ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତ୍ଯକ୍ତସଙ୍ଗୋ ଜିତକୋଧୋ ଲଘ୍ଵାହାରୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ପିଧାଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଦ୍ଵାରାଣି ଧ୍ଯାନେ ହ୍ଯେଵଂ ମନୋ ଦଧେତ୍ ।। ୧୭.

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରି, ହଳୁକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ କରି, ମନକୁ ଧ୍ୟାନରେ ଏଭଳି ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଶୂନ୍ଯେଷ୍ଵେଵାଵକାଶେଷୁ ଗୁହାସୁ ଚଵନେ ତଥା। ନଦୀନାଂ ପୁଲିନେ ଚୈଵ ନିତ୍ଯଂ ଯୁକ୍ତଃ ସଦା ଭଵେତ୍ ।। ୧୭.

ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ଖୋଲା ଜାଗା, ଗୁହା, ଅଟାବା, କିମ୍ବା ନଦୀ କୂଳ — ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସେଠି ସଦା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ଵାଗ୍ଦଣ୍ଡଃ କର୍ମଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ମନୋଦଣ୍ଡଶ୍ଚ ତେ ତ୍ରଯଃ। ଯସ୍ଯୈତେ ନିଯତା ଦଣ୍ଡାଃ ସ ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୧୭.

ବାଣୀ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମନ — ଏହି ତିନିଟି ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଥିବା ଲୋକକୁ 'ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଵସ୍ଥିତୋ ଧ୍ଯାନରତିର୍ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ଶୁଭାଶୁଭେ ହିତ୍ଯ ଚ କର୍ମଣୀ ଉଭେ । ଇଦଂ ଶରୀରଂ ପ୍ରଵିମୁଚ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରତୋ ନ ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ଵା କଦାଚିତ୍ ।। ୧୭.

ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଧ୍ୟାନରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ଜୟ କରି, ଭଲ ଓ ମନ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁହିଁକୁ ଛାଡ଼ି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

ଇତି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତେ ପରମାଶ୍ରମପ୍ରାପ୍ତିକଥନଂ ନାମ ସପ୍ତଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥିତ 'ପରମାଶ୍ରମ ପ୍ରାପ୍ତି' ବିଷୟରେ ସତରେ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତୀନାମିହ ନିଶ୍ଚଯମ୍। ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତାନି ତତ୍ତ୍ଵେନ ଯାନ୍ଯକାମକୃତାନି ତୁ। ଅଥ କାମକୃତେପ୍ଯାହୁଃ ସୂକ୍ଷ୍ମଧର୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ ।। ୧୮.

ଏହିଠାରୁ ଆଗକୁ ମୁଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି କାମନା ଛଡ଼ା ଅଜାଣି ହୋଇଯିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେମିତି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ସତ୍ୟ ଭାବରେ କହିବି। ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ଇଚ୍ଛାକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି।

ପାପଞ୍ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଵାଙ୍ମନଃକାଯସମ୍ଭଵମ୍। ସତତଂ ହିଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଯେନେଦଂ ବଧ୍ଯତେ ଜଗତ୍ ।। ୧୮.

ପାପ ତିନି ପ୍ରକାରର — ବାଣୀ, ମନ ଓ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ପାପ ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଓ ରାତି ସମସ୍ତ ସଂସାର ବନ୍ଧିତ ହୁଏ।

ନ କର୍ମାଣି ନ ଚାପ୍ଯେଷ ତିଷ୍ଠ ତୀତିପରା ଶ୍ରୁତିଃ। କ୍ଷଣମେଵ ପ୍ରଯୋଜ୍ଯନ୍ତୁ ଆଯୁଷସ୍ତୁ ଵିଧାରଣାତ୍ ।। ୧୮.

କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଏହି ଦେହ ଚିରକାଳ ରହେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ଏହି ଦେହକୁ କେବଳ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

ଭଵେଦ୍ଧୀରୋଽପ୍ରମତ୍ତସ୍ତୁ ଯୋଗୋ ହି ପରମଂ ବଲମ୍। ନ ହି ଯୋଗାତ୍ପରଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନରାଣାମିହ ଦୃଶ୍ଯତେ। ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଗଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଧର୍ମଯୁକ୍ତା ମନୀଷିଣଃ ।। ୧୮.

ମନୁଷ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଓ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଯୋଗ ହେଉଛି ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି। ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯୋଗକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।

ଅଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଦ୍ଯଯା ତୀର୍ତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯୈଶ୍ଵଯର୍ମନୁତ୍ତମମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରାପରଂ ଧୀରାଃ ପରଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତ୍ପଦମ୍ ।। ୧୮.

ଅଜ୍ଞାନକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅପୂର୍ବ ଶାସନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଯେଉଁଠି ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଉପର ଓ ତଳ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଵ୍ରତାନି ଯାନି ଭିକ୍ଷୂଣାଂ ତଥୈଵୋପଵ୍ରତାନି ଚ। ଏକୈକାପକ୍ରମେ ତେଷାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ ।। ୧୮.

ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଯେଉଁ ବ୍ରତ ଓ ଉପବ୍ରତ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଛି।

ଉପେତ୍ଯ ତୁ ସ୍ତ୍ରିଯଂ କାମାତ୍ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍ । ପ୍ରାଣାଯାମସମାଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ସାନ୍ତପନଂ ତଥା ।। ୧୮.

ଯଦି କାମନାବଶତଃ କେହି ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ତେବେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରାଣାୟାମ ସହିତ ସାନ୍ତପନ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର।

ତତ ଶ୍ଚରତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶଂ କୃଚ୍ଛ୍ରସ୍ଯାନ୍ତେ ସମାହିତଃ। ପୁନରାଶ୍ରମମାଗମ୍ଯ ଚରେଦ୍ଭିକ୍ଷୁରତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ନ ମର୍ମଯୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ ହିନସ୍ତୀତି ମନୀଷିଣଃ ।। ୧୮.

ଏପରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, କଷ୍ଟର ଶେଷରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି, ଭିକ୍ଷୁ ଅଳସ ନ ହୋଇ ଚର୍ଯ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଯେଉଁ କଥା ମୂଳ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, ସେଥିରେ ଦୋଷ ନାହିଁ।

ତଥାପି ଚ ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରସଙ୍ଗୋ ହ୍ଯେଷ ଦାରୁଣଃ। ଅହୋରାତ୍ରାଧିକଃ କଶ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତ୍ଯଧର୍ମ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ ।। ୧୮.

ତଥାପି ଏପରି ସମ୍ପର୍କ କେବେ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର। ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି — ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଅଧର୍ମ କିଛି ନାହିଁ।

ହିଂସା ହ୍ଯେଷା ପରା ସୃଷ୍ଟା ଦୈଵତୈର୍ମୁନିଭିସ୍ତଥା। ଯଦେତ[https://puranastudy.freeoda.com/pur_index14/dravina.htm ଦ୍ଦ୍ରଵିଣଂ] ନାମ ପ୍ରାଣା ହ୍ଯେତେ ବହିଶ୍ଚରାଃ। ସ ତସ୍ଯ ହରତି ପ୍ରାଣାନ୍ ଯୋ ଯସ୍ଯ ହରତେ ଧନମ୍ ।। ୧୮.

ଏହି ହେଉଛି ସବୁଠୁ ବଡ଼ ହିଂସା, ଯାହା ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯାହାକୁ ଧନ ବୋଲାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଚଳିତ ଜୀବ। ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଧନ ନେଇଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନେଇଯାଏ।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଭିନ୍ନଵୃତ୍ତୋ ଵ୍ରତାଚ୍ଚ୍ଯୁତଃ। ଭୂଯୋ ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ଚରେଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଵ୍ରତମ୍ ।। ୧୮.

ଏପରି କରି, ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ନିଜ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରି ଅପଥରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେ ଯଦି ଅନୁତାପ କରେ, ତେବେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଧିନା ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ସଂଵତ୍ସରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ। ତତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ଭୂଯଃ ପ୍ରକ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷଃ। ଭୂଯୋ ନିର୍ଵେଦମାପନ୍ନଶ୍ଚରେଚ୍ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ଵ୍ରତମ୍ ।। ୧୮.

ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷ ଶେଷରେ ତାଙ୍କର ପାପ କମିଯିବା ପରେ, ପୁଣି ଅନୁତାପ କରି, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର।

ଅହିଂସା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ଅକାମାଦପି ହିଂସେତ ଯଦି ଭିକ୍ଷୁଃ ପଶୂନ୍ ମୃଗାନ୍। କୃଚ୍ଛ୍ରାତିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ କୁର୍ଵୀତ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣମଥୀପି ଵା ।। ୧୮.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି କାମରେ, ମନେ ଓ କଥାରେ ଅହିଂସା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି କୌଣସି ସନ୍ୟାସୀ ଅନଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଜାଣି ଜଣ୍ତୁ କିମ୍ବା ପଶୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ତେଣୁ ସବୁଠାରୁ କଠିନ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍କନ୍ଦେଦିନ୍ଦ୍ରିଯଦୌର୍ବଲ୍ଯାତ୍ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯତିର୍ଯଦି। ତେନ ଧାରଯିତଵ୍ଯା ଵୈ ପ୍ରାଣାଯାମାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ।। ୧୮.

ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦୁର୍ବଳତାରୁ କୌଣସି ଯତି ଜଣେ ଜଣାଣୀକୁ ଦେଖି ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଷୋଳ (୧୬) ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର।

ଦିଵା ସ୍କନ୍ନସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ। ତ୍ରିରାତ୍ରମୁପଵାସଶ୍ଚ ପ୍ରାଣାଯାମଶତଂ ତଥା ।। ୧୮.

ଯଦି ଦିନେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍କନ୍ଦନ ହୁଏ, ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ତିନି ରାତି ଉପବାସ ଓ ଏକଶେ (୧୦୦) ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା।

ରାତ୍ରୌ ସ୍କନ୍ନଃ ଶୁଚିଃ ସ୍ରାତୋଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ ଧାରଣାଃ। ପ୍ରାଣାଯାମେନ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିରଜା ଜାଯତେ ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୧୮.

ଯଦି ରାତିରେ ସ୍କନ୍ଦନ ହୁଏ, ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧି ପରେ ବାର (୧୨) ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ପୁନି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଏକାନ୍ନଂ ମଧୁ ମାଂସଂ ଵା ହ୍ଯାମଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଥୈଵ ଚ। ଅଭୋଜ୍ଯାନି ଯତୀନାଞ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଲଵଣାନି ଚ ।। ୧୮.

ଏକ ଧାନ୍ୟ, ମଧୁ, ମାଂସ, ଅଶୁଦ୍ଧ ପିଣ୍ଡ, ଏବଂ ସିଧାସଳ୍ଟ—ଏହାମାନେ ସନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଏକୈକାତିକ୍ରମେ ତେଷାଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତେ। ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ତତଃ ପାପାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୮.

ଏହି ନିଷେଧ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଭୁଲ ହୁଏ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେଉଛି ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ବ୍ରତ। ଏହିପରି କଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଵ୍ଯତିକ୍ରମାଚ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ଵାଙ୍ମନଃକାଯସମ୍ଭଵମ୍। ସଦ୍ଭିଃ ସହ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯୁସ୍ତତ୍ସମାଚରେତ୍ ।। ୧୮.

କଥା, ମନ କିମ୍ବା ଦେହରୁ ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ, ସେମାନେ ଯାହା କହିବେ, ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଃ ସମଲୋଷ୍ଟକାଞ୍ଚନଃ ସମସ୍ତଭୂତେଷୁ ଚରନ୍ ସ ମାହିତଃ । ସ୍ଥାନଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଶାଶ୍ଵତମଵ୍ଯଯଂ ସତାଂ ପରଂ ସ ଗତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ହି ଜାଯତେ ।। ୧୮.

ଯିଏ ପବିତ୍ର ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି, ମାଟି ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବିକାର ଚରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚଳ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅବିନାଶୀ ମହାସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଇ ନାହିଁ।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଅରିଷ୍ଟାନି ନିବୋଧତ। ଯେନ ଜ୍ଞାନଵିଶେଷେଣ ମୃତ୍ଯୁଂ ପଶ୍ଯତି ଚାତ୍ମନଃ ।। ୧୯.

ଏବେ ମୁଁ ଅପଶକୁନ ବିଷୟରେ କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁର ନିକଟତା ଅନୁଭବ କରିପାରେ।

ଅରୁନ୍ଧତୀଂ ଧ୍ରୁଵଞ୍ଚୈଵ ସୋମଚ୍ଛାଯାଂ ମହାପଥମ୍। ଯୋ ନ ପଶ୍ଯେତ୍ସ ନୋ ଜୀଵେନ୍ନରଃ ସଂଵତ୍ସରାତ୍ପରମ୍ ।। ୧୯.

ଯଦି କୌଣସି ପୁରୁଷ ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଧ୍ରୁବ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାୟା କିମ୍ବା ବଡ଼ ମାର୍ଗ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ବର୍ଷ ଏକରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ।

ଅରଶ୍ମିଵନ୍ତମାଦିତ୍ଯଂ ରଶ୍ମିଵନ୍ତଞ୍ଚ ପାଵକମ୍। ଯଃ ପଶ୍ଯେନ୍ନ ଚ ଜୀଵେତ ମାସାଦେକାଦଶାତ୍ପରମ୍ ।। ୧୯.

ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିର ଜ୍ଵାଲା ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଏଗାର (୧୧) ମାସ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ।

ଵମେନ୍ମୂତ୍ରଂ କରୀଷଂ ଵା ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଂ ତଥା। ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମଥ ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ଦଶମାସାନ୍ ସ ଜୀଵତି ।। ୧୯.

ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ବାମପଟେ ପିଶାବ, ଗୋବର, ସୁନା କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦି ଦେଖନ୍ତି, ସେହିପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ କିମ୍ବା ସାକ୍ଷାତ୍, ସେ ଦଶ (୧୦) ମାସ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ।