ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵ୍ଵେ ଯୋଗାଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ମଣ୍ଡଲେନ ସହୋତ୍ଥିତାଃ। ଯସ୍ମାତ୍ କଲ୍ପୋ ହ୍ଯଯଂ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଦର୍ଶ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୧.

ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଏହି ମଣ୍ଡଳ ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି କଳ୍ପ ଦେଖାଯିବାରୁ, ଏହାକୁ ଦର୍ଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯସ୍ମାନ୍ମନସି ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ବ୍ରହମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ପୁରା ଵୈ ଭଗଵାନ୍ ସୋମଃ ପୌର୍ଣମାସୀ ତତଃ ସ୍ମୃତା ।। ୨୧.

ଯେହেতୁ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂର୍ବରୁ ପବିତ୍ର ସୋମ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେଇଥିରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ପର୍ଵଦର୍ଶେ ଵୈ ପୌର୍ଣମାସଞ୍ଚ ଯୋଗିଭିଃ। ଉଭଯୋଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାତ୍ମନୋ ହିତକାମ୍ଯଯା ।। ୨୧.

ଏହିକାରଣରୁ ପର୍ବଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଦିନରେ ଯୋଗୀମାନେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଆଶାରେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷରେ ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।

ଦର୍ଶଞ୍ଚ ପୌର୍ଣମାସଞ୍ଚ ଯେ ଯଜନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ନ ତେଷାଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିର୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକାତ୍ କଦାଚନ ।। ୨୧.

ଯେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦର୍ଶ ଓ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରୁ ପୁନି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଯୋଽନାହିତାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଯତୋ ଵୀରାଧ୍ଵାନଂ ଗତୋପି ଵା । ସମାଧାଯ ମନସ୍ତୀଵ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଚ୍ଚାରଯେଚ୍ଛନୈଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇନାହିଁ, ତଥାପି ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ବୀରମାନଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଏକାଗ୍ର କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ରୋ ଅସୁରୋ ମହୀ ଦିଵସ୍ତ୍ଵଂ ଶର୍ଵ୍ଵୋ ମାରୁତଂ ପୃଷ୍ଟ ଈଶିଷେ। * ତ୍ଵଂ ପାଶଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵଶିଷଂ ପୂଷା ଵିଧତ୍ତପାସିନା। ଇତ୍ଯେଵ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନସା ସମ୍ଯଗୁଚ୍ଚାରଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ। ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଵିଶତେ ଯସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି ।। ୨୧.

‘ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ଅସୁର, ଦିବରେ ମହାନ; ତୁମେ ଶର୍ବ, ମାରୁତମାନଙ୍କ ନାୟକ; ତୁମେ ପାଶ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଶିଷ, ପୂଷା, କୁହାଡ଼ି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦାତା।’ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ମନରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ।

ସୋମଶ୍ଚାଗ୍ନିସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ କାଲୋ ରୁଦ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଯଃ ପ୍ରଵିଶେଦଗ୍ନିଂ ସ ରୁଦ୍ରାନ୍ନ ନିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୨୧.

ଶ୍ରୁତି କହେ— ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ଭଗବାନ, କାଳ, ଓ ରୁଦ୍ର ଏକ; ତେଣୁ ଯିଏ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆସେ ନାହିଁ।

ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିମଃ କଲ୍ପୋ ବୃହଦିତ୍ଯଭିସଂଜ୍ଞିତଃ। ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ରକାମସ୍ଯ ସ୍ରଷ୍ଠୁକାମସ୍ଯ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ। ଧ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ମନସା ବୃହତ୍ସାମ ରଥନ୍ତରମ୍ ।। ୨୧.

ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ କଳ୍ପକୁ ବୃହତ୍ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ପୁଅ ଓ ସୃଷ୍ଟି ଆଶାରେ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ବୃହତ୍ ସାମ ଓ ରଥନ୍ତର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଯସ୍ମାତ୍ତତ୍ର ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ବୃହତଃ ସର୍ଵ୍ଵତୋମୁଖଃ। ତସ୍ମାତ୍ତୁ ବୃହତଃ କଲ୍ପୋ ଵିଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକୈଃ ।। ୨୧.

ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ବୃହତ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେଇଥିରୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିବାମାନେ ବୃହତ୍ କଳ୍ପ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣାଂ ଯୋଜନାନାଂ ପ୍ରମାଣତଃ । ରଥନ୍ତରନ୍ତୁଵିଜ୍ଞେଯଂ ପରମଂ ସୂର୍ଯ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍। ତସ୍ମାଦଣ୍ଡନ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯମଭେଦ୍ଯଂ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍ ।। ୨୧.

ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ରଥନ୍ତର ନାମକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏହିଠାରୁ ଅଖଣ୍ଡ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

ଯତ୍ସୂର୍ଯ୍ଯମଣ୍ଡଲଞ୍ଚାପି ବୃହତ୍ସାମ ତୁ ଭିଦ୍ଯତେ। ଭିତ୍ଵା ଚୈଵଂ ଦ୍ଵିଜା ଯାନ୍ତି ଯୋଗାତ୍ମାନୋ ଦୃଢଵ୍ରତାଃ। ସଙ୍ଘାତମୁପନୀତାଶ୍ଚ ଅନ୍ଯେ କଲ୍ପା ରଥନ୍ତରେ ।। ୨୧.

ଯେତେବେଳେ ବୃହତ୍ ସାମ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭାଗ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଗୀମାନେ ଏହାକୁ ଭେଦି ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କଳ୍ପମାନେ ରଥନ୍ତରରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେତତ୍ତୁ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚିତ୍ରମଧ୍ଯାତ୍ମଦର୍ଶନମ୍। ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଲ୍ପାନାଂ ଵିସ୍ତରଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୨୧.

ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ଏବେ ମୁଁ କଳ୍ପମାନଙ୍କର ଶୁଭ ବିସ୍ତାର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।

ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତମିଦଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ କଲ୍ପାନାନ୍ତେ ମହାମୁନେ। ରହସ୍ଯଂ ଵୈ ସମାଖ୍ଯାତଂ ମନ୍ତ୍ରାଣାଞ୍ଚ ପ୍ରକଲ୍ପନମ୍ ।। ୨୨.

ଏହି ସମସ୍ତ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଟୁଟ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ହେ ମହାମୁନି, ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସଫଳ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।

ନ ତଵାଵିଦିତଂ କିଞ୍ଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ। ତସ୍ମାଦ୍ଵିସ୍ତରତଃ ସର୍ଵ୍ଵାଃ କଲ୍ପସଂଖ୍ଯା ବ୍ରଵୀହି ନଃ ।। ୨୨.

ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ପାଖରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ କଳ୍ପର ସଂଖ୍ୟା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହ।

ଅତ୍ର ଵଃ କଥଯିଷ୍ଯାମି କଲ୍ପସଂଖ୍ଯାଂ ଯଥା ତଥା। ଯୁଗାଗ୍ରଂ ଚ ଵର୍ଷାଗ୍ରନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୨୨.

ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କଳ୍ପର ସଂଖ୍ୟା, ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବର୍ଷର ଆରମ୍ଭ କଥା କହିବି।

ଏକଂ କଲ୍ପସହସ୍ରନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽବ୍ଦଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ। ଏତଦଷ୍ଟସହସ୍ରନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦ୍ଯୁଗଂ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୨୨.

ଏକ ହଜାର କଳ୍ପକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏମିତି ଅଠ ହଜାର ବର୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଯୁଗ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଏକଂ ଯୁଗସହସ୍ରନ୍ତୁ ସଵନଂ ତତ୍ ପ୍ରଜାପତେଃ। ସଵନାନାଂ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତ୍ରିଵୃତଂ ତଥା ।। ୨୨.

ଏକ ହଜାର ଯୁଗକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସବନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ଏକ ହଜାର ସବନ, ତାହାର ଦୁଇ ଗୁଣା ଓ ତିନି ଗୁଣା ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥିତିକାଲସ୍ଯ ଚୈତତ୍ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍। ତସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯାଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵୈ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।। ୨୨.

ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ ସମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାର ସଂଖ୍ୟାକୁ ମୁଁ ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି।

ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିର୍ଯେ କଲ୍ପା ନାମତଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ। ତୈଷାଂ ପୁରସ୍ତାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଲ୍ପସଂଜ୍ଞାଂ, ଯଥାକ୍ରମମ୍ ।। ୨୨.

ଯେଉଁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି କଳ୍ପର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକର ନାମ ମୁଁ ଏବେ ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି।

ରଥନ୍ତରସ୍ଯ ସାମ୍ନସ୍ତୁ ଉପରିଷ୍ଟାନ୍ନିବୋଧତ। କଲ୍ପାନ୍ତେ ନାମ ଧେଯାନି ମନ୍ତ୍ରୋତ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ଯା ।। ୨୨.

