ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶକ୍ରହନ୍ତାରମିଚ୍ଛେଯଂ ପୁତ୍ରଂ ଦୀର୍ଘତପୋଽନ୍ଵିତମ୍। ଅହଂ ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ଗର୍ଭ ମାଧାତୁମର୍ହସି ।। ୬.

'ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ କଷ୍ଟସାଧନା କରିଥିବ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ମତେ ଗର୍ଭ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।'

ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପସ୍ତଥା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଦିତିଂ ପରମଦୁଃଖିତାମ୍ ।। ୬.

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରନ୍ତେ ଶୁଚିର୍ଭଵ ତପୋଧନେ। ଜନଯିଷ୍ଯସି ସତ୍ପୁତ୍ରଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ ।। ୬.

'ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ରୁହ, ତପସ୍ୟାର ଧନ। ତୁମେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।'

ପୂର୍ଣଂ ଵର୍ଷଶତଂ ତାଵତ୍ ଶୁଚିର୍ଯଦି ଭଵିଷ୍ଯସି । ପୁତ୍ରଂ ତ୍ରିଲୋକପ୍ରଚରମଥତ୍ଵଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି ।। ୬.

'ଯଦି ତୁମେ ପୂରା ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ରୁହ, ତେବେ ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାସ୍ତଯା ସମଵସତ୍ ପ୍ରଭୁଃ । ତାମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଜଗାମ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।। ୬.

ଏପରି କହି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଭଗବାନ୍ ଋଷି ତିନି ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଗତେ ଭର୍ତ୍ତରି ସା ଦେଵୀ ଦିତିଃ ପରମହର୍ଷିତା। କୁଶଲଂ ଵନମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୬.

ଭର୍ତ୍ତା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବୀ ଦିତି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତପସ୍ତସ୍ଯାନ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯାଂ ପରିଚର୍ଯାଞ୍ଚକାର ହ। ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରଯା ଗୁଣସମ୍ପଦା ।। ୬.

ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ସେବା କଲେ।

ଅଗ୍ନିଂ ସମିତ୍କୁଶଂ କାଷ୍ଠଂ ଫଲଂ ମୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ। ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କିଞ୍ଚନ ।। ୬.

ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ଦର୍ବା, କାଠ, ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ଆଉ ଯାହା ଦରକାର, ସବୁ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ।

ଗାତ୍ରସଂଵାହନୈଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରମାପନଯନୈସ୍ତଥା। ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵେଷୁ (ଲୋକେଷୁ) କାଲେଷୁ ଦିତିଂ ପରିଚଚାର ହ । ଏଵମାରାଧିତା ଶକ୍ରମୁଵାଚାଥ ଦିତିସ୍ତଥା ।। ୬.

ଦେହ ମାସାଜ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଦୂର କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଏଭଳି ଆଦର ପାଇ, ଦିତି ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

ପ୍ରୀତା ତେଽହଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶଵର୍ଷାଣି ପୁତ୍ରକ। ଅଵଶିଷ୍ଟାନି ଭଦ୍ରାନ୍ତେ ଭ୍ରାତରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ତତଃ ।। ୬.

'ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଅଛି, ପୁଅ, ଏବଂ ତା'ପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ତୁମର ଭାଇକୁ ଦେଖିପାରିବ।'

ଜଯଲିପ୍ସାଂ ସମାଧାସ୍ଯେ ଲବ୍ଧ୍ଵାହଂ ତାଦୃଶଂ ସୁତମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯଂ ପୂତ୍ର ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମି ସହ ତେନ ଵୈ ।। ୬.

'ମୁଁ ବିଜୟ ଲାଗି ମନ ଲଗେଇବି। ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ପାଇଲେ, ମୁଁ ସେଠି ସେଠି ତାଙ୍କ ସହ ତିନି ଲୋକ ଜିତିପାରିବି।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦିତିଃ ଶକ୍ରଂ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ନିଦ୍ରଯାପହୃତା ଦେଵୀ ଜାନ୍ଵୋଃ କୃତ୍ଵା ଶିରସ୍ତଦା ।। ୬.

ଏଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ, ଦିତି ଘୁମରେ ଭାସିଗଲେ ଏବଂ ଘୁଣ୍ଡି ମାଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ଗୋଡ଼ ନିକଟରେ ରଖିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାମଶୁଚିଂ ଶକ୍ରଃ ପାଦଯୋର୍ଗତମୂର୍ଦ୍ଧଜାମ୍ । ତସ୍ଯାସ୍ତଦନ୍ତରଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜହାସ ଚ ମୁମୋଦ ଚ ।। ୬.

ତାଙ୍କୁ ଅପବିତ୍ର ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ଗୋଡ଼ ନିକଟରେ ଝରିପଡ଼ିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା ବୋଲି ହସିଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ତସ୍ଯାଃ ଶରୀରଂ ଵିଵୃତଂ ଵିଵେଶାଥ ପୁରନ୍ଦରଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚାମିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗର୍ଭମିନ୍ଦ୍ରୋ ମହୌଜସମ୍। ଅଭିନତ୍ସ ପ୍ରଧାନନ୍ତୁ କୁଲିଶେନ ମହାଯଶାଃ ।। ୬.

ତାହାର ଶରୀର ଖୋଲା ଥିବାବେଳେ ପୁରନ୍ଦର ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଭକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାର ମୂଳ ଅଂଶକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।

ଭିଦ୍ଯମାନସ୍ତଦା ଗର୍ଭୋ ଵଜ୍ରେଣ ଶତପର୍ଵଣା। ରୁରୋଦ ସସ୍ଵରଂ ଭୀମଂ ଵେପମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ମାରୋଦୀରିତି ତଂ ଗର୍ଭଂ ଶକ୍ରଃ ପୁନରଭାଷତ ।। ୬.

ବଜ୍ରର ଆଘାତରେ ଗର୍ଭ ଭାଙ୍ଗିବା ସମୟରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ କାନ୍ଦିଲା, ଘବରାଇ ଘବରାଇ ପୁନିପୁନି କମ୍ପିତ ହେଲା। ତେବେ ଶକ୍ର ଗର୍ଭକୁ କହିଲେ, 'ମା କାନ୍ଦ।'

ତଂ ଗର୍ଭଂ ସପ୍ତଧାଭୂତଂ ହ୍ଯେକୈକଂ ସପ୍ତଧା ପୁନଃ। କୁଲିଶେନ ବିଭେଦେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତୋ ଦିତିରବୁଧ୍ଯତ ।। ୬.

ସେ ଗର୍ଭ ସାତ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି ସେହି ସାତ ଭାଗକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ସାତ ଭାଗରେ ଭାଗ କଲେ। ଏହାପରେ ଦିତି ଜାଗିଲେ।

ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯେଵଂ ଦିତିରବ୍ରଵୀତ୍ । ନିଷ୍ପପାତୋଦରାଦ୍ଵଜ୍ରୀ ମାତୁର୍ଵଚନଗୌରଵାତ୍। ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵଜ୍ରସହିତୋ ଦିତିଂ ଶକ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୬.

ଦିତି କହିଲେ, 'ମାରିବା ଯିଏ ନୁହେଁ, ମାରିବା ଯିଏ ନୁହେଁ!' ମାଆଙ୍କର କଥାକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଜ୍ରଧାରୀ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିଲେ, ହାତ ଜୋଡି ବଜ୍ର ଧରି ଦିତିଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଅଶୁଚିର୍ଦେଵି ସୁପ୍ତାସି ପାଦଯୋର୍ଗତମୂର୍ଦ୍ଧଜା। ତଦନ୍ତରମହଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ। ଭିନ୍ନଵାନ୍ ଗର୍ଭମେତନ୍ତେ ବହୁଧା କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୬.

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଅଶୁଚି ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁମେଇଥିଲା, ଚୁଲି ପାଦ ନିକଟରେ ଥିଲା। ସେଇ ସୁଯୋଗକୁ ମୁଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା ଶକ୍ର, ଉପଯୋଗ କରି, ତୁମର ଏହି ଗର୍ଭକୁ ବହୁ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲି। ଏହି କାମକୁ ମୁଁ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଅର୍ଜନା କରୁଛି।

ତସ୍ମିସ୍ତୁ ଵିଫଲେ ଗର୍ଭେ ଦିତିଃ ପରମଦୁଃଖିତା। ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ମାତୁର୍ନଯନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୬.

ଏପରି ଭାବରେ ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଦିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ କିଛି କଥା କହିଲେ।

ମମାପରାଧାଦ୍ଗର୍ଭୋଽଯଂ ଯଦି ତେ ଵିଫଲୀକୃତଃ। ନାପରାଧୋଽସ୍ତି ଦେଵେଶ ଋଷିପୁତ୍ର ମହାବଲ ।। ୬.

ମୋର ଦୋଷରୁ ଯଦି ତୁମର ଏହି ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ହେ ମହାବଳୀ ଋଷିପୁତ୍ର, ତେବେ ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷ କରିନାହାଁ।

ଶତ୍ରୋର୍ଵଧେ ନ ଦୋଷୋଽସ୍ତି ତେନ ତ୍ଵାଂ ନ ଶପାମି ଭୋଃ। ପ୍ରିଯନ୍ତୁ କର୍ତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଶ୍ରେଯୋ ଗର୍ଭସ୍ଯ ମେ କୁରୁ ।। ୬.

ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉନାହିଁ। ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବାକୁ ଚାହେଁ—ମୋର ଗର୍ଭକୁ କୃପା କର।

ଭଵନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