମୋ ନଦାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନଦୀନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ପାହାଡ଼ ଓ ବର୍ଷାର ନାଥ, ନଦୀ ଓ ଝରଣାର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମଶ୍ଚୌଷଧିପ୍ରଭଵେ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ଧର୍ମ୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷାଯ ଧର୍ମ୍ମାଯ ସ୍ଥିତୀନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ଔଷଧି ଓ ଗଛର ନାଥ, ଧର୍ମର ଦର୍ଶକ, ଧର୍ମ ଓ ସ୍ଥିରତାର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମୋ ରସାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ରତ୍ନାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ । ନମଃ କ୍ଷଣାନାଂ ପ୍ରଭଵେ କଲାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ରସ ଓ ମଣିର ନାଥ, କ୍ଷଣ ଓ କଳାର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନିମେଷପ୍ରଭଵେ ଚୈଵ କାଷ୍ଠାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ । ଅହୋରାତ୍ରାର୍ଦ୍ଧମାସାନାଂ ମାସାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ନିମେଷ ଓ କାଷ୍ଠାର ନାଥ, ଦିନ, ରାତି, ପକ୍ଷ ଓ ମାସର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମ ଋତୁନାଂ ପ୍ରଭଵେ ସଂଖ୍ଯାଯାଃ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ପ୍ରଭଵେ ଚ ପରାର୍ଦ୍ଧସ୍ଯ ପରସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

ଋତୁ ଓ ସଂଖ୍ୟାର ନାଥ, ପରାର୍ଦ୍ଧ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ନମଃ ପୁରାଣପ୍ରଭଵେ ଯୁଗସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ଚତୁର୍ଵିଧସ୍ଯ ସର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେଽନନ୍ତଚକ୍ଷୁଷେ ।। ୨୪.

ପୁରାତନ ଓ ଯୁଗର ନାଥ, ଚାରିପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟିର ନାଥ, ଅନନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

କଲ୍ପୋଦଯେ ନିବଦ୍ଧାନାଂ ଵାର୍ତ୍ତାନାଂ ପ୍ରଭଵେ ନମଃ। ନମୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ପ୍ରଭଵେ ବ୍ରହ୍ମଦିପ୍ରଭଵେ ନମଃ ।। ୨୪.

କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଘଟଣାର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେଙ୍କର ନାଥ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।