ଏବେ ତୁମେ ରଥାନ୍ତର ସାମନ୍ ଦେଖ, କଳ୍ପର ଶେଷରେ ଏହାର ନାମଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ଏହାର ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଏକୋନଵିଂଶକଃ କଲ୍ପୋ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ଶ୍ରୃତଲୋହିତଃ। ଯସ୍ମିଂସ୍ତତ୍ ପରମଧ୍ଯାନଂ ଧ୍ଯାଯତୋ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା ।। ୨୨.

ଏହି ଏକୋନଵିଂଶତି କଳ୍ପକୁ ଶୃତଲୋହିତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ।

ଶ୍ଵେତୋଷ୍ଣୀଷଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯଃ ଶ୍ଵେତାମ୍ବରଧରଃ ଶିଖୀ। ଉତ୍ପନ୍ନସ୍ତୁ ମହାତେଜାଃ କୁମାରଃ ପାଵକୋପମଃ ।। ୨୨.

ଏଠାରେ ଏକ ଯୁବକ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଧଳା ପଗଡି, ଧଳା ମାଳା, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚୂଡ଼ା ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ତେଜ ଥିଲେ।

ଭୀମଂ ମୁଖଂ ମହାରୌଦ୍ରଂ ସୁଘୋରଂ ଶ୍ଵେତଲୋହିତମ୍। ଦୀପ୍ତଂ ଦୀପ୍ତେନ ଵପୁଷା ମହାସ୍ଯଂ ଶ୍ଵେତଵର୍ଚ୍ଚସମ୍ ।। ୨୨.

ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର, ଅତି ରୌଦ୍ର, ଭୟଜନକ, ଧଳା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶରୀର ତେଜରେ ଜ୍ୱଳମାନ, ବଡ଼ ମୁହଁ ଓ ଧଳା ଆଭାରେ ଉଜ୍ୱଳ ଥିଲା।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ। କୁମାରଂ ଲୋକଧାତାରଂ ଵିଶ୍ଵରୂପଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୨୨.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଶ୍ୱମୁଖୀ, ଶ୍ରୀମାନ ବ୍ରହ୍ମା, ସେହି ଯୁବକ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକ, ବିଶ୍ୱରୂପ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ପୁରାଣପୁରୁଷଂ ଦେଵଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଯୋଗିନାଂ ଚିରମ୍। ଵଵନ୍ଦେ ଦେଵଦେଵେଶଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୨୨.

ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହା, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ।

ହୃଦି କୃତ୍ଵା ମହାଦେଵଂ ପରମାତ୍ମାନମୀଶ୍ଵରମ୍। ସଦ୍ଯୋଜାତଂ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ସମ ଚିନ୍ତଯତ୍। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମୁମୋଚ ଦେଵେଶୋ ହୃଷ୍ଟୋ ହାସଂ ଜଗତ୍ପତିଃ ।। ୨୨.

ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ମହାଦେବ, ପରମାତ୍ମା, ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ରଖି, ସଦ୍ୟୋଜାତଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜାଣି, ଆନନ୍ଦିତ ଜଗତ୍ପତି ହସିଲେ।

ତତୋଽସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ଶ୍ଵେତା ଋଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚ୍ଚସଃ। ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମାନଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ ।। ୨୨.

ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ବ୍ରହ୍ମତେଜସ୍ୱୀ, ମହାନ ଆତ୍ମା ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଋଷିମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ସୁନନ୍ଦୋ ନନ୍ଦକଶଚଵୈଵ ଵିଶ୍ଵନନ୍ଦୋଽଥ ନନ୍ଦନଃ। ଶିଷ୍ଯାସ୍ତେ ଵୈ ମହାତ୍ମାନୋ ଯୈସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମ ତତୋ ଵୃତମ୍ ।। ୨୨.

ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦକ, ଶଚବ, ବିଶ୍ୱନନ୍ଦ ଓ ନନ୍ଦନ—ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଘିରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଶ୍ଵେତ ଵର୍ଣାଭଃ ଶ୍ଵେତନାମା ମହାମୁନିଃ। ଵିଜଜ୍ଞେଽଥ ମହାତେଜା ଯସ୍ମାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ନରସ୍ତ୍ଵସୌ ।। ୨୨.

ତାଙ୍କର ସାମ୍ନାରେ ଧଳା ଆଭା ବିଶିଷ୍ଟ, ଶ୍ୱେତ ନାମକ ମହାମୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।