ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍। ଏତସ୍ଯ ପାଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ଅଙ୍ଗାନି କ୍ରତଵସ୍ତଥା ।। ୨୩.

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ପାଦ; ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅଟେ ।

ଭୁଜାଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଋତୁଃ ସନ୍ଧିମୁଖାନି ଚ। ଦ୍ଵେ ମୁଖେ ଦ୍ଵେ ଚ ଅଯନେ ନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଚତୁରସ୍ତଥା ।। ୨୩.

ତାଙ୍କର ବାହୁ ହେଉଛି ଚାରିଟି ବେଦ; ଋତୁମାନେ ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ି; ଦୁଇଟି ମୁହଁ, ଦୁଇଟି ଅୟନ ଓ ଚାରିଟି ଚକ୍ଷୁ ଅଛି ।

ଶିରାଂସି ତ୍ରୀଣି ପର୍ଵାଣି ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାଷାଢକୃତ୍ତିକାଃ। ଦିଵ୍ଯାନ୍ତରିକ୍ଷଭୌମାନି ତ୍ରୀଣି ସ୍ଥାନାନି ଯାନି ତୁ। ସମ୍ଭଵଃ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚୈଵ ଆଶ୍ରମୌ ଦ୍ଵୌ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତୌ ।। ୨୩.

ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ସଂଧିସ୍ଥଳୀ, ଫାଲ୍‌ଗୁନୀ, ଆଷାଢ଼ା ଓ କୃତ୍ତିକା; ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ — ଏହି ତିନିଟି ସ୍ଥାନ; ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ଦୁଇଟି ଆଶ୍ରମ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।

ସ ଯଦା କାଲରୂପାଭୋ ଵରାହତ୍ଵେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଦା ସାଧ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ସେ କାଳର ଆକାର ଧାରଣ କରି ବରାହ ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ସାଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବେ ।

ତଦା ତ୍ଵମପି ଦେଵେଶ ଚତୁର୍ଵ୍ଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ବ୍ରହ୍ମଲୋକନମସ୍କାର୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଚାରିଟି ମୁହଁ ଧାରଣ କରିବେ; ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ହେବେ ।

ଏକାର୍ଣଵେ ପ୍ଲଵେ ଚୈଵ ଶଯାନଂ ପୁରୁଷଂ ହରିମ୍। ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଦେଵେଶଂ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତଂ ମହାମୁନିମ୍ ।। ୨୩.

ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ତାଳପଟିରେ ଶୋଇଥିବା, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ମହାମୁନି ହରିଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିବୁ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବୁ।

ତଦାଵାଂ ମମ ଯୋଗେନ ମୋହିତୌ ନଷ୍ଟଚେତସୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଦ୍ଧିନୌ ରାତ୍ରାଵଵିଜ୍ଞାଯ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ମୋର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମନ ହରାଇ ଭ୍ରମିତ ହେବ, ରାତି ସାରା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିବ।

ଏକୈକସ୍ଯୋଦରସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଂଶ୍ଚରାଚରାନ୍। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ଧ୍ଯାନାଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ମାନୁଷୌ ।। ୨୩.

ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉଦର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଦେଖି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ମାନବ ଅଟୁଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିପାରିବେ।

ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପଝସଂଭୂତଃ ପଝନାଭଃ ସନାତନଃ। ପଦ୍ମାଙ୍କିତସ୍ତଦା କଲ୍ପେ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯସି ପୁଷ୍କଲାମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପଦ୍ମନାଭ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଏବଂ ପଦ୍ମଚିହ୍ନିତ ତୁମେ, ସେ କଳ୍ପରେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

ତତସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତଦା କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭୋଃ। ପୁନର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ କାଲୋ ଲୋକପ୍ରକାଲନଃ। ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନାମ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ତାପରେ, ସେ କଳ୍ପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସପ୍ତମ ବରାହ ଯୁଗରେ, ଆଉଥରେ ଚମତ୍କାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା କାଳ, ବୈବସ୍ବତ ନାମକ ମନୁ ତୁମର ପୁଅ ହେବ।

ତଦା ଚତୁର୍ଯୁଗାଵସ୍ଥେ କଲ୍ପେ ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗାନ୍ତକେ। ଭଵିଷ୍ଯାମି ଶିଖାଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ଵେତୋ ନାମ ମହାମୁନିଃ ।। ୨୩.

ସେ କଳ୍ପରେ, ଚତୁର୍ଯୁଗ ଅବସ୍ଥାର ଶେଷରେ, ମୁଁ ଶିଖାଧାରୀ, ଶ୍ୱେତ ନାମକ ମହାମୁନି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବି।

ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ଛାଗଲେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ। ଚତୁଃଶିଷ୍ଯାଃ ଶିଵେ ଯୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ମମ ।। ୨୩.

ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ, ଚାଗଲା ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତରେ, ସେ ସମୟରେ ମୋର ଚାରିଜଣ ଶିବଭକ୍ତ ଶିଷ୍ୟ ଥିବେ।

ଶ୍ଵେତଶ୍ଚୈଵ ଶିଖଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ। ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ ।। ୨୩.

ଶ୍ୱେତ, ଶିଖା, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଏବଂ ଶ୍ୱେତଲୋହିତ—ଏହି ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ତତସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଗତିଂ ପରାମ୍ । ତତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ନିବାସକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ପୁନସ୍ତୁ ମମ ଦେଵେଶୋ ଦ୍ଵିତୀଯଦ୍ଵାପରେ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଦା ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ପୁଣି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଜାପତି, ବ୍ୟାସ ଭାବେ 'ସତ୍ୟ' ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।

ତଦା ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ସୁତାରେ ନାମ ନାମତଃ। ଭଵିଷ୍ଯାମି କଲୌ ତସ୍ମିନ୍ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, କଳିଯୁଗରେ ମୁଁ 'ସୁତାର' ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯା ନାମ ନାମତଃ। ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ଶତରୂପଶ୍ଚ ଋଚୀକଃ କ୍ରତୁମାଂସ୍ତଥା ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ପୁଅମାନେ ଡୁନ୍ଦୁଭି, ଶତରୂପା, ଋଚୀକ ଏବଂ କ୍ରତୁମାନ୍ ନାମରେ ଜଣାଯିବେ।

ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚୈଵ ସନାତନମ୍। ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ତୃତୀଯେ ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ ଯଦା ଵ୍ଯାସସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵଃ। ତଦା ହ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଦମନସ୍ତୁ ଯୁଗନ୍ତିକେ ।। ୨୩.

ତୃତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ ଭାର୍ଗବ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ 'ଦମନସ୍' ନାମରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେବି।

ତତ୍ରାପି ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚତ୍ଵାରୋ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ। ଵିଶୋକଶ୍ଚ ଵିକେଶଶ୍ଚ ଵିଶାପଃ ଶାପନାଶନଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ: ବିଶୋକ, ବିକେଶ, ବିଶାପ ଏବଂ ଶାପନାଶନ।

ତେଽପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଯୋଗୋକ୍ତେନ ମହୌଜସଃ। ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ମାର୍ଗରେ, ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା, ବଡ଼ ଶକ୍ତି ସହିତ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଦୁର୍ଲଭ।

ଚତୁର୍ଥେ ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ ଯଦା ଵ୍ଯାସୋଽଙ୍ଗିରାଃ ସ୍ମୃତଃ। ତଦାଽପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସୁହୋତ୍ରୋ ନାମ ନାମତଃ ।। ୨୩.

ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ 'ସୁହୋତ୍ର' ନାମରେ ଜଣାଯିବି।

ତତ୍ରାପି ମମ ସତ୍ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଚାରିଜଣ ସତ୍ୟପୁଅ, ତପସ୍ଵୀ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯୋଗରେ ଲୀନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଥିବେ।

ସୁମୁଖୋ ଦୁର୍ମୁଖଶ୍ଚୈଵ ଦୁର୍ଦମୋ ଦୁରତିକ୍ରମଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗଗତିଂ ସୂକ୍ଷ୍ମାଂ ଵିମଲା ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ। ତେଽପି ତେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୩.

ସୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁର୍ଦମ ଓ ଦୁରତିକ୍ରମ—ଏମାନେ ଯେତେବେଳେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯୋଗମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ, ନିର୍ମଳ ଓ ପାପରହିତ ହେବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମାର୍ଗରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବେ।

ପଞ୍ଚମେ ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ ଵ୍ଯାସସ୍ତୁ ସଵିତା ଯଦା। ତଦା ଚାପି ଭଵିଷ୍ଯାମି କଙ୍ଗୋ ନାମ ମହାତପାଃ। ଅନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ଯୋଗାତ୍ମା ନୈକକର୍ମକୃତ୍ ।। ୨୩.

ପଞ୍ଚମ ଦ୍ୱାପରରେ, ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ ସବିତା ହେବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ କଙ୍ଗ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବି, ବିଶ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ, ଏକ ଯୋଗୀ ଭାବେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।

ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ମହାଭାଗା ଵିରଜାଃ ଶୁଦ୍ଧଯୋନଯଃ । ପୁତ୍ରା ମମ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ ।। ୨୩.

ଚାରିଜଣ ମୋର ଉତ୍ତମ ପୁଅ ହେବେ, ଯେଉଁମାନେ ରାଗରହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମର, ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ହେବେ।

ସନଃ ସନନ୍ଦନଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭୁର୍ଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ। ଋତୁଃ ସନତ୍କୁମାରଶ୍ଚ ନିର୍ମମା ନିରହଂକୃତାଃ। ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସନକ, ସନନ୍ଦନ, ପ୍ରଭୁ, ସନାତନ, ଋତୁ ଓ ସନତ୍କୁମାର—ଏମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାରରହିତ ହୋଇ, ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ।

ପରିଵୃତ୍ତେ ପୁନଃ ଷଷ୍ଠେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାସୋ ଯଦା ଵିଭୁଃ। ତଦାପ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଲୋକାକ୍ଷିର୍ନାମ ନାମତଃ ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ଛଠ ଚକ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ ଓ ବ୍ୟାସ ମୃତ୍ୟୁ ନାମରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଲୋକାକ୍ଷି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ ହେବି।

ଶିଷ୍ଯାଶ୍ଚ ମମ ତେ ଦିଵ୍ଯା ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହାଭାଗାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସମ୍ମତାଃ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ମୋର ଶିଷ୍ୟମାନେ ଦିବ୍ୟ, ଯୋଗରେ ଲଗ୍ନ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ଚାରିଜଣ ଓ ବିଶ୍ୱରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବେ।