ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶ୍ଵେତକଲ୍ପୋ ଯଦା ହ୍ଯାସୀଦହଂ ଶ୍ଵେତସ୍ତତୋଽଭଵମ୍। ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯଃ ଶ୍ଵେତାମ୍ବରଧରଃ ଶିଵଃ ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ଧଳା କାଳ ଥିଲା, ମୁଁ ଧଳା ହେଲି; ଧଳା ପଗଡ଼ି, ଧଳା ମାଳା, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲି, ହେ ଶିବ।

ଶ୍ଵେତାସ୍ଥିମାଂସରୋମା ଚ ଶ୍ଵେତତ୍ଵକ୍ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ। ତେନ ନାମ୍ନା ଚ ଵିଖ୍ଯାତଃ ଶ୍ଵେତକଲ୍ପସ୍ତଦା ହ୍ଯସୌ ।। ୨୩.

ଧଳା ହାଡ଼, ମାଂସ, କେଶ, ଧଳା ଚର୍ମ, ଧଳା ରକ୍ତ; ଏହି ନାମରେ ଧଳା କାଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

ମତ୍ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଦେଵେଶଃ ଶ୍ଵେତାଙ୍ଗଃ ଶ୍ଵେତଲୋହିତଃ। ଶ୍ଵେତଵର୍ଣା ତଦା ହ୍ଯାସୀଦ୍ଗାଯତ୍ରୀ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତା ।। ୨୩.

ମୋର କୃପାରେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଶରୀର ଧଳା, ରକ୍ତ ଧଳା ହେଲା; ତେବେ ଗାୟତ୍ରୀ, ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ, ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର ହେଲେ।

ଯସ୍ମାଦହଂ ଚ ଦେଵେଶ ତ୍ଵଯା ଗୁହ୍ଯେ ପଦେ ସ୍ଥିତଃ। ଵିଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵେନ ତପସା ସଦ୍ଯୋ ଜାତଃ ସନାତନଃ। ସଦ୍ଯୋ ଜାତେତି ବ୍ରହ୍ମୈତଦ୍ ଗୁହ୍ଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍ ।। ୨୩.

ଯେହেতୁ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମେ ଦିଆ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଜଣାଗଲି, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଲି, ଶାଶ୍ୱତ; ଏହି ନାମରେ 'ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ' ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲି ଓ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ କହାଯାଏ।

ତସ୍ମାଦ୍ ଗୁହ୍ଯତ୍ଵମାପନ୍ନଂ ଯେ ଵେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ତତ୍ସମୀପଙ୍ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ଏହା ଗୁପ୍ତତା ପାଇଛି; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ଜାଣିବେ, ସେମାନେ ଏହାର ସମୀପକୁ ଯିବେ, ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ।

ଯଦାଽହଂ ଚ ପୁନସ୍ତ୍ଵାସଂ ଲୋହିତୋ ନାମ ନାମତଃ। ମମକୃତେନ ଵର୍ଣେନ କଲ୍ପୋ ଵୈ ଲୋହିତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୨୩.

ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପୁଣି ନାମରେ ଲାଲ ହେଲି, ମୋର ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ସେଇ କାଳକୁ ଲାଲ କାଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ତଦା ଲୋହିତମାସାସ୍ଥିଲୋହିତକ୍ଷୀରସନ୍ନିଭା । ଲୋହିତାକ୍ଷସ୍ତନଵତୀ ଗାଯତ୍ରୀ ଗୌଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତା ।। ୨୩.

ତେବେ ଲାଲ ହାଡ଼, ଲାଲ ଦୁଧ ସଦୃଶ; ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ସ୍ତନଧାରିଣୀ, ଗାୟତ୍ରୀ ଗାଉ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ।

ତତୋଽସ୍ଯ ଲୋହିତତ୍ଵେନ ଵର୍ଣସ୍ଯ ଚ ଵିପର୍ଯ୍ଯଯେ। ଵାମତ୍ଵାଚ୍ଚୈଵ ଯୋଗସ୍ଯ ଵାମଦେଵତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୨୩.

ତାପରେ ଏହି ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବର୍ଣ୍ଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯୋଗର ବାମ ପକ୍ଷ ହେବାରୁ, ବାମଦେବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

ତଥାପି ହି ମହାସତ୍ତ୍ଵ ତ୍ଵଯାଽହଂ ନିଯତାତ୍ମନା। ଵିଜ୍ଞାତଃ ଶ୍ଵେତ ଵର୍ଣେନ ତସ୍ମାଦ୍ଵର୍ଣୋତ୍ତମଃ ସ୍ମୃତଃ । ତତୋଽହଂ ଵାମଦେଵେତି ଖ୍ଯାତିଂ ଯାତୋ ମହୀତଲେ ।। ୨୩.

ତଥାପି, ହେ ମହାଶକ୍ତି, ତୁମେ ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ସହିତ ମୋତେ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣରେ ଜାଣିଥିଲ; ଏହିପରି, ଉତ୍ତମ ବର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ସ୍ମୃତି ରହିଛି। ଏହିପରି, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ବାମଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲି।

ଯେ ଚାପି ଵାମଦେଵତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯନ୍ତୀହ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଵିଜ୍ଞାଯ ଚେମାଂ ରୁଦ୍ରାଣୀଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ମାତରଂ ଵିଭୋ ।। ୨୩.

ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବାମଦେବ ଭାବକୁ ଜାଣିପାରିବେ ଏବଂ ଏହି ରୁଦ୍ରାଣୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ମା' ବୋଲି ଚିହ୍ନିପାରିବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ,

ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଵିରଜା ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସଃ। ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଵଳା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ।

ଯଦା ତୁ ପୁନରେଵାଯଂ କୃଷ୍ଣଵର୍ଣୋ ଭଯାନକଃ। ମତ୍କୃତେନ ଚ ଵର୍ଣେନ ମତ୍କଲ୍ପଃ କୃଷ୍ଣ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୩.

ପୁଣି ଯେତେବେଳେ ଏହି ଆକାର କଳା ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ହେବ, ଏବଂ ମୋର ରଙ୍ଗରୁ 'କଳା' ବୋଲି ଡାକାଯିବ ଏବଂ ମୋ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯିବ,

ତତ୍ରାଽହଂ କାଲସଂକାଶଃ କାଲୋ ଲୋକପ୍ରକାଶନଃ । ଵିଜ୍ଞାତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ବ୍ରହମନ୍ ଘୋରୋ ଘୋରପରାକ୍ରମଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ମୁଁ କାଳଙ୍କ ପରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା କାଳ ହେବି; ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ, ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଛ।

ତସ୍ମାଦ୍ଘୋରତ୍ଵମାପନ୍ନଂ ଯେ ମାଂ ଵେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଭୂତଲେ। ତେଷାମଘୋରଃ ଶାନ୍ତଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯାମ୍ଯହମଵ୍ଯଯଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଯେମାନେ ମୋତେ ପୃଥିବୀରେ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଭୟ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ହେଇଯିବି।

ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵତ୍ଵମାନ୍ନଂ ଯେ ମାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଭୂତଲେ । ତେଷାଂ ଶିଵଶ୍ଚ ସୌମ୍ଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯାମି ସଦୈଵ ତୁ ।। ୨୩.

ସେଠାରୁ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ଯେମାନେ ମୋତେ ପୃଥିବୀରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସଦା ଶିବ ଏବଂ ସାନ୍ତ୍ୱନାଦାୟକ ହେଇ ରହିବି।

ତସ୍ମାଚ୍ଚ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ଵୈ କଲ୍ପୋଽଯଂ ସମୁଦାହୃତଃ। ଵିଶ୍ଵରୂପା ତଥା ଚେଯଂ ସାଵିତ୍ରୀ ସମୁଦାହୃତା ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ମୋର ବିଶ୍ୱରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ଏହି ସାବିତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱରୂପା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସର୍ଵରୂପାସ୍ତଥା ଚେମେ ସଂଵୃତ୍ତା ମମ ପୁତ୍ରକାଃ। ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ପାଦା ଵୈ ଲୋକସଂମତାଃ ।। ୨୩.

ହେ ପୁଅମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ମୋରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଚାରିଟି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ଚାରିଟି ପଦକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛନ୍ତି।

ତସ୍ମାଚ୍ଚ ସର୍ଵ ଵର୍ଣତ୍ଵଂ ପ୍ରଜାତ୍ଵଂ ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ସର୍ଵଭକ୍ଷ୍ଯା ଚ ମେଧ୍ଯା ଚ ଵର୍ଣତଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ମୋର ହେବ; ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଯାୟୀ ମୋର ହେବ।

ମୋକ୍ଷୋ ଧର୍ମସ୍ତଥାର୍ଥଶ୍ଚ କାମଶ୍ଚେତି ଚତୁଷ୍ଟଯମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଵେତ୍ତା ଚ ଵେଦ୍ଯଂ ଚ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ମୋକ୍ଷ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଏବଂ କାମ—ଏହି ଚାରିଟି; ଏହିପରି, ଜାଣିବା ଓ ଜାଣାଯିବା ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ଚାରିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବ।

ଭୂତଗ୍ରାମାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରଃ ଆଶ୍ରମାଶ୍ଚତୁରସ୍ତଥା। ଧର୍ମସ୍ଯ ପାଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ ।। ୨୩.

ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଏବଂ ଚାରି ପ୍ରକାର ଆଶ୍ରମ; ଧର୍ମର ଚାରିଟି ପଦ ଏବଂ ମୋର ଚାରିଟି ପୁଅ।

ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ଯୁଗାଵସ୍ଥଂ ଜଗଦ୍ଵୈ ସଚରାଚରମ୍। ଚତୁର୍ଦ୍ଧାଽଵସ୍ଥିତଂ ଚୈଵ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ଚାରିଯୁଗ ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅଛି, ଏବଂ ଏହା ଚାରିପଦୀ ରୂପେ ବିଭକ୍ତ।

ଭୂର୍ଲୋକୋଽଥ ଭୁଵର୍ଲୋକଃ ସ୍ଵର୍ଲୋକୋଽଥ ମହସ୍ତଥା। ଜନସ୍ତପଶ୍ଚ ଶାଂତଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଲୋକସ୍ତତଃ ପରମ୍ ।। ୨୩.

ଭୂଲୋକ, ତାପରେ ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ମହଲୋକ; ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ, ଶାନ୍ତିଲୋକ ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉପରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ।

ସ୍ଵର୍ଲୋକୋ ହି ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଥସ୍ତୁ ମହଃ ସ୍ମୃତଃ। ତତ୍ର ଲୋକଃ ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ପରନ୍ତଦ୍ଯୋଗିନାଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୩.

ସ୍ୱର୍ଗ ତୃତୀୟ ଲୋକ, ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ମହଲୋକ; ସେଠାରେ ଲୋକ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ, ଯାହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରାଃ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜ୍ଜିତାଃ। ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ତଦ୍ଵିଦୋ ଯୁକ୍ତା ଧ୍ଯାନତତ୍ପରଯୁଞ୍ଜକାଃ ।। ୨୩.

ଯେଉଁମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିଥିବା, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଏବଂ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।

ଯସ୍ମାଚ୍ଚତୁଷ୍ପଦା ହ୍ଯେଷା ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟା ସରସ୍ଵତୀ। ତସ୍ମାଚ୍ଚ ପଶଵଃ ସର୍ଵେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚତୁଷ୍ପଦାଃ। ତସ୍ମାଚ୍ଚୈଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚତ୍ଵାରୋ ଵୈ ପଯୋଧରାଃ ।। ୨୩.

ଯେହେତୁ ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଚାରିପଦୀ ଦେଖିଛ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ପଶୁ ଚାରିପଦୀ ହେବେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଚାରିଟି ଦୁଧର ଥନ ହେବ।

ସୋମଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତୋ ଯସ୍ମାନ୍ମମ ମୁଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ। ଜୀଵଃ ପ୍ରାଣଭୃତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସର୍ଵଃ ପୀତ୍ଵା ସ୍ତନୈର୍ଘୃତମ୍ ।। ୨୩.

ଯେହେତୁ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସୋମ ମୋର ମୁଖରୁ ବହିଛି, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ ତାଙ୍କର ଥନରୁ ଘୃତ ପିଇଥାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ ସୋମମଯଂ ଚୈତଦମୃତଂ ଚୈଵ ସଂଜ୍ଞିତମ୍। ଚତୁଷ୍ପାଦା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଶ୍ଵେତତ୍ଵଂ ଚାସ୍ଯ ତେନ ତତ୍ ।। ୨୩.

ସେହିପରି, ଏହାକୁ ସୋମମୟ ଅମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନେ ଚାରିପଦୀ ହେବେ, ଏବଂ ଏହାର ଧଳା ରଙ୍ଗ ସେହିଠାରୁ ହେଉଛି।

ଯସ୍ମାଚ୍ଚୈଵଂ କ୍ରିଯାଭୂତ୍ଵା ଦ୍ଵିପାଦା ଵୈ ମହେଶ୍ଵରୀ। ଦୃଷ୍ଟା ପୁନସ୍ତ୍ଵଯା ଚୈଷା ସାଵିତ୍ରୀ ଲୋକଭାଵିନୀ। ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ଦ୍ଵିପଦାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵିସ୍ତନାଶ୍ଚ ନରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୩.

ଏହିପରି ମହେଶ୍ୱରୀ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହୋଇ ଦୁଇଟି ପାଦ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ତୁମେ ଯେଉଁ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛ, ସେଇ ଲୋକସୃଷ୍ଟିକାରିଣୀ । ଏହିକାରଣରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଇପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ, ଦୁଇଟି ଷ୍ଟନ ଥିବା ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି ।

ଯସ୍ମାଚ୍ଚୈଵମଜା ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵଵର୍ଣା ମହେଶ୍ଵରୀ। ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଭୂତଧରା ପରା। ତସ୍ମାତ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵରୂପତ୍ଵମଜାନାଂ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୩.

ଏହିପରି ଅଜା ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱରୀ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ତୁମେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ପରାକୁ ଦେଖିଛ । ଏହିକାରଣରେ, ଅଜାମାନେ ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିବେ ।