ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାଣାଯାମପରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହୃଦି କୃତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍। ମନସା ଧ୍ଯାନସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରପନ୍ନସ୍ତୁ ଯତୀଶ୍ଵରମ୍ । ଅଘୋରେତି ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ଏଵାନୁଚିନ୍ତଯନ୍ ।। ୨୩.

ପ୍ରାଣାୟାମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ରଖିଲେ। ମନ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ଯତିଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, କେବଳ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଚିନ୍ତା କରି, 'ଅଘୋର' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।

ଏଵଂ ଵୈ ଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ମୁମୋଚ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ ଅଟ୍ଟହାସଂ ମହାସ୍ଵନମ୍ ।। ୨୩.

ଏଭଳି ଭାବେ, ସେ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଗଞ୍ଜନ୍ତି ହସ ଛାଡ଼ିଲେ।

ଅଥାସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ କୃଷ୍ଣାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ରଗନୁଲେପନାଃ । ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ମହାତ୍ମାନଃ ସମ୍ବଭୂଵୁଃ କୁମାରକାଃ ।। ୨୩.

ତାପରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ, ଚାରିଜଣ ମହାତ୍ମା କିଶୋର ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର ରଙ୍ଗର, ଅନ୍ଧକାର ମାଳା ଓ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିଲେ।

କୃଷ୍ଣାଃ କୃଷ୍ଣାମ୍ବରୋଷ୍ଣୀଷାଃ କୃଷ୍ଣାସ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣଵାସସଃ। ତୈଶ୍ଚାଟ୍ଟହାସଃ ସୁମହାନ୍ ହୂଙ୍କାରଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କଲଃ। ନମସ୍କାରଶ୍ଚ ସୁମହାନ୍ ପୁନଃ ପୁନରୁଦୀରିତଃ ।। ୨୩.

ସେମାନେ କଳା, କଳା ପୋଶାକ ଓ କଳା ମୁଣ୍ଡାସା, କଳା ମୁହଁ ଓ କଳା ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ହସ ଓ ଉଚ୍ଚ ହୁଁକାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଗଭୀର ନମସ୍କାର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।

ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଯୋଗାତ୍ତତ୍ ପାରମେଶ୍ଵରମ୍। ଉପାସିତ୍ଵା ମହାଭାଗାଃ ଶିଷ୍ଯେବ୍ଯଃ ପ୍ରଦଦୁସ୍ତତଃ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପାରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ।

ଯୋଗେନ ଯୋଗସମ୍ପନ୍ନାଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମନସା ଶିଵମ୍। ଅମଲଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵମୀଶ୍ଵରମ୍ ।। ୨୩.

ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ମନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ଓ ଗୁଣହୀନ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।

ଏଵମେତେନ ଯୋଗେନ ଯେ ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ସ୍ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵିଧାନଜ୍ଞା ଗନ୍ତାରୋ ରୁଦ୍ରମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୨୩.

ଏହିପରି, ଏହି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଏଭଳି ମନେ ରଖି, ଅବିନାଶୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଗତେ କଲ୍ପେ କୃଷ୍ଣରୁପେ ଭଯାନକେ। ଅନ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଃ କଲ୍ପୋ ଵିଶ୍ଵରୁପସ୍ତୁ ନାମତଃ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ସେଇ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, କଳା ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହାକୁ 'ବିଶ୍ୱରୂପ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।

ଵିନିଵୃତ୍ତେ ତୁ ସଂହାରେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟେ ଚରାଚରେ। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରକାମସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯତଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାନାଦା ଵିଶ୍ଵରୂପା ସରସ୍ଵତୀ ।। ୨୩.

ସଂହାର ଶେଷ ହେଇ, ଚରାଚର ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲାବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପରମେଷ୍ଠିନିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ; ତେବେ ବିଶ୍ୱରୂପ ମହାନାଦା ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

ଵିଶ୍ଵମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରଂ ଵିଶ୍ଵଯଜ୍ଞୋପଵୀତିନମ୍। ଵିଶ୍ଵୋଷ୍ଣୀଷଂ ଵିଶ୍ଵଗନ୍ଧଂ ଵିଶ୍ଵସ୍ଥାନଂ ମହାଭୁଜମ୍ ।। ୨୩.

ବିଶ୍ୱର ମାଳା ଓ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଶ୍ୱ ଯଜ୍ଞର ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବିଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡାସା, ବିଶ୍ୱର ଗନ୍ଧ, ବିଶ୍ୱର ନିବାସ ଓ ବିଶ୍ୱର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜ ଥିବା।

ଅଥ ତଂ ମନସା ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଵୈ ପିତାମହଃ। ଵଵନ୍ଦେ ଦେଵମୀଶାନଂ ସର୍ଵେଶଂ ସର୍ଵଗଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିୟମିତ ମନ ରଖି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ସମସ୍ତର ନାଥ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଓମୀଶାନଂ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ମହାଦେଵ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ। ଏଵଂ ଧ୍ଯାନଗତଂ ତତ୍ର ପ୍ରଣମନ୍ତଂ ପିତାମହମ୍। ଉଵାଚ ଭଗଵାନୀଶଃ ପ୍ରୀତୋଽହଂ ତେ କିମିଚ୍ଛସି ।। ୨୩.

