ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଉଷ୍ଠ୍ରା ଵା ରାସଭା ଵାପି ଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ଵ୍ପରେ ରଥେଽଶୁଭାଃ। ଯସ୍ଯ ସୋପି ନ ଜୀଵେତ ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୋ ଗତଃ ।। ୧୯.

ଯଦି କେହି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଉଠ ଅଥବା ଗଧା ଯୋଗାଯୋଗ ରଥ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ଲୋକ ଜୀବିତ ରହିବେ ନାହିଁ ।

ଦ୍ଵେ ଚାତ୍ର ପରମେଽରିଷ୍ଟେ ଏତଦ୍ରୂପଂ ପରଂ ଭଵେତ୍। ଘୋଷଂ ନ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ କର୍ଣେ ଜ୍ଯୋତିର୍ନ୍ନେତ୍ରେ ନ ପଶ୍ଯତି ।। ୧୯.

ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଅଛି: ଯଦି କେହି କାନରେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିପାରୁନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ଚକ୍ଷୁରେ ଆଲୋକ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି ।

ଶ୍ଵଭ୍ରେଯୋ ନିପତେତ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦ୍ଵାରଞ୍ଚାସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ନ ଚୋତିଷ୍ଠତି ଯଃ ଶ୍ଵବ୍ରାତ୍ତଦନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ ।। ୧୯.

ସ୍ୱପ୍ନରେ ଯଦି କେହି ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ଏବଂ ସେଠାରୁ ବାହାରିବା ପଥ ମିଳେନାହିଁ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ଉଠିପାରୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ଦୃଷ୍ଟିର୍ନ ଚ ସମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ରକ୍ତା ପୁନଃ ସମ୍ପରିଵର୍ତ୍ତମାନା। ମୁଖସ୍ଯ ଚୋଷ୍ମା ମୁଷିରା ଚ ନାଭିରତ୍ଯୁଷ୍ଣମୂତ୍ରୋ ଵିଷମସ୍ଥ ଏଵ ।। ୧୯.

ତାଳ ଉପରକୁ ଦେଖି ରହେ, ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ, ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ। ମୁହଁ ଓ ନାଭିର ତାପ ବହୁତ ଥାଏ, ପେଶାବ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ହୁଏ, ଦେହର ଅବସ୍ଥା ଅସମ ଓ ଅସ୍ଥିର ରହେ।

ଦିଵା ଵା ଯତି ଵା ରାତ୍ରୌ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଯୋଽଭିହନ୍ଯତେ। ତଂ ପଶ୍ଯେଦଥ ହନ୍ତାରଂ ସ ହତସ୍ତୁ ନ ଜୀଵତି ।। ୧୯.

ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ଚକ୍ଷୁସାକ୍ଷାତ୍ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଆକ୍ରମିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଗ୍ନିପ୍ରଵେଶଂ କୁରୁତେ ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତେ ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ। ସ୍ମୃତିଂ ନୋପଲଭେଚ୍ଚାପି ତଦନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଜୀଵିତମ୍ ।। ୧୯.

ଯଦି କେହି ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷରେ ନିଜେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ସ୍ମୃତିକୁ ଫେରି ପାଉନାହାନ୍ତି, ତେବେ ସେଠି ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଶେଷ ହୁଏ।

ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଵରଣଂ ଶୁକ୍ଲଂ ସ୍ଵକଂ ପଶ୍ଯତି ମାନଵଃ। ରକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣମପି ସ୍ଵପ୍ନେ ତସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁରୁପସ୍ଥିତଃ ।। ୧୯.

ଯଦି କେହି ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜର ସଫେଦ ଜାମାକୁ ଲାଲ କିମ୍ବା କଳା ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ ଆସିଯାଇଛି।

ଅରିଷ୍ଟସୂଚିତେ ଦେହେ ତସ୍ମିନ୍ କାଲ ଉପାଗତେ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଵିଷାଦଞ୍ଚ ଉଦ୍ଗଚ୍ଛେଦୂଭୁଦ୍ଧିମାନ୍ନରଃ ।। ୧୯.

ଦେହରେ ମୃତ୍ୟୁର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଆସିଗଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଭୟ ଓ ନିରାଶାକୁ ଛାଡ଼ି ଦୃଢ଼ ହୃଦୟ ଧରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଚୀଂ ଵା ଯଦି ଵୋଦୀଚୀଂ ଦିଶଂ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଵୈ ଶୁଚିଃ। ସମେଽତିସ୍ଥାଵରେ ଦେଶେ ଵିଵିକ୍ତେ ଜନଵର୍ଜ୍ଜିତେ ।। ୧୯.

ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପବିତ୍ର, ସମ ଓ ଦୃଢ଼ ଜାଗାରେ, ଏକାନ୍ତ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବସିବା ଉଚିତ୍।

ଉଦଙ୍ମୁଖଃ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଵା ସ୍ଵସ୍ଥଃ ସ୍ଵାଚାନ୍ତ ଏଵ ଚ। ସ୍ଵସ୍ତିକୋପନିଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ସମକାଯଶିରୋଗ୍ରୀଵଂ ଧାର୍ଯେନ୍ନାଵଲୋକଯେତ୍ ।। ୧୯.

ଉତ୍ତର କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶାନ୍ତ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଆସନରେ ବସି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦେହ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଗଳା ସିଧା ରଖି, ଚାରିପଟେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯଥା ଦୀପୋ ନିଵାତସ୍ଯୋ ନେଙ୍ଗତେ ସୋପମା ସ୍ମୃତା। ପ୍ରାଗୁଦକ୍ପ୍ରଵଣେ ଦେଶେ ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଞ୍ଜୀତ ଯୋଗଵିତ୍ ।। ୧୯.

ଯେପରି ଜିଏ ଦୀପ ନିରବାତ ସ୍ଥାନରେ ନ ଡୋଳେ, ଏହି ଉଦାହରଣ ମନେ ରଖିବା ଯାଏ। ତେଣୁ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଢାଳି ଥିବା ଜାଗାରେ ଯୋଗୀ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପ୍ରାଣେ ଚ ରମତେ ନିତ୍ଯଂ ଚକ୍ଷୁଷୋଃ ସ୍ପର୍ଶନେ ତଥା। ଶ୍ରୋତ୍ରେ ମନସି ବୁଦ୍ଧୌ ଚ ତଥା ଵକ୍ଷସି ଧାରଯେତ୍। ନ ତସ୍ଯ ଧାରଣାଯୋଗାଦ୍ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୧୯.

ସେ ସଦା ପ୍ରାଣରେ, ଚକ୍ଷୁର ସ୍ପର୍ଶରେ, କାନରେ, ମନରେ, ବୁଦ୍ଧିରେ ଓ ଛାତିରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

କାଲଘର୍ମଝ୍ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ସମୂହ़ଞ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ। ଦ୍ଵାଦଶାଧ୍ଯାତ୍ମମିତ୍ଯେଵଂ ଯୋଗଧାରଣମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୯.

ସମୟ, ତାପ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝି, ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରକାରର ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିବା — ଏହିପରି ଯୋଗର ଧ୍ୟାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।

ଶତମଷ୍ଟ ଶତଂ ଵାପି ଧାରଣାଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଧାରଯେତ୍। ନ ତସ୍ଯ ଧାରଣାଯୋଗାଦ୍ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ ।। ୧୯.

ଶିର ଉପରେ ଏକଶେ କିମ୍ବା ଏକଶେ ଆଠିଥର ଧ୍ୟାନ ଧରିବା ଉଚିତ୍। ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିଲେ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ତତସ୍ତ୍ଵାପୂରଯେଦ୍ଦେହମୋଙ୍କାରେଣ ସମାହିତଃ। ଅଥୋଙ୍କାରମଯୋ ଯୋଗୀ ନ କ୍ଷରେତ୍ତ୍ଵକ୍ଷରୀ ଭଵେତ୍ । ୧୯.

ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଦେହକୁ ଓଁ ଧ୍ୱନିରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏପରି ଓଁରେ ଲୀନ ଯୋଗୀ କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଓଙ୍କାରପ୍ରାପ୍ତିଲକ୍ଷଣମ୍। ଏଷ ତ୍ରିମାତ୍ରୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵ୍ଯଞ୍ଜନଞ୍ଚାତ୍ର ସସ୍ଵରମ୍ ।। ୨୦.

ଏବେ ମୁଁ ଓଁ ଲାଭର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ଏହା ତିନି ମାତ୍ରା ଥିବା ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଏଠାରେ ଏହି ଅକ୍ଷର ସ୍ୱର ସହିତ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

ପ୍ରଥମା ଵୈଦ୍ଯୁତୀ ମାତ୍ରା ଦ୍ଵିତୀଯା ତାମସୀ ସ୍ମୃତା। ତୃତୀଯା ନିର୍ଗୁଣୀ ଵିଦ୍ଯାନ୍ମାତ୍ରାମକ୍ଷରଗାମିନୀମ୍ ।। ୨୦.

ପ୍ରଥମ ମାତ୍ରାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ କୁହାଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମାତ୍ରାକୁ ତମସ ଭାବିବାଯାଏ, ତୃତୀୟ ମାତ୍ରା ନିର୍ଗୁଣ ଏବଂ ଅକ୍ଷରକୁ ନେଇଯାଏ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

ଗନ୍ଧର୍ଵୀତି ଚ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଗାନ୍ଧାରସ୍ଵରସମ୍ଭଵା। ପିପୀଲିକାସମସ୍ପର୍ଶା ପ୍ରଯୁକ୍ତା ମୂର୍ଦ୍ନି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୨୦.

ଏହାକୁ ଗନ୍ଧର୍ବୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ଏହି ସ୍ୱର ଗାନ୍ଧାର ରାଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପିପିଲିକା ସ୍ପର୍ଶ ସଦୃଶ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏହି ଧ୍ୱନି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅନୁଭବ ହୁଏ।

ତଥା ପ୍ରଯୁକ୍ତମୋଙ୍କାରଂ ପ୍ରତିନିର୍ଵାତି ମୂର୍ଦ୍ଧନି । ତଥୋଙ୍କାରମଯୋ ଯୋଗୀ ହ୍ଯକ୍ଷରେ ତ୍ଵକ୍ଷରୀ ଭଵେତ୍ ।। ୨୦.

ଏପରି ଓଁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ, ଏହି ଧ୍ୱନି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ। ତେବେ ଓଁରେ ଲୀନ ଯୋଗୀ ଅକ୍ଷରରେ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ପ୍ରଣଵୋ ଧନୁଃ ଶରୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ତଲ୍ଲକ୍ଷ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ। ଅପ୍ରମତ୍ତେନ ଚେଦ୍ଵଧ୍ଯଂ ଶରଵତ୍ତନ୍ମଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୨୦.

ଓଁ ଧନୁ, ଆତ୍ମା ତୀର, ବ୍ରହ୍ମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ତେବେ ତୀର ସଦୃଶ ସେ ତାହାରେ ଏକତା ପାଏ।

ଓମିତ୍ଯେକାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଗୁହାଯାଂ ନିହିତଂ ପଦମ୍। ଓମିତ୍ଯେତତ୍ରଯୋ ଵେଦାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯୋଽଗ୍ନଯଃ। ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରମାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତ୍ଵେତେ ଋକ୍ସାମାନି ଯଜୂଂଷି ଚ ।। ୨୦.

ଓଁ — ଏହି ଏକାକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ପରମ ପଦ। ଓଁ — ଏହି ତିନି ବେଦ, ତିନି ଲୋକ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତିନି ପଦକ୍ରମ, ଏବଂ ଋକ୍, ସାମ, ଯଜୁର୍ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।

ମାତ୍ରାଶ୍ଚାତ୍ର ଚତସ୍ରସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପରମାର୍ଥତଃ। ତତ୍ର ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଯୋ ଯୋଗୀ ତସ୍ଯ ସାଲୋକ୍ଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୨୦.

ଏଠାରେ ଚାରିଟି ମାପ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ହେଉଛି; ଏହି ମାପରେ ଯିଏ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ ସେହି ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଅକାରସ୍ତ୍ଵକ୍ଷରୋ ଜ୍ଞେଯ ଉକାରଃ ସ୍ଵରିତଃ ସ୍ମୃତଃ। ମକାରସ୍ତୁ ପ୍ଲୁତୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତ୍ରିମାତ୍ର ଇତି ସଂଜ୍ଞିତଃ ।। ୨୦.

'ଅ' ଅକ୍ଷରଟି ଛୋଟ ଅର୍ଥରେ ଜଣାଯିବ, 'ଉ' ମଧ୍ୟମ ଭାବେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ମ' ଦୀର୍ଘ ଭାବେ ଜଣାଯିବ; ଏହିପରି ଏହାକୁ ତିନିଟି ମାପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅକାରସ୍ତ୍ଵଥ ଭୂର୍ଲୋକ ଉକାରୋ ଭୁଵରୁଚ୍ଯତେ। ସଵ୍ଯଞ୍ଜନୋ ମକାରଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଲ୍ଲୋକଶ୍ଚ ଵିଧୀଯତେ ।। ୨୦.

'ଅ' ଭୂଲୋକ, 'ଉ' ଭୁଵର୍ଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ 'ମ' ସବ୍ୟଞ୍ଜନ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଓଙ୍କାରସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ଶିରସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍। ଭୁଵନାନ୍ତଞ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଂ ତତ୍ପଦମୁଚ୍ଯତେ ।। ୨୦.

'ଓଁ' ଅକ୍ଷରଟି ତିନି ଲୋକ; ତାହାର ଶିର ହେଉଛି ସ୍ୱର୍ଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ସବୁ 'ବ୍ରହ୍ମ' ପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାତ୍ରାପଦଂ ରୁଦ୍ରଲୋକୋ ହ୍ଯମାତ୍ରସ୍ତୁ ଶିଵଂ ପଦମ୍। ଏଵନ୍ଧ୍ଯାନଵିଶେଷେଣ ତତ୍ପଦଂ ସମୁପାସତେ ।। ୨୦.

ମାପିତ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକ, ଅମାପିତ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ପଦ। ଏପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପଦକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ।

ତସ୍ମାଦ୍ଧଯାନରତିର୍ନିତ୍ଯମମାତ୍ରଂ ହି ତଦକ୍ଷରମ୍। ଉପାସ୍ଯଂ ହି ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମିଚ୍ଛତା ।। ୨୦.

ଏହିପରି ଯିଏ ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ ଚିରନ୍ତନ ପଦକୁ ଚାହିଁ, ସେହି ଅମାପିତ ଅକ୍ଷରକୁ ଉତ୍ସାହରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।

ହୃସ୍ଵା ତୁ ପ୍ରଥମା ମାତ୍ରା ତତୋ ଦୀର୍ଘା ତ୍ଵନନ୍ତରମ୍। ତତଃ ପ୍ଲୁତଵତୀ ଚୈଵ ତୃତୀଯା ଉପଦିଶ୍ଯତେ ।। ୨୦.

ପ୍ରଥମ ମାପ ହେଉଛି ଛୋଟ, ତାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୀର୍ଘ, ଏବଂ ତୃତୀୟ ଯାହା ଶିଖ୍ୟାଯାଏ, ସେଉଁଟି ଦୀର୍ଘ ଭଳି।

ଏତାସ୍ତୁ ମାତ୍ରା ଵିଜ୍ଞେଯା ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵଶଃ । ଯାଵଚ୍ଚୈଵ ତୁ ଶକ୍ଯନ୍ତେ ଧାର୍ଯନ୍ତେ ତାଵଦେଵ ହି ।। ୨୦.

ଏହି ମାପଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମକ୍ରମେ ବୁଝିବା ଦରକାର; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରିପାରିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରିବା ଉଚିତ।