ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶତ୍ରୋର୍ଵଧେ ନ ଦୋଷୋଽସ୍ତି ତେନ ତ୍ଵାଂ ନ ଶପାମି ଭୋଃ। ପ୍ରିଯନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଶ୍ରେଯୋ ଗର୍ଭସ୍ଯ ମେ କୁରୁ ।। ୬.

ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉନାହିଁ। ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବାକୁ ଚାହେଁ—ମୋର ଗର୍ଭକୁ କୃପା କର।

ଭଵନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସପ୍ତ ସ୍ଥାନାନି ଵୈ ଦିଵି। ଵାତସ୍କନ୍ଧାନିମାନ୍ ସପ୍ତ ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ। ମରୁତଶ୍ଚେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଗଣାସ୍ତେ ସପ୍ତ ସପ୍ତକାଃ ।। ୬.

ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତଟି ସ୍ଥାନ ହେଉ। ଏହି ସାତଟି ବାତାସ ଦଳରେ ମୋ ପୁଅମାନେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ। ସେମାନେ ସାତ ସାତ ଦଳରେ 'ମରୁତ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚୈଵ ଭାସ୍କରେ। ସୋମେ ତୃତୀଯୋ ଵିଜ୍ଞେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥୋ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଗଣେ ।। ୬.

ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ଦଳ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ତୃତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଚିହ୍ନିତ, ଚତୁର୍ଥ ତାରାମାଳା ମଧ୍ୟରେ।

ଗ୍ରହେଷୁ ପଞ୍ଚମଶ୍ଚୈଵ ଷଷ୍ଠଃ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲେ। ଧ୍ରୁଵେ ତୁ ସପ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ଵାତସ୍କନ୍ଧଃ ପରସ୍ତୁ ସଃ ।। ୬.

ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ, ଷଷ୍ଠ ସପ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳରେ, ସପ୍ତମ ବାତାସ ଦଳ ତୁଳନାରେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ରୁବ ତାରା ପାଖରେ।

ତାନ୍ଯେତେ ଵିଚରନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ କାଲେ କାଲେ ମମାତ୍ମଜାଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧାନିମାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ ।। ୬.

ଆଜି ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଲିଫେରନ୍ତି। ମୋ ପୁଅମାନେ ବାତାସ ଦଳ ଭାବେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧୋ ଅମେଧ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଯ ଆଵହଃ। ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ପ୍ରଥମଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ଦଳ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରୁ ଅଶୁଚି ଜିନିଷ ଆସେ। ମୋ ପୁଅମାନେ ପ୍ରଥମ ଦଳ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ମେଧ୍ଯେଭ୍ଯ ଆସୂର୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵହସ୍ତୁ ଯଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧଂ ଦ୍ଵିତୀଯନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରୁ ଶୁଚି ଜିନିଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ବହେ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ବାତାସ ଦଳରେ ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଳ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ସୂର୍ଯୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵନ୍ତୁ ତତଃ ସୋମାଦୁଦ୍ଵହୋ ଯସ୍ତୁ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧନ୍ତୁ ତଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତୃତୀଯଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ, ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ବାତାସ ଉପରକୁ ବହେ, ସେଠି ତୃତୀୟ ବାତାସ ଦଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୃତୀୟ ଦଳ ସେଠି ଚଳାଚଳ କରୁ।

ସୋମାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ତଥର୍କ୍ଷେଭ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଥଃ ସୁଵହସ୍ତୁ ଯଃ। ଚତୁର୍ଥୋ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗଣସ୍ତୁ ଚରତାଂ ଵିଭୋ ।। ୬.

ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଏବଂ ତାରାମାଳା ଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ଚତୁର୍ଥ ସୁବାତାସ ବହେ, ସେଠି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ଦଳ ଚଳାଚଳ କରୁ।

ଯକ୍ଷେଭ୍ଯଶ୍ଚ ତଥୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵମାଗ୍ରହାଦ୍ଵିଵହସ୍ତୁ ଯଃ। ପଞ୍ଚମଂ ପଞ୍ଚମଃ ସୌମ୍ଯଃ ସ୍କନ୍ଧସ୍ତୁ ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏବଂ ପରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ପଞ୍ଚମ ସୁମଧୁର ବାତାସ ବହେ, ସେଠି ପଞ୍ଚମ ଦଳ ଚଳାଚଳ କରୁ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଗ୍ରହାଦୃଷିଭ୍ଯସ୍ତୁ ଷଷ୍ଠୋ ଯୋ ଵୈ ପରାହତଃ । ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ତତ୍ର ଷଷ୍ଠେ ଗଣେ ତୁ ଯେ ।। ୬.

ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଋଷିମାନଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ଷଷ୍ଠ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବାତାସ ବହେ, ସେଠି ମୋ ପୁଅମାନେ ଷଷ୍ଠ ଦଳରେ ଚଳାଚଳ କରୁ।

ସପ୍ତର୍ଷଯସ୍ତଥୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵମାଧ୍ରୁଵାତ୍ ସପ୍ତମସ୍ତୁ ଯଃ। ଵାତ ସ୍କନ୍ଧଃ ପରିଵହସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମେ ସୁତାଃ ।। ୬.

ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଧ୍ରୁବ ତାରାଠାରୁ ଉପରେ ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି; ସେଠି, ବାୟୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ବସୁନ୍ତୁ।

ଏତତ୍ ସର୍ଵଂ ଚରନ୍ତ୍ଵେତେ କାଲେ କାଲେ ମମାତ୍ମଜାଃ। ତତ୍ର ତେନ ଚ ନାମ୍ନା ଵୈ ଭଵନ୍ତୁ ମରୁତସ୍ତ୍ଵିମେ ।। ୬.

ମୋ ପୁଅମାନେ ସେଠି ସମୟ ସମୟରେ ଘୁରିବା କରନ୍ତି; ସେଠି ସେମାନେ ସେଇ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉନ୍ତୁ, ଏହିମାନେ ମରୁତ।

ତତସ୍ତେଷାନ୍ତୁ ନାମାନି ମାତାପୁତ୍ରୌ ପ୍ରଚକ୍ରତୁଃ। ତତ୍କୃତେ କର୍ମଭିଶ୍ଚୈଵ ମରୁତୋ ଵୈ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ।। ୬.

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ମାଆ ଓ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଓ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମରୁତ ଅଲଗା ଅଲଗା ଅଟେ।

ସତ୍ତ୍ଵଜ୍ଯୋତିସ୍ତଥାଦିତ୍ଯଃ ସତ୍ଯଜ୍ଯୋତିସ୍ତଥାଽପରଃ। ତିର୍ଯଗ୍ଜ୍ଯୋତିଶ୍ଚ ସଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନପରସ୍ତଥା ।। ୬.

ସତ୍ତ୍ୱଜ୍ୟୋତି, ଆଦିତ୍ୟ, ସତ୍ୟଜ୍ୟୋତି, ତିର୍ୟକ୍ଜ୍ୟୋତି, ସଜ୍ୟୋତି, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ—ଏହିମାନେ ନାମ।

ପ୍ରଥମସ୍ତୁ ଗଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ମେ ନିବୋଧତ। ଋତଜିତ୍ସତ୍ଯଜିଚ୍ଚୈଵ ସୁଷେଣଃ ସେନଜିତ୍ତଥା ।। ୬.

ପ୍ରଥମ ଗଣ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା; ଏବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶୁଣ: ଋତଜିତ୍, ସତ୍ୟଜିତ୍, ସୁଷେଣ ଓ ସେନାଜିତ୍।

ସତ୍ମିତ୍ରୋଽଭିମିତ୍ରଶ୍ଚ ହରିମିତ୍ରସ୍ତଥାଽପରଃ। ଗଣ ଏଷ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯଂ ମେ ନିବୋଧତ ।। ୬.

ସତ୍ମିତ୍ର, ଅଭିମିତ୍ର ଓ ହରିମିତ୍ର ନାମକ ଅନ୍ୟଜଣ—ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଣ; ଏବେ ତୃତୀୟ ଶୁଣ।

କୃତଃ ସତ୍ଯୋ * * * * ଧ୍ରୁଵୋ ଧର୍ତ୍ତା ଵିଧାରଯଃ । ଧ୍ଵାନ୍ତଶ୍ଚୈଵ ଧୁନିଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯୁଗ୍ରୋ ଭୀମସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଅଭିଯୁଃ ସକ୍ଷିପଶ୍ଚୈଵମାହ୍ଵଯଶ୍ଚ ଗଣଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୬.

କୃତ, ସତ୍ୟ, ଧ୍ରୁବ, ଧର୍ତ୍ତା, ବିଧାରୟ, ଧ୍ୱାନ୍ତ, ଧୁନି, ଉଗ୍ର, ଭୀମ, ଅଭିୟୁ, ସକ୍ଷିପ—ଏହି ଗଣ ଏଭଳି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଈଦୃକୂ ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯାଦୃକ୍ ଯାଦୃକ୍ ଚ ପ୍ରତିକୃତ୍ତଥା। (?) ସମିତିଶ୍ଚୈଵ ସଂରମ୍ଭଶ୍ଚ ତଥା ଗଣଃ ।। ୬.