‘ଓମ୍ ଈଶାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।’ ଏଭଳି ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ପିତାମହ ନମସ୍କାର କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ଈଶାନ କହିଲେ: ‘ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?’

ତତସ୍ତୁ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵାଗ୍ଭିଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍। ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୀତେନ ଚେତସା ।। ୨୩.

ତାପରେ, ନମସ୍କାର କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରି, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟରେ କଥା କହିଲେ।

ଯଦିଦଂ ଵିଶ୍ଵରୂପନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵଗଂ ଵିଶ୍ଵମୀଶ୍ଵରମ୍। ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି କଶ୍ଚାଯଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ।। ୨୩.

‘ଏହି ବିଶ୍ୱରୂପ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ବିଶ୍ୱର ଈଶ୍ୱର—ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। କିଏ ଏହି ପରମେଶ୍ୱର?’

କୈଷା ଭଗଵତୀ ଦେଵୀ ଚତୁଷ୍ପାଦା ଚତୁର୍ମୁଖୀ। ଚତୁଃଶ୍ରୃଙ୍ଗୀ ଚତୁର୍ଵକ୍ରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦନ୍ତା ଚତୁଃସ୍ତନୀ ।। ୨୩.

‘କିଏ ଏହି ପବିତ୍ର ଦେବୀ, ଚାରିଟିଏ ପା, ଚାରିଟିଏ ମୁହଁ, ଚାରିଟିଏ ଶଙ୍ଖ, ଚାରିଟିଏ ଜିହ୍ବା, ଚାରିଟିଏ ଦାନ୍ତ, ଚାରିଟିଏ ଅଷ୍ଟନ?’

ଚତୁର୍ହସ୍ତା ଚତୁର୍ନେତ୍ରା ଵିଶ୍ଵରୁପା କଥଂ ସ୍ମୃତା। କିନ୍ନାମଧେଯା କୋଽସ୍ଯାତ୍ମା କିଂଵୀର୍ଯା ଵାପି କର୍ମତଃ ।। ୨୩.

‘ଚାରିଟିଏ ହାତ, ଚାରିଟିଏ ଚକ୍ଷୁ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି—ତାଙ୍କର ନାମ କଣ, ସ୍ୱଭାବ କଣ, ଶକ୍ତି କଣ, କାର୍ଯ୍ୟ କଣ?’

ରହସ୍ଯଂ ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ପାଵନଂ ପୁଷ୍ଠିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍। ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵୈତତ୍ପରଂ ଗୁହ୍ଯମାଦିସର୍ଗେ ଯଥା ତଥମ୍ ।। ୨୩.

‘ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ, ପବିତ୍ର କରିବା ଓ ପୋଷଣ ଦେଇଥିବା—ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଯେପରି ଥିଲା, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଶୁଣ।'

ଅଯଂ ଯୋ ଵର୍ତ୍ତତେ କଲ୍ପୋ ଵିଶ୍ଵରୂପସ୍ତ୍ଵସୌ ସ୍ମୃତଃ। ଯସ୍ମିନ୍ ଭଵାଦଯୋ ଦେଵାଃ ଷଡ୍ଵିଂଶନ୍ମନଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୨୩.

‘ଏହି କଳ୍ପ ଯାହା ଅଛି, ବିଶ୍ୱରୂପ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଛବିଶି ମନୁ ମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି।’

ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନମିଦଂ ଚାପି ଯଦା ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ। ତଦାପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପଶ୍ଚ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତମୋ ହ୍ଯଯମ୍ ।। ୨୩.

‘ଏହି ବ୍ରହ୍ମାର ନିବାସ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ, ଏହି ସମୟରୁ ଏହି ତିରିସ୍ତି କଳ୍ପ ଚାଲିଛି।’

ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣାମତୀତା ଯେ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ । ପୁରସ୍ତାତ୍ତଵ ଦେଵେଶ ତାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମହାମୁନେ ।। ୨୩.

‘ଶତ ଶତସହସ୍ର ଅତୀତ ହୋଇଛି, ସ୍ୱୟମ୍ଭୁବର ଯେଉଁମାନେ; ତୁମ ପୂର୍ବରୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ନାଥ, ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ମହାମୁନି।’

ଆନନ୍ଦସ୍ତୁ ସ ଵିଜ୍ଞେଯ ଆନନ୍ଦସ୍ତେ ମହାଲଯଃ। ଗାଲଵ୍ଯଗୋତ୍ରତପସା ମମ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୨୩.

‘ସେ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ଆନନ୍ଦ ହେଉଛି ବଡ଼ ନିବାସ; ଗାଳବ୍ୟ ଗୋତ୍ରର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର ହେଇଛ।’

ତ୍ଵଯି ଯୋଗଶ୍ଚ ସାଙ୍ଖ୍ଯଶ୍ଚ ତପୋ ଵିଦ୍ଯାଵିଧିଃ କ୍ରିଯା। ଋତଂ ସ୍ତ୍ଯଞ୍ଚ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଅହିଂସା ସନ୍ତତିକ୍ରମାଃ ।। ୨୩.

ତୁମରେ ଯୋଗ, ସାଂଖ୍ୟ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, ବିଧି, କ୍ରିୟା, ସତ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ, ଅହିଂସା ଓ ପ୍ରଜା ପରମ୍ପରା ବସିଛି।

ଧ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯାନଵପୁଃ ଶାନ୍ତିର୍ଵିଦ୍ଯାଽପିଦ୍ଯାମତିର୍ଧୃତିଃ। କାନ୍ତିଃ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ମୃତିର୍ମେଧା ଲଜ୍ଜା ଶୁଦ୍ଦିଃ ସରସ୍ଵତୀ। ତୁଷ୍ଟିଃ ପୁଷ୍ଟିଃ କ୍ରିଯା ଚୈଵ ଲଜ୍ଜା କ୍ଷାନ୍ତିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ।। ୨୩.

ଧ୍ୟାନ, ଧ୍ୟାନର ଆକୃତି, ଶାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଅଜ୍ଞାନ, ନିଶ୍ଚୟ, ଧୃତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଶାନ୍ତି, ସ୍ମୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ପବିତ୍ରତା, ସରସ୍ୱତୀ, ସନ୍ତୋଷ, ପୋଷଣ, କ୍ରିୟା, ଲଜ୍ଜା, କ୍ଷମା ଓ ଦୃଢତା।

ଷଡ୍‌ଵିଂଶତ୍ତଦ୍ଗୁଣା ହ୍ଯେଷା ଦ୍ଵାତ୍ରିଶାକ୍ଷରସଂଜ୍ଞିତା । ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦ୍ଧିତାଂ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସୂତିଂ ମହେଶ୍ଵରୀମ୍ ।। ୨୩.

ଏହି ଛବିଶି ଗୁଣ, ବତିସ ଅକ୍ଷର ରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏହି ପ୍ରକୃତିକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ, ତୁମର ସୃଷ୍ଟି ଓ ମହାଦେବୀ ଭାବରେ ଜାଣ।

ସୈଷା ଭଗଵତୀ ଦେଵୀ ତତ୍ପ୍ରସୂତିଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ। ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଜଗଦ୍ଯୋନିଃ ପ୍ରକୃତି ର୍ଗୌଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତା । ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଚୈଵ ଯଦାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ ।। ୨୩.

ଏହି ଭଗବତୀ ଦେବୀ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ଚାରିମୁଖୀ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଗାଉର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଚାରକମାନେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି କହନ୍ତି।

ଅଜାମେତାଂ ଲୋହିତାଂ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣାଂ ଵିଶ୍ଵଂ ସଂପ୍ରସୃଜମାନାଂ ସୁରୂପାମ୍। ଅଜୋଽହଂ ଵୈ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵିଶ୍ଵରୂପାଂ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଗାଂ ଵିଶ୍ଵରୂପାଂ ହି ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ।। ୨୩.୫୧ ଏଵମୁକ୍ତଵା ମହାଦେଵଃ ଅଟ୍ଟହାସମଥାକରୋତ୍ । ଵଲିତାସ୍ଫୋଟିତରଵଂ କହାକହନଦନ୍ତଥା ।। ୨୩.

ଏହି ଅଜନ୍ମା, ଲାଲ, ଧଳା ଓ କଳା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର; ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ଜ୍ଞାନୀ, ବିଶ୍ୱର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଗାୟତ୍ରୀ, ଗାଉର ବିଶ୍ୱର ଆକୃତିକୁ ଜାଣିଛି।

ତତୋଽସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତୋ ଦିଵ୍ଯାଃ ସର୍ଵରୂପାଃ କୁମାରକାଃ। ଜଟୀ ମୁଣ୍ଡୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ଅର୍ଦ୍ଧମୁଣ୍ଡଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ ।। ୨୩.

ତାପରେ ତାଙ୍କର ପାଶ୍ୱରୁ ସମସ୍ତ ଆକୃତିର ଦିବ୍ୟ ବାଳକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ: କେହି ଜଟାଧାରୀ, କେହି ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, କେହି ଶିଖାଧାରୀ, କେହି ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡା।

ତତସ୍ତେ ତୁ ଯଥୋକ୍ତେନ ଯୋଗେନ ସୁମହୌଜସଃ। ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରନ୍ତୁ ଉପାସିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୨୩.

ତାପରେ ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ବହୁତ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

ଧର୍ମୋପଦେଶଂ ନିଯତଂ କୃତ୍ଵା ଯୋଗମଯଂ ଦୃଢମ୍। ଶିଷ୍ଟାନାଂ ନିଯତାତ୍ମାନଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ରୁଦ୍ରମୀଶ୍ଵରମ୍ ।। ୨୩.

ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷାକୁ ଦୃଢ ଭାବେ, ଯୋଗ ମିଶିତ କରି, ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ଥିବା ଶିଷ୍ୟମାନେ ରୁଦ୍ର ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।