ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମାନୋ ଯେ ଵୈ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଈଶିତ୍ଵେ ଚ ଶିଵତ୍ଵେ ଚ ସର୍ଵଗଂ ସର୍ଵତଃ ସ୍ଥିରମ୍ ।। ୨୩.

ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏବଂ ଅଚଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଶାସନ ଓ ଶିବତ୍ୱରେ ଦେଖିପାରିବେ ।

ରଜସ୍ତମୋଵିନିର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମାନୁଷ୍ଯକମ୍ବୁଵି। ମତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ଯେଉଁମାନେ ରଜ ଓ ତମ ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମାନବ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ନିକଟକୁ ଆସିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣର୍ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ।

ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରେଣ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ। ପ୍ରଣମ୍ଯ ପ୍ରଯତୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନରାହ ପିତାମହଃ ।। ୨୩.

ଏପରି ଭାବରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଣିଥରେ ପିତାମହ କଥା କହିଲେ ।

ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଵିଶ୍ଵରୂପୀ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଇମାସ୍ତଵ ମହାଦେଵ ତନଵୋ ଲୋକଵନ୍ଦିତାଃ ।। ୨୩.

ହେ ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବାନ, ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାଦେବ, ଏହି ତୁମର ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ।

ଵିଶ୍ଵରୂପ ମହାସତ୍ତ୍ଵ କସ୍ମିନ୍ କାଲେ ମହାଭୁଜ। କସ୍ଯାଂ ଵା ଯୁଗସମ୍ଭୂତ୍ଯାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। ୨୩.

ହେ ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା, ମହାପ୍ରାଣ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ, କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବେ ?

କେନ ଵା ତତ୍ତ୍ଵଯୋଗେନ ଧ୍ଯାନଯୋଗେନ କେନ ଵା । ତନଵସ୍ତେ ମହାଦେଵ ଶକ୍ଯା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ ।। ୨୩.

ହେ ମହାଦେବ, କେଉଁ ସତ୍ୟର ଏକତାରେ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଧ୍ୟାନ ଯୋଗରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତୁମର ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିପାରିବେ ?

ତପସା ନୈଵ ଯୋଗେନ ଦାନଧର୍ମଫଲେନ ଵା। ନ ତୀର୍ଥଫଲଯୋଗେନ କ୍ରତୁଭିର୍ଵା ସଦକ୍ଷିଣୈଃ ।। ୨୩.

ନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ନ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ନ ଦାନ ଓ ଧର୍ମର ଫଳରେ, ନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାର ଫଳରେ, ନ ବିଧିବତ୍ କୃତ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ।

ନ ଵେଦାଧ୍ଯାପନୈର୍ଵାପି ନ ଚିତ୍ତେନ ଵିଵେଦନୈଃ । ଶକ୍ଯୋଽହଂ ମାନୁର୍ଷୈଦ୍ରଷ୍ଟୁମୃତେ ଧ୍ଯାନାତ୍ପରଂ ନ ହି ।। ୨୩.

ନ ବେଦ ପାଠ ଦ୍ୱାରା, ନ ମନସିକ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା; ମୁଁ ମାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯିବି ନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନ ବ୍ୟତୀତ ।

ସାଧ୍ଯୋ ନାରାଯଣଶ୍ଚୈଵ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରଃ । ଭଵିଷ୍ଯତୀହ ନାମ୍ନା ତୁ ଵାରାହୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ ।। ୨୩.

ସାଧ୍ୟ, ନାରାୟଣ ଏବଂ ତିନି ଜଗତର ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ, ଏଠାରେ ବରାହ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ ।

ଚତୁର୍ବାହୁଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଶ୍ଚତୁର୍ନେତ୍ରଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ। ତଦା ସଂଵତ୍ସରୋ ଭୂତ୍ଵା ଯଜ୍ଞରୂପୀ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଷଡଙ୍ଗଶ୍ଚ ତ୍ରିଶୀର୍ଷଶ୍ଚ ତ୍ରିସ୍ଥାନେ ତ୍ରିଶରୀରଵାନ୍ ।। ୨୩.

ଚାରିଟି ବାହୁ, ଚାରିଟି ପାଦ, ଚାରିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଚାରିଟି ମୁହଁ ସହିତ, ସେ ସମୟରେ ବର୍ଷ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞ ରୂପ ହେବେ । ଷଡ଼ଅଙ୍ଗ, ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ତିନିଟି ସ୍ଥାନ ଓ ତିନିଟି ଦେହ ଥିବେ ।

କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଶ୍ଚୈଵ ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍। ଏତସ୍ଯ ପାଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ଅଙ୍ଗାନି କ୍ରତଵସ୍ତଥା ।। ୨୩.

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରି ଯୁଗ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ପାଦ; ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଅଟେ ।

ଭୁଜାଶ୍ଚ ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଋତୁଃ ସନ୍ଧିମୁଖାନି ଚ। ଦ୍ଵେ ମୁଖେ ଦ୍ଵେ ଚ ଅଯନେ ନେତ୍ରାଶ୍ଚ ଚତୁରସ୍ତଥା ।। ୨୩.

ତାଙ୍କର ବାହୁ ହେଉଛି ଚାରିଟି ବେଦ; ଋତୁମାନେ ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ି; ଦୁଇଟି ମୁହଁ, ଦୁଇଟି ଅୟନ ଓ ଚାରିଟି ଚକ୍ଷୁ ଅଛି ।

ଶିରାଂସି ତ୍ରୀଣି ପର୍ଵାଣି ଫାଲ୍ଗୁନ୍ଯାଷାଢକୃତ୍ତିକାଃ। ଦିଵ୍ଯାନ୍ତରିକ୍ଷଭୌମାନି ତ୍ରୀଣି ସ୍ଥାନାନି ଯାନି ତୁ। ସମ୍ଭଵଃ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚୈଵ ଆଶ୍ରମୌ ଦ୍ଵୌ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତୌ ।। ୨୩.

ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ, ସଂଧିସ୍ଥଳୀ, ଫାଲ୍‌ଗୁନୀ, ଆଷାଢ଼ା ଓ କୃତ୍ତିକା; ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ — ଏହି ତିନିଟି ସ୍ଥାନ; ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ଦୁଇଟି ଆଶ୍ରମ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି ।

ସ ଯଦା କାଲରୂପାଭୋ ଵରାହତ୍ଵେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଭଵିଷ୍ଯତି ଯଦା ସାଧ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ସେ କାଳର ଆକାର ଧାରଣ କରି ବରାହ ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ସାଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବେ ।

ତଦା ତ୍ଵମପି ଦେଵେଶ ଚତୁର୍ଵ୍ଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ବ୍ରହ୍ମଲୋକନମସ୍କାର୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଚାରିଟି ମୁହଁ ଧାରଣ କରିବେ; ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ହେବେ ।

ଏକାର୍ଣଵେ ପ୍ଲଵେ ଚୈଵ ଶଯାନଂ ପୁରୁଷଂ ହରିମ୍। ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଦେଵେଶଂ ଧ୍ଯାନଯୁକ୍ତଂ ମହାମୁନିମ୍ ।। ୨୩.

ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ତାଳପଟିରେ ଶୋଇଥିବା, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ମହାମୁନି ହରିଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଦେଖିବୁ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବୁ।

ତଦାଵାଂ ମମ ଯୋଗେନ ମୋହିତୌ ନଷ୍ଟଚେତସୌ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଦ୍ଧିନୌ ରାତ୍ରାଵଵିଜ୍ଞାଯ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ମୋର ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମନ ହରାଇ ଭ୍ରମିତ ହେବ, ରାତି ସାରା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିବ।

ଏକୈକସ୍ଯୋଦରସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲୋକାଂଶ୍ଚରାଚରାନ୍। ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ଧ୍ଯାନାଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ମାନୁଷୌ ।। ୨୩.

ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉଦର ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଦେଖି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ମାନବ ଅଟୁଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିପାରିବେ।

ତତସ୍ତ୍ଵଂ ପଝସଂଭୂତଃ ପଝନାଭଃ ସନାତନଃ। ପଦ୍ମାଙ୍କିତସ୍ତଦା କଲ୍ପେ ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯସି ପୁଷ୍କଲାମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପଦ୍ମନାଭ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଏବଂ ପଦ୍ମଚିହ୍ନିତ ତୁମେ, ସେ କଳ୍ପରେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ।

ତତସ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତଦା କଲ୍ପେ ଵାରାହେ ସପ୍ତମେ ପ୍ରଭୋଃ। ପୁନର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତେଜାଃ କାଲୋ ଲୋକପ୍ରକାଲନଃ। ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତୋ ନାମ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ତାପରେ, ସେ କଳ୍ପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସପ୍ତମ ବରାହ ଯୁଗରେ, ଆଉଥରେ ଚମତ୍କାର ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା କାଳ, ବୈବସ୍ବତ ନାମକ ମନୁ ତୁମର ପୁଅ ହେବ।

ତଦା ଚତୁର୍ଯୁଗାଵସ୍ଥେ କଲ୍ପେ ତସ୍ମିନ୍ ଯୁଗାନ୍ତକେ। ଭଵିଷ୍ଯାମି ଶିଖାଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ଵେତୋ ନାମ ମହାମୁନିଃ ।। ୨୩.

ସେ କଳ୍ପରେ, ଚତୁର୍ଯୁଗ ଅବସ୍ଥାର ଶେଷରେ, ମୁଁ ଶିଖାଧାରୀ, ଶ୍ୱେତ ନାମକ ମହାମୁନି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବି।

ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ଛାଗଲେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ। ଚତୁଃଶିଷ୍ଯାଃ ଶିଵେ ଯୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ମମ ।। ୨୩.

ହିମାଳୟ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ, ଚାଗଲା ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପର୍ବତରେ, ସେ ସମୟରେ ମୋର ଚାରିଜଣ ଶିବଭକ୍ତ ଶିଷ୍ୟ ଥିବେ।

ଶ୍ଵେତଶ୍ଚୈଵ ଶିଖଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ। ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ ।। ୨୩.

ଶ୍ୱେତ, ଶିଖା, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ଏବଂ ଶ୍ୱେତଲୋହିତ—ଏହି ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ।

ତତସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଗତିଂ ପରାମ୍ । ତତ୍ସମୀପଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ନିବାସକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ପୁନସ୍ତୁ ମମ ଦେଵେଶୋ ଦ୍ଵିତୀଯଦ୍ଵାପରେ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଜାପତିର୍ଯଦା ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯୋ ନାମ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ପୁଣି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଜାପତି, ବ୍ୟାସ ଭାବେ 'ସତ୍ୟ' ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେବେ।

ତଦା ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ସୁତାରେ ନାମ ନାମତଃ। ଭଵିଷ୍ଯାମି କଲୌ ତସ୍ମିନ୍ ଲୋକାନୁଗ୍ରହକାରଣାତ୍ ।। ୨୩.

ସେତେବେଳେ, ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, କଳିଯୁଗରେ ମୁଁ 'ସୁତାର' ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ।

ତତ୍ରାପି ମମ ତେ ପୁତ୍ରା ଭଵିଷ୍ଯା ନାମ ନାମତଃ। ଦୁନ୍ଦୁଭିଃ ଶତରୂପଶ୍ଚ ଋଚୀକଃ କ୍ରତୁମାଂସ୍ତଥା ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ପୁଅମାନେ ଡୁନ୍ଦୁଭି, ଶତରୂପା, ଋଚୀକ ଏବଂ କ୍ରତୁମାନ୍ ନାମରେ ଜଣାଯିବେ।

ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚୈଵ ସନାତନମ୍। ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ଯୋଗ, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ତୃତୀଯେ ଦ୍ଵାପରେ ଚୈଵ ଯଦା ଵ୍ଯାସସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵଃ। ତଦା ହ୍ଯହଂ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଦମନସ୍ତୁ ଯୁଗନ୍ତିକେ ।। ୨୩.

ତୃତୀୟ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ବ୍ୟାସ ଯେତେବେଳେ ଭାର୍ଗବ ହେବେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ 'ଦମନସ୍' ନାମରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେବି।