ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତଯୋଃ ପ୍ରାଣୋଽନ୍ତରାତ୍ମାସ୍ଯ ବାହ୍ଯୋଽପାନୋଽତ ଉଚ୍ଯତେ। ଅନ୍ନଂ ପ୍ରାଣସ୍ତଥାପାନଂ ମୃତ୍ଯୁର୍ଜ୍ଜୀଵିତମେଵ ଚ ।। ୧୫.

ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଭିତର ଆତ୍ମା, ଅପାନ ବାହାର ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରାଣ, ଏହିପରି ଅପାନ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ।

ଅନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପ୍ରଜାନାଂ ପ୍ରସଵସ୍ତଥା। ଅନ୍ନାଦ୍ଭୂତାନି ଜାଯନ୍ତେ ସ୍ଥିତିରନ୍ନେନ ଚେଷ୍ଯତେ। ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ତେ ତେନ ଭୂତାନି ତସ୍ମାଦନ୍ନନ୍ତଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୫.

ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମକୁ ସନ୍ତାନର ଉତ୍ସ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଥାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ଏହାକୁ 'ଖାଦ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତଦେଵାଗ୍ନୌ ହୁତଂ ହ୍ଯନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜତେ ଦେଵଦାନଵାଃ। ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷରକ୍ଷାଂସି ପିଶାଚାଶ୍ଚାନ୍ନମେଵ ହି ।। ୧୫.

ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ସେଠି ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ପିଶାଚମାନେ ଖାନ୍ତି—ସମସ୍ତେ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି।

ଇତି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣେ ଵାଯୁ ପ୍ରୋକ୍ତେ ପାଶୁପତଯୋଗୋ ନାମ ପଞ୍ଚଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମହାପୁରାଣରେ ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ 'ପାଶୁପତ ଯୋଗ' ନାମକ ପଂଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ଅତ ଊଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୌଚାଚାରସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍। ଯଦନୁଷ୍ଠାଯ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଂ ହି ଚାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୧୬.

ଏବେ ମୁଁ ପବିତ୍ରତା ଆଚାରର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଲୋକେ ପରଲୋକରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଉଦକାର୍ଥୀ ତୁ ଶୌଚାନାଂ ମୁନୀନାମୁତ୍ତମଂ ପଦମ୍ । ଯସ୍ତୁ ତେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଯାତ୍ ସ ମୁନିର୍ନ୍ନାଵସୀଦତି ।। ୧୬.

ପାଣି ଚାହିଁଥିବା ମୁନିମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପବିତ୍ରତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ଲଭ୍ୟ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ସତର୍କ ରହନ୍ତି, ସେଇ ମୁନି କେବେ ଅବନତି ପାଉନାହାନ୍ତି।

ମାନାଵମାନୌ ଦ୍ଵୋଵେତୌ ତାଵେଵାହୁର୍ଵିଷାମୃତେ । ଅଵମାନଂ ଵିଷଂ ତତ୍ର ମାନନ୍ତ୍ଵମୃତମୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୬.

ମାନ ଓ ଅପମାନ—ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଅମୃତ ଓ ବିଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅପମାନ ବିଷ, ମାନ ଅମୃତ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ।

ଯସ୍ତୁ ତେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଯାତ୍ ସ ମୁନିର୍ନ୍ନାଵସୀଦତି । ଗୁରୋଃ ପ୍ରିଯହିତେ ଯୁକ୍ତଃ ସ ତୁ ସଂଵତ୍ସରଂ ଵସେତ୍ ।। ୧୬.

ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ସତର୍କ ରହନ୍ତି, ସେଇ ମୁନି କେବେ ଅବନତି ପାଉନାହାନ୍ତି। ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ମଙ୍ଗଳରେ ଲିନ ହୋଇ, ସେ ବର୍ଷ ଧରି ରହିବା ଉଚିତ।

ନିଯମେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତସ୍ତୁ ଯମେଷୁ ଚ ସଦା ଭଵେତ୍ । ପ୍ରାପ୍ଯାନୁଜ୍ଞାନ୍ତତଶ୍ଚୈଵ ଜ୍ଞାନାଗମନମୁତ୍ତମମ୍। ଅଵିରୋଧେନ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିଚରେତ୍ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ ।। ୧୬.

ନିୟମ ଓ ଯମରେ ସଦା ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର। ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଅଧିଗମ କରିବା ଉଚିତ, ଧର୍ମକୁ ଅଟୁଟ ରଖି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଚକ୍ଷୁଃ ପୂତଂ ଵ୍ରଜେନ୍ମାର୍ଗଂ ଵସ୍ତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ପିବେତ୍। ସତ୍ଯପୂତାଂ ଵଦେଦ୍ଵାଣୀମିତି ଧର୍ମାନୁଶାସନମ୍ ।। ୧୬.

ଚକ୍ଷୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ମାର୍ଗରେ ଚଲିବା, ବସ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରାଯାଇଥିବା ଜଳ ପିବିବା, ସତ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ଭାଷା କହିବା—ଏହି ହେଉଛି ଧର୍ମର ଉପଦେଶ।

ଆତିଥ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଯଜ୍ଞେଷୁ ନ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯୋଗଵିତ୍ ଵ୍କଚିତ୍। ଏଵଂ ହ୍ଯହିଂସକୋ ଯୋଗୀ ଭଵେଦିତି ଵିଚାରଣା ।। ୧୬.

ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଆତିଥ୍ୟ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗୀ ଅହିଂସକ ହୁଏ।

ଵହ୍ନୌ ଵିଧୂମେ ଵ୍ଯଙ୍ଗାରେ ସର୍ଵୃସ୍ମିନ୍ ଭୁକ୍ତଵଜ୍ଜନେ। ଵିଚରେନ୍ମତିମାନ୍ ଯୋଗୀ ନ ତୁ ତେଷ୍ଵେଵ ନିତ୍ଯଶଃ ।। ୧୬.

ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଧୂଆଁ ଓ ଅଙ୍ଗାର ବିନା ସମସ୍ତ ଜଳାଣାରେ ରହିଥାଏ, ଏହିପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯୋଗୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖାଇଥିବା ପରି ଚଳିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟ ସବୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଯଥୈଵମଵମନ୍ଯନ୍ତେ ଯଥା ପରିଭଵନ୍ତି ଚ। ଯୁକ୍ତସ୍ତଥା ଚରେଦ୍ଭୈକ୍ଷଂ ସତାଂ ଧର୍ମମଦୂଷଯନ୍ ।। ୧୬.

ଯେପରି ଲୋକମାନେ ଅବହେଳା କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଭାବରେ ଯୋଗୀ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିବା ଉଚିତ, ମହାନ ଲୋକମାନଙ୍କ ଧର୍ମକୁ କେବେ ଅପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଭୈକ୍ଷଂ ଚରେଦ୍ଗୃହସ୍ଥେଷୁ ଯଥାଚାରଗୃହେଷୁ ଚ। ଶ୍ରେଷ୍ଠା ତୁ ପରମା ଚେଯଂ ଵୃତ୍ତିରସ୍ଯୋପଦିଶ୍ଯତେ ।। ୧୬.

ସେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କଠୁ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଗୃହରେ ଭଲ ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କଠୁ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜୀବନ ଶୈଳୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ହୋଇଛି।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଗୃହସ୍ଥେଷୁ ଶାଲୀନେଷୁ ଚରେଦ୍‌ଦ୍ଵିଜଃ। ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନେଷୁ ଦାନ୍ତେଷୁ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯେଷୁ ମହାତ୍ମସୁ ।। ୧୬.

ଏହା ପରେ ଦ୍ୱିଜ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କଠୁ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର, ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ନିୟମିତ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାତ୍ମା।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପୁନଶ୍ଚାପି ଅଦୁଷ୍ଟପତିତେଷୁ ଚ। ଭୈକ୍ଷଚର୍ଯା ଵିଵର୍ଣେଷୁ ଜଘନ୍ଯା ଵୃତ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ ।। ୧୬.

ଏହା ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଘରେ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ସେମାନଙ୍କ ଘର ଅଧମ ଗୁଣର, ଏହି ଜୀବନ ଶୈଳୀ ସବୁଠୁ ନିମ୍ନ ଭାବରେ କହାଯାଏ।

ଭୈକ୍ଷଂ ଯଵାଗୂଂ ତକ୍ରଂ ଵା ପଯୋ ଯାଵକମେଵ ଚ। ଫଳମୂଲଂ ଵିପଵ୍କଂ ଵା ପିଣ୍ଯାକଂ ଶକ୍ତିତୋପି ଵା ।। ୧୬.

ସେ ଭିକ୍ଷାରେ ଯବ ଖିର, ତକ୍ର, ଦୁଧ, ଯବ, ଫଳ, ମୂଳ, ଶୁଖି ରୋଟି କିମ୍ବା ଚାଉଳ ମାଣ୍ଡ ନେଇପାରିବେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ।

ଇତ୍ଯେତେ ଵୈ ମଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଯୋଗିନାଂ ସିଦ୍ଧିଵର୍ଦ୍ଧନାଃ। ଆହାରାସ୍ତେଷୁ ସିଦ୍ଧେଷୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭୈକ୍ଷମିତି ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୧୬.

ଏହିପରି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷା ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଛି।

ଅବ୍ବିନ୍ଦୁଂ ଯଃ କୁଶାଗ୍ରେଣ ମାସେ ମାସେ ସମଶ୍ନୁତେ। ନ୍ଯାଯତୋ ଯସ୍ତୁ ଭିକ୍ଷେତ ସ ପୂର୍ଵୋକ୍ତାଦ୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ ।। ୧୬.

ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ମାସେ ମାସେ ଏକ ଶୁଖି ତିନି କୁଶ ତୀରେ ଏକ ଚିହ୍ନ ପାଣି ଖାଏ, କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଭିକ୍ଷା ଚାଲିବା କରେ, ସେ ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ଜୀବନ ଶୈଳୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।

ଯୋଗିନାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଏକଂ ଦ୍ଵେ ତ୍ରୀଣି ଚତ୍ଵାରି ଶକ୍ତିତୋ ଵା ସମାଚରେତ୍ ।। ୧୬.

ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇଛି; ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି କିମ୍ବା ଚାରି ଚକ୍ର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କରିପାରିବେ।

ଅସ୍ତେଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଞ୍ଚ ଅଲୋଭସ୍ତ୍ଯାଗ ଏଵ ଚ। ଵ୍ରତାନି ଚୈଵ ଭିକ୍ଷୂଣାମହିଂସା ପରମାର୍ଥିତା ।। ୧୬.

ଚୋରି ନ କରିବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଲୋଭ ନ ରଖିବା, ତ୍ୟାଗ, ବ୍ରତ, ଅହିଂସା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ୟତା—ଏହିଗୁଡିକ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା।

ଅକ୍ରୋଧୋ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା ଶୌଚମାହାରଲାଘଵମ୍। ନିତ୍ଯଂସ୍ଵାଧ୍ଯାଯ ଇତ୍ଯେତେ ନିଯମାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ।। ୧୬.

କ୍ରୋଧ ନ ରଖିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା, ପବିତ୍ରତା, ଖାଦ୍ୟରେ ସାଧାରଣତା, ନିତ୍ୟ ପାଠ—ଏହିଗୁଡିକ ନିୟମ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି।

ବୀଚଯୋନିର୍ଗୁଣଵପୁର୍ବଦ୍ଧଃ କର୍ମଭିରେଵ ଚ। ଯଥା ଦ୍ଵିପ ଇଵାରଣ୍ଯେ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଵିଧୀଯତେ ।। ୧୬.

ବୀଜ ହେଉଛି ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗୁଣ ହେଉଛି ରୂପ, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରହିଛି; ଏହିପରି ମଣିଷ ଅରଣ୍ୟରେ ହାତୀ ପରି ଏହି ଜଗତରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵାଚିରାଦେଵାଙ୍କୁଶେନେଵ ନିଵାରିତଃ। ଏଵଂ ଜ୍ଞାନେନ ଶୁଦ୍ଧେନ ଦଗ୍ଧବୀଚୋ ହ୍ଯକଲ୍ମଷଃ। ଵିମୁକ୍ତବନ୍ଧଃ ଶାନ୍ତୋଽସୌ ମୁକ୍ତ ଇତ୍ଯଭିଧୀଯତେ ।। ୧୬.

ସେ ଶୀଘ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇପାରେ, ହାତୀକୁ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିବା ପରି; କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବୀଜ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ଅପବିତ୍ରତା ଓ ବାନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ କହାଯାଏ।

ଵେଦୈସ୍ତୁତ୍ଯା ସର୍ଵଯଜ୍ଞକ୍ରିଯାସ୍ତୁ ଯଜ୍ଞେ ଜପ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନିନାମାହୁରଗ୍ରଯମ୍। ଜ୍ଞାନାଦ୍ଧଯାନଂ ସଙ୍ଗରାଗଵ୍ଯପେତଂ ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରାପ୍ତେ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଯୋପଲବ୍ଧିଃ ।। ୧୬.

ବେଦ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜପ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆସକ୍ତି ରହିତ ଧ୍ୟାନ ଉପଜାଏ, ଏହି ଧ୍ୟାନରେ ଶାଶ୍ୱତ ଉପଲବ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।

ଦମଃ ଶମଃ ସତ୍ଯମକଲ୍ମଷତ୍ଵଂ ମୌନଂ ଚ ଭୂତେଷ୍ଵଖିଲେଷ୍ଵଥାର୍ଜ୍ଜଵମ୍। ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯଜ୍ଞାନମିଦଂ ତଥାର୍ଜ୍ଜଵଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତଥା ଜ୍ଞାନଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଃ ।। ୧୬.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଶାନ୍ତି, ସତ୍ୟ, ଅପବିତ୍ରତା ନ ରଖିବା, ମୌନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସରଳତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜ୍ଞାନ—ଏହିଗୁଡିକ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଗୁଣ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି।

ସମାହିତୋ ବ୍ରହ୍ମପରୋଽପ୍ରମାଦୀ ଶୁଚିସ୍ତଥୈଵାତ୍ମରତିର୍ଜୀତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସମାପ୍ନୁଯୁର୍ଯୋଗମିମଂ ମହାଧିଯୋ ମହର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵମନିନ୍ଦିତାମଲାଃ ।। ୧୬.

ଯେଉଁମାନେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଋଷି, ଏକାଗ୍ର, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ସଚେତନ, ପବିତ୍ର, ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଯୋଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଆଶ୍ରମତ୍ରଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତୁ ପରମାଶ୍ରମମ୍। ଅତଃ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ଯ ଜ୍ଞାନମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୧୭.

ତିନି ଆଶ୍ରମକୁ ଛାଡି ଉଚ୍ଚତମ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲାପରେ, ବର୍ଷର ଶେଷରେ ସେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ପାଇଯାଏ।

ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଗୁରୂଂଚୈଵ ଵିଚରେତ୍ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। ସାରଭୂତମୁପାସୀତ ଜ୍ଞାନଂ ଯଜ୍ଜ୍ଞେଯ ସାଧକମ୍ ।। ୧୭.

ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, ତାହାର ସାର ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ।