ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦ୍ଵାଵିଂଶେ ପରିଵର୍ତ୍ତେ ତୁ ଵ୍ଯାସଃ ଶୁକ୍ଲାଯନୋ ଯଦା। ତଦାଽପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମହାମୁନିଃ ।। ୨୩.

ବାଇଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ, ବ୍ୟାସ ଶୁକ୍ଳାୟନ ଭାବେ ଜନ୍ମିବେ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ମୁନି ଭାବେ ବାରାଣସୀରେ ରହିବି।

ନାମ୍ନା ଵୈ ଲାଙ୍ଗଲୀ ଭୀମୋ ଯତ୍ର ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ। ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ମାଂ କଲୌ ତସ୍ମିନ୍ନଵତୀର୍ଣଂ ହଲାଯୁଧମ୍ ।। ୨୩.

ମୋର ନାମ ହେବ ଲାଙ୍ଗଳୀ ଭୀମ, ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, କଳିଯୁଗରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମୋତେ ହଳାୟୁଧ ଭାବେ ଦେଖିବେ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସୁଧାର୍ମିକାଃ। ତୁଲ୍ଯାର୍ଚିର୍ମଧୁପିଙ୍ଗାକ୍ଷଃ ଶ୍ଵେତକେତୁସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୨୩.

ସେଠି ମଧ୍ୟ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିବେ, ସେମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ—ତୁଲ୍ୟାର୍ଚି, ମଧୁପିଙ୍ଗାକ୍ଷ ଏବଂ ଶ୍ୱେତକେତୁ।

ତେଽପି ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ। ଵିରଜା ବ୍ରହ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠା ରୁଦ୍ରଲୋକାଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ରହିଛନ୍ତି।

ପରିଵର୍ତ୍ତେ ତ୍ରଯୋଵିଂଶେ ତୃଣବିନ୍ଦୁର୍ଯଦା ମୁନିଃ। ଵ୍ଯାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମ ତଦାଽହଂ ଭଵିତା ପୁନଃ। ଶ୍ଵେତୋ ନାମ ମହାକାଯୋ ମୁନିପୁତ୍ରଃ ସୁଧାର୍ମିକଃ ।। ୨୩.

ତେଇଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ, ତୃଣବିନ୍ଦୁ ନାମକ ମୁନି ବ୍ୟାସ ଭାବେ ଜନ୍ମିବେ, ତାପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଶ୍ୱେତ ନାମରେ, ବଡ଼ ଦେହୀ, ମୁନିପୁତ୍ର ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ ରହିବି।

ତତ୍ର କାଲଞ୍ଜରିଷ୍ଯାମି ତଦା ଗିରିଵରୋତ୍ତମେ। ତେନ କାଲଞ୍ଜରୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ସ ପର୍ଵତଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ, ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ରେ କାଳଞ୍ଜର ହେବି; ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ପାହାଡ଼କୁ କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼ ଭାବରେ ଜଣାଯିବ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହୌଜସଃ। ଉଷିଜୋ ବୃହଦୁକ୍ଥଶ୍ଚ ଦେଵଲଃ କଵିରେଵ ଚ। ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗତା ହି ତେ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅମାନେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଇ, ଜନ୍ମ ନେବେ—ଉଷିଜ, ବୃହଦୁକ୍ଥ, ଦେବଳ ଓ କବି; ଏମାନେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇଛନ୍ତି।

ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଚତୁର୍ଵିଂଶେ ଋକ୍ଷୋ ଵ୍ଯାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତତ୍ରାଽହଂ ଭଵିତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଲୌ ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗାନ୍ତିକେ। ଶୂଲୀ ନାମ ମହାଯୋଗୀ ନୈମିଷେ ଯୋଗି ଵନ୍ଦିତେ ।। ୨୩.

ଚବିଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଋକ୍ଷ ବ୍ୟାସ ହେବେ; ଏଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ଶୂଳୀ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବି, ନୈମିଷ ରେ ଯୋଗୀମାନେ ପୂଜିତ ମହାଯୋଗୀ ଭାବରେ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତପସ୍ଵିନଃ। ଶଲିହୋତ୍ରୋଽଗ୍ନିଵେଶ୍ଯଶ୍ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଚଃ ଶରଦ୍ଵସୁଃ । ତେଽପି ଯୋଗବଲୋପେତା ରୁଦ୍ରଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତି ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅମାନେ ତପସ୍ୱୀ ହେବେ—ଶାଲିହୋତ୍ର, ଅଗ୍ନିବେଶ୍ୟ, ଯୁବନାଶ୍ଚ ଓ ଶରଦ୍ବସୁ; ଏମାନେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧରି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଯିବେ।

ପଞ୍ଚଵିଂଶେ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ପରିଵର୍ତ୍ତେ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ଯଦା ଵ୍ଯାସଃ ଶକ୍ତିର୍ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ପଚିଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯେତେବେଳେ ଆସିବ, ତେବେ ବସିଷ୍ଠ ବ୍ୟାସ ହେବେ, ଶକ୍ତି ନାମରେ।

ତଦାଽପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡୀଶରଃ ପ୍ରଭୁଃ। କୋଟିଵର୍ଷଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନଗରଂ ଦେଵପୂଜିତମ୍ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡୀ ମୁଣ୍ଡୀଶର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବି, କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ଦେବମାନେ ପୂଜିଥିବା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିବି।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କ୍ରମାଗତାଃ। ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ତେ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସମସ୍ତେ ଯୋଗର ମୂଳ ଧରିଥିବା, ମହାତ୍ମା ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହେବେ।

ଛଗଲଃ କୁମ୍ଭକର୍ଷାଶ୍ଯଃ କୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରବାହୁକଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତଥୈଵ ତେ ।। ୨୩.

ଚଗଲ, କୁମ୍ଭକର୍ଷାଶ୍ୟ, କୁମ୍ଭ ଓ ପ୍ରବାହୁକ—ଏମାନେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପାଇ, ସେଇପରି ଯାଇପାରିବେ।

ଷଡ୍‌ଵିଂଶେ ପରିଵର୍ତ୍ତେ ତୁ ଯଦା ଵ୍ଯାସଃ ପରାଶରଃ। ତଦାଽପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସହିଷ୍ଣୁର୍ନାମ ନାମତଃ। ପୁଣ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରଵନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କଲୌ ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ।। ୨୩.

ଛବିଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ବ୍ୟାସ ପରାଶର ହେବେ; ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସହିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଜଣାଯିବି, କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ପବିତ୍ର ରୁଦ୍ରବନକୁ ପହଞ୍ଚିବି।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସୁଧାର୍ମିକାଃ। ଉଲୂକୋ ଵୈଦ୍ଯୁତଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵକୋ ହ୍ଯାଶ୍ଵଲାଯନଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ଗନ୍ତାରସ୍ତେ ତଥୈଵ ହି ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅମାନେ ଧର୍ମିକ ହେବେ—ଉଲୂକ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ସର୍ବକ ଓ ଆଶ୍ୱଲାୟନ; ଏମାନେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପାଇ, ସେଇପରି ଯିବେ।

ସପ୍ତଵିଂଶତିମେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପରିଵର୍ତ୍ତେ କ୍ରମାଗତେ। ଜାତୂକର୍ଣ୍ଯୋ ଯଦା ଵ୍ଯାସୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ତପୋଧନଃ ।। ୨୩.

ସତେଇଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ ଆସିବାବେଳେ, ତପସ୍ୱୀ ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ ବ୍ୟାସ ହେବେ।

ତଦାଽପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସୋମଶର୍ମ୍ମା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ପ୍ରଭାସତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଯୋଗାତ୍ମା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ସୋମଶର୍ମା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବି, ପ୍ରଭାସ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯୋଗର ମୂଳ ଧରିଥିବା ଏବଂ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତପୋଧନାଃ। ଅକ୍ଷପାଦଃ କଣାଦଶ୍ଚ ଉଲୂକୋ ଵତ୍ସ ଏଵ ଚ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୋର ପୁଅମାନେ ତପସ୍ୱୀ ହେବେ—ଅକ୍ଷପାଦ, କଣାଦ, ଉଲୂକ ଓ ବତ୍ସ।

ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵିମଲାଃ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ତତୋ ଗତାଃ ।। ୨୩.

ସମସ୍ତେ ଯୋଗର ମୂଳ ଧରିଥିବା, ମହାତ୍ମା, ନିର୍ମଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା; ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପାଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ।

ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତେ ପରିଵର୍ତ୍ତେ କ୍ରମାଗତେ। ପରାଶରସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୨୩.

ଅଠାଇଶତମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କ୍ରମରେ ଆସିଲେ, ପରାଶରଙ୍କ ପୁଅ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ଲୋକର ପିତାମହ ହେବେ।

ଯଦା ଭଵିଷ୍ଯତି ଵ୍ଯାସୋ ନାମ୍ନା ଦ୍ଵୈପାଯନଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତଦା ଷଷ୍ଠେନ ଚାଂଶେନ କୃଷ୍ଣଃ ପୁରୁଷସତ୍ତମଃ। ଵସୁଦେଵାଦ୍ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାସୁଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱୈପାୟନ ନାମରେ ପ୍ରଭୁ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ଷଷ୍ଠାଂଶରେ କୃଷ୍ଣ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାସୁଦେବ ହେବେ।

ତଦା ଚାହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଯୋଗାତ୍ମା ଯୋଗମାଯଯା। ଲୋକଵିସ୍ମଯନାର୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଶରୀରକଃ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଯୋଗର ମୂଳ ଧରିଥିବା, ଯୋଗମାୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶରୀର ନେଇ ଆସିବି।

ଶ୍ମଶାଵେ ମୃତମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକମନାଥକମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହିତାର୍ଥାଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଯୋଗମାଯଯା ।। ୨୩.

ଶ୍ମଶାନରେ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଇଥିବା ମୃତଦେହ ଦେଖି, ଲୋକ ଅନାଥ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୋଗମାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି।

ଦିଵ୍ଯାଂ ମେରୁଗୁହାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଦ୍ଧଞ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା। ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନକୁଲୀ ନାମ ନାମତଃ ।। ୨୩.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାରେ 'ନକୁଳୀ' ନାମରେ ବାସ କରିବି।

କାଯାରୋହଣମିତ୍ଯେଵଂ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରଞ୍ଚ ଵୈତଦା। ଭଵିଷ୍ଯତି ତୁ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଯାଵଦ୍ଭୂମିର୍ଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ସେଠାକୁ 'କାୟାରୋହଣ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ ଏବଂ ଏହା ସିଦ୍ଧିର କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତପସ୍ଵିନଃ । କୁଶଇକଶ୍ଚୈଵ ଗାର୍ଗ୍ଯଶ୍ଚ ମିତ୍ରକୋ ରୁଷ୍ଟ ଏଵ ଚ ।। ୨୩.

ସେଠି ମୋର ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୱୀ ହେବେ, ସେମାନେ କୁଶଏକ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ମିତ୍ରକ ଏବଂ ରୁଷ୍ଟ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।

ଯୋଗଯୁକ୍ତା ମହାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଯୋଗଂ ଵିମଲା ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସଃ। ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ମହାତ୍ମା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବେ। ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵୈ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତମଵତାରେଷୁ ଲକ୍ଷଣମ୍। ମନ୍ଵାଦିକୃଷ୍ଣପର୍ଯନ୍ତମଷ୍ଟାଵିଂଶଯୁଗକ୍ରମାତ୍। ତତ୍ର ସ୍ମୃତିସମୂହାନାଂ ଵିଭାଗୋ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣମ୍ ।। ୨୩.

ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ମନୁ ଆଦିଠାରୁ କୃଷ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଯୁଗର କ୍ରମରେ ଅବତାରମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ସେଠି ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ସ୍ମୃତିମାନଙ୍କର ବିଭାଗ।

ଚତ୍ଵାରି ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଯୁଗାନି ମୁନଯୋ ଵିଦୁଃ । କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ ତିଷ୍ଯଂ ଚେତି ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ ।। ୨୪.

ହେ ମୁନିମାନେ, ଭାରତ ଭୂମିରେ ଚାରିଟି ଯୁଗ ଅଛି—କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଏବଂ ତିଷ୍ୟ। ଏହି ଚାରିଟି ଯୁଗ ଭାବରେ ପରିଚିତ।