ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵିମୂର୍ଦ୍ଧା ଶଙ୍କୁଵର୍ଣଶ୍ଚ ତଥା ଶଙ୍କୁନିରାମଯଃ। ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ମହାଵିଶ୍ଵୋ ଗଵେଷ୍ଠିର୍ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ତଥା ।। ୭.

ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଂକୁବର୍ଣ୍ଣ, ଶଂକୁନିରାମୟ, ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣ, ମହାବିଶ୍ୱ, ଗବେଷ୍ଠି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି—ଏମାନେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଜାମୁଖୋଽଥ ଭଗଵାନ୍ ଶିଲୋ ଵାମନସସ୍ତଥା। ମରୀଚିରକ୍ଷକଶ୍ଚୈଵ ମହାଗାର୍ଗ୍ଯୋଽଙ୍ଗିରାଵୃତଃ ।। ୭.

ଅଜାମୁଖ, ପୂଜ୍ୟ ଶିଳ, ବାମନସ, ମରୀଚିରକ୍ଷକ, ମହାଗାର୍ଗ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗିରାବୃତ ମଧ୍ୟ ନାମିତ।

ଵିକ୍ଷୋଭ୍ଯଶ୍ଚ ସୁକେତୁଶ୍ଚ ସୁଵୀର୍ଯଃ ସୁହୃଦସ୍ତଥା। ଇନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ଵିଶ୍ଵଜିଚ୍ଚୈଵ ତଥାସୁର ଵିମର୍ଦ୍ଦନଃ ।। ୭.

ବିକ୍ଷୋଭ୍ୟ, ସୁକେତୁ, ସୁବୀର୍ୟ, ସୁହୃଦ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ବିଶ୍ୱଜିତ, ଅସୁର ଓ ବିମର୍ଦ୍ଦନା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଏକଚକ୍ରଃ ସୁବାହୁଶ୍ଚ ତାରକଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପୁଲୋମା ଚ ପ୍ରଵୀଣୋଽଥ ମହାଶିରାଃ ।। ୭.

ଏକଚକ୍ର, ସୁବାହୁ, ମହାବଳୀ ତାରକ, ବୈଶ୍ୱାନର, ପୁଲୋମା, ପ୍ରବୀଣ ଓ ମହାଶିରା ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଅଛନ୍ତି।

ସ୍ଵର୍ଭାନୁର୍ଵୃଷପର୍ଵା ଚ ମୁଣ୍ଡକଶ୍ଚ ମହାସୁରଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ଯଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ତାପିନଃ ।। ୭.

ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ବୃଷପର୍ବା, ମହାସୁର ମୁଣ୍ଡକ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏମାନେ ତାପଦାୟକ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

ସୂକ୍ଷ୍ମଶ୍ଚୈଵ ନିଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଊର୍ଣନାଭୋ ମହାଗିରିଃ। ଅସିଲୋମା ସୁକେଶଶ୍ଚ ସଦଶ୍ଚ ବଲକୋ ଦଶ ।। ୭.

ସୂକ୍ଷ୍ମ, ନିଚନ୍ଦ୍ର, ଉର୍ଣ୍ଣନାଭ, ମହାଗିରି, ଅସିଲୋମା, ସୁକେଶ, ସଦ ଓ ବଳକ ନାମର ଦଶଜଣ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।

ତଥା ଗଗନମୂର୍ଦ୍ଧା ଚ କୁମ୍ଭନାଭା ମହୋଦରଃ। ପ୍ରମୋଦାହଶ୍ଚ କୁପଥୋ ହଯଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।। ୭.

ଗଗନମୂର୍ଧା, କୁମ୍ଭନାଭ, ମହୋଦର, ପ୍ରମୋଦାହ, କୁପଥ ଓ ପ୍ରବଳ ହୟଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଅସୁରଶ୍ଚ ଵିରୁପାକ୍ଷଃ ସୁପଥୋଽଥ ମହାସୁରଃ। ଅଜୋ ହିରଣ୍ମଯଶ୍ଚୈଵ ଶତମାଯୁଶ୍ଚ ଶମ୍ବରଃ ।। ୭.

ଅସୁର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ମହାସୁର ସୁପଥ, ଅଜ, ହିରଣ୍ୟମୟ, ଶତମାୟୁ ଓ ଶମ୍ବର ନାମିତ।

ଶରଭଃ ଶଲଭଶ୍ଚୈଵ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵୁଭୌ। ଅସୁରାଣାଂ ସୁରାଵେତୌ ସୁରାଣାଂ ସାମ୍ପ୍ରତାଵିମୌ ।। ୭.

ଶରଭ ଓ ଶଳଭ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବମାନେଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ଏବେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ଇତି ପୁତ୍ରା ଦନୋର୍ଵଂଶାଃ ପ୍ରଧାନାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ। ତେଷାମପରିସଙ୍ଖ୍ଯେଯଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦ୍ଯନନ୍ତକମ୍ ।। ୭.

ଏଭଳି ଡାନୁର ପ୍ରଧାନ ପୁଅମାନେର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଗଲା; ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ, ନାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଂଶଜମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତ।

ଇତ୍ଯେତେ ତ୍ଵସୁରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦୈତେଯା ଦାନଵାଶ୍ଚ ଯେ। ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ତୁ ସ୍ମୃତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ହ୍ଯନୁଭାନୁର୍ଦନୋଃ ସୁତଃ। ଇମେ ତୁ ଵଂଶାନୁଗତା ଦନୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଯେ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୭.

ଏଭଳି ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ ଦେଉତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ, ସେମାନେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ, ଅନୁଭାନୁ ଡାନୁର ପୁଅ। ଏମାନେ ଡାନୁର ବଂଶର ପୁଅମାନେ।

ଏକାକ୍ଷ ଋଷଭୋଽରିଷ୍ଟଃ ପ୍ରବନ୍ଧନରକାଵପି। ଇନ୍ଦ୍ରବାଧନକେଶୀ ଚ ମେରୁଃ ଶମ୍ବୋଽଥ ଧେନୁକଃ ।। ୭.

ଏକାକ୍ଷ, ଋଷଭ, ଅରିଷ୍ଟ, ପ୍ରବନ୍ଧନ, ନରକ, ଇନ୍ଦ୍ରବାଧନ, କେଶୀ, ମେରୁ, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଧେନୁକ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।

ଗଵେଷ୍ଠିଶ୍ଚ ଗଵାକ୍ଷଶ୍ଚ ତାଲକେତୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଏତେ ମନୁଷ୍ଯଧର୍ମାସ୍ତୁ ଦନୋଃ ପୁତ୍ରା ମଯା ସ୍ମୃତାଃ ।। ୭.

ଗବେଷ୍ଠି, ଗବାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରବଳ ତାଳକେତୁ—ଏମାନେ ମୁଁ ଡାନୁର ସେଇ ପୁଅମାନେ ବୋଲି ମନେପକାଏ, ଯେଉଁମାନେ ମାନବ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂହର୍ଷେ ଜାତା ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ। ସିଂହିକାଯାମଥୋତ୍ପନ୍ନା ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସୁତାସ୍ତ୍ଵିମେ ।। ୭.

ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାବେଳେ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରବଳତାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସୈଂହିକେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତାଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମହାସୁରାଃ। ଶତଗାଲଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ନ୍ଯାସଃ ଶାମ୍ବସ୍ତଥୈଵ ଚ । ୭.

ସଇଁହିକେୟ ବୋଲି ପରିଚିତ ଚୌଦ୍ଦ ଜଣ ମହାସୁର, ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶତଗାଳ, ପ୍ରବଳ ନ୍ୟାସ ଓ ଶାମ୍ବ ଅଛନ୍ତି।

ଅନୁଲୋମଃ ଶୁଚିଶ୍ଚୈଵ ଵାତାପିଶ୍ଚ ସିତାଂଶୁକଃ। ହରଃ କଲ୍ପଃ କାଲନାଭୋ ଭୌମଶ୍ଚ ନରକସ୍ତଥା ।। ୭.

ଅନୁଲୋମ, ଶୁଚି, ବାତାପି, ସିତାଂଶୁକ, ହର, କଳ୍ପ, କାଳନାଭ, ଭୌମ ଓ ନରକ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।

ରାହୁର୍ଜ୍ଯଷ୍ଠସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯପ୍ରମର୍ଦନଃ। ଇତ୍ଯେତେ ସିଂହିକାପୁତ୍ରା ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦାଃ ।। ୭.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାହୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ; ଏହି ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର।

ଦାରୁଣାଭିଜନାଃ କ୍ରୂରାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷଶ୍ଚ ତେ। ଦଶାନ୍ଯାନି ସହସ୍ରାଣି ସୈଂହିକେଯୋ ଗଣଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୭.

ଯେମାନେ କଠୋର ବଂଶର, ନିଷ୍ଠୁର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସଈଂହିକେୟ ନାମରେ ଦଶ ହଜାର ଲୋକର ଏକ ଦଳ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଉଛନ୍ତି।

ନିହତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଭାର୍ଗଵେଣ ବଲୀଯସା। ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ପ୍ରଭା କନ୍ଯା ପୁଲୋମ୍ନୋଽଥ ଶଚୀ ତଥା ।। ୭.

ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାର୍ଗବ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ପ୍ରଭା, ଏବଂ ପୁଲୋମନଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଶଚୀ।

ଉପଦାନଵୀ ଯମସ୍ଯାପି ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଵାର୍ଷ ପର୍ଵଣୀ। ପୁଲୋମା କାଲିକା ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରସୁତେ ଉଭେ ।। ୭.

ଉପଦାନବୀ ଥିଲେ ଯମଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଥିଲେ ବୃଷପର୍ବଣଙ୍କର କନ୍ୟା। ପୁଲୋମା ଓ କାଳିକା, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କର ଝିଅ।

ପ୍ରଭାଯା ନହୁଷଃ ପୁତ୍ରୋ ଜଯନ୍ତଶ୍ଚ ଶଚୀସୁତଃ। ପୁରୁଂଜଜ୍ଞେଽଥ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦୁଷ୍ମନ୍ତମୁପଦାନଵୀ ।। ୭.

ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ, ଶଚୀଙ୍କୁ ଜୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଥିଲେ ପୁରୁଙ୍କ ଜନନୀ, ଉପଦାନବୀ ଦୁଷ୍ମନ୍ତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଵୈଶ୍ଵାନରସୁତେ ହ୍ଯେତେ ପୁଲୋମା କାଲିକା ଉଭେ । ଉଭେ ହ୍ଯପି ତୁ ତେ କନ୍ଯେ ମାରୀଚସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହେ । ୭.

ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କର ଝିଅ ପୁଲୋମା ଓ କାଳିକା, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ମାରୀଚଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।

ତାଭ୍ଯାଂ ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିର୍ଦାନଵପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଚତୁର୍ଦଶ ତଥାନ୍ଯାନି ହିରଣ୍ଯପୁରଵାସିନାମ୍ ।। ୭.

ସେମାନଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଓ ଚଉଦ ହଜାର ହିରଣ୍ୟପୁରର ବାସିନ୍ଦା ଅନ୍ୟ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ପୌଲୋମାଃ କାଲକେଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ ସୁମହାବଲାଃ। ଅଵଧ୍ଯା ଦାନଵାନାଂ ତେ ନିହତାଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା ।। ୭.

ପୌଲୋମ ଓ କାଳକେୟ, ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଅଜୟ, କିନ୍ତୁ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।

ମଯସ୍ଯ ଜାତା ଯେ ପୁତ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଵୀରପରାକ୍ରମାଃ। ମାଯାଵୀ ଦୁନ୍ଦୁଭିଶ୍ଚୈଵ ଵୃଷଶ୍ଚ ମହିଷସ୍ତଥା ।। ୭.

ମୟାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଅତିବୀର ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ—ମାୟାବୀ, ଦୁନ୍ଦୁଭି, ବୃଷ ଓ ମହିଷ।

ବାଲିକୋ ଵଜ୍ରକର୍ଣଶ୍ଚ କନ୍ଯା ମନ୍ଦୋଦରୀ ତଥା। ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦାନଵାନାଞ୍ଚ ସର୍ଗ ଏଷ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୭.

ବାଲିକ, ବଜ୍ରକର୍ଣ୍ଣ ଓ କନ୍ୟା ମଣ୍ଡୋଦରୀ। ଏହିଭଳି ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଇଛି।

ଦନାଯୁଷାଯାଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ସ୍ମୃତାଃ ପଞ୍ଚ ମହାବଲାଃ। ଅରୂରୁର୍ବାଲିଜମ୍ଭୌ ଚ ଵିରକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଷସ୍ତଥା ।। ୭.

ଦନାୟୁଷାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ଅରୂରୁ, ବାଲି, ଜମ୍ଭ, ବିରକ୍ଷ ଓ ବିଷ।

ଅରୁରୋ ସ୍ତନଯଃ କ୍ରୂରୋ ଧୁନ୍ଧୁର୍ନାମ ମହାସୁରଃ। ନିହତଃ କୁଵଲାଶ୍ଵେନ ଉତ୍ତଙ୍କଵଚନାତ୍ କିଲ ।। ୭.

ଅରୂରୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ସ୍ତନୟ, ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ନାମ ଧୁନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ଉତ୍ତଙ୍କଙ୍କ ଉପଦେଶରେ କୁବଳାଶ୍ୱଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।

ବଲେଃ ପୁତ୍ରୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ତେଜସାପ୍ରତିମାଵୁଭୌ। କୁମ୍ଭିଲଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ମା ଚ ସ କର୍ଣଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ।। ୭.

ବଳିଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—କୁମ୍ଭିଳ ଓ ଚକ୍ରବର୍ମାନ୍। ସେଇ ଚକ୍ରବର୍ମାନ୍ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।