ଇଦୃକ୍, ଚୈବ, ତଥାନ୍ୟାଦୃକ୍, ଯାଦୃକ୍, ପ୍ରତିକୃତ୍, ସମିତି, ସଂରମ୍ଭ—ଏହି ଗଣ।

ଈଦୃକ୍ ଚ ପୁରୁଷଶ୍ଚୈଵ ଅନ୍ଯାଦୃକ୍ଷାଚ୍ଚ ଚେତସଃ। ସମିତାସମିତଦୃକ୍ଷାଚ୍ଚ ପ୍ରତିଦୃକ୍ଷାଚ୍ଚ ଵୈ ଗୁଣାଃ ।। ୬.

ଇଦୃକ୍, ପୁରୁଷ, ଅନ୍ୟାଦୃକ୍ଷା, ଚେତସ, ସମିତା, ସମିତଦୃକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତିଦୃକ୍ଷା—ଏହିମାନେ ଗୁଣ।

ଏତେ ହ୍ଯେକୋ ନପଞ୍ଚାଶନ୍ମରୁତୋ ନାମତଃ ସ୍ମୃତାଃ। ପ୍ରସଂଖ୍ଯାତାସ୍ତଥା ତାଭ୍ଯାଂ ଦିତ୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ଚୈଵ ହି ।। ୬.

ଏହି ପଞ୍ଚାଶି ମରୁତ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଦିତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏମାନଙ୍କୁ ଗଣନା କରିଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେଷାନ୍ତୁ ନାମାନି ଦିତିରିନ୍ଦ୍ରମୁଵାଚ ହ। ଵାତ ସ୍କନ୍ଧଂ ଚରନ୍ତ୍ଵେତେ ମମ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୁତ୍ରକ। ଵିଚରନ୍ତୁ ଚ ଭଦ୍ରନ୍ତେ ଦେଵୈଃ ସହ ମମାତ୍ମଜାଃ ।। ୬.

ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣି, ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ଏମାନେ ମୋ ପୁଅମାନେ, ବାୟୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ମୋ ପୁଅମାନେ ଦେବମାନେ ସହ ଖୁସିରେ ଘୁରୁନ୍ତୁ।'

ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ। ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ମାତର୍ଭଵତୁ ତତ୍ତଥା ।। ୬.

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ମାଆ, ଏହିପରି ହେଉ।'

ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଥୋକ୍ତନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ। ଦେଵଭୂତା ମହାତ୍ମାନଃ କୁମାରା ଦେଵସଂମତାଃ। ଦେଵୈଃ ସହ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ଭାଜସ୍ତଥାତ୍ମଜାଃ ।। ୬.

ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେପରି ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ହେବ; ତୁମ ପୁଅମାନେ ମହାତ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ୟତ, ଦେବମାନେ ସହ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶୀ ହେବେ।

ତସ୍ମାତ୍ତେ ମରୁତୋ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଚେନ୍ଦ୍ରାନୁଜାମରାଃ। ଵିଜ୍ଞେଯାଶ୍ଚାମରାଃ ସର୍ଵେ ଦିତିପୁତ୍ରାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ ।। ୬.

ଏହିପରି, ଏହିମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା, ଅମର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଦିତିଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ତପସ୍ବୀ ବୋଲି ଜାଣ।

ଏଵଂ ତୌ ନିଶ୍ଚଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମାତାପୁତ୍ରୌ ତପୋଧନୌ। ଜଗ୍ମତୁସ୍ତ୍ରିଦିଵଂ ହୃଷ୍ଟୌ ଶକ୍ରୋଽପି ତ୍ରିଦିଵଂ ଗତଃ ।। ୬.

ଏପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜାଣି, ମାଆ ଓ ପୁଅ ତପସ୍ଵୀ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

ମରୁତାଂ ହି ଶୁଭଂ ଜନ୍ମ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ଯଃ ପଠେତ ଵା। ନାଵୃଷ୍ଟିଭଯମାପ୍ନୋତି ବହ୍ଵାଯୁଶ୍ଚ ଭଵେତ୍ତତଃ ।। ୬.

ଯେଉଁଠାରେ ମରୁତମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଜନ୍ମ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବ, ସେଠାରେ କେବେ ବର୍ଷା ଭୟ ନଥାଏ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଏ।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦନୁପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ। ଅଭଵନ୍ ଦନୁପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଵଂଶେ ଖ୍ଯାତା ମହାସୁରାଃ ।। ୭.

ଏବେ ଆଉ ଆଗକୁ କହିବି—ଦାନୁଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ଦାନୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବଂଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହା ଅସୁର ହେଲେ।

ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିପ୍ରଧାନାସ୍ତେ ଶତଂ ତୀଵ୍ରପରାକ୍ରମାଃ। ସର୍ଵେ ଲବ୍ଧଵରାଶ୍ଚୈଵ ସୁତପ୍ତତପସସ୍ତଥା ।। ୭.

ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେମାନେ ଶତଜଣ ଓ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲେ ଓ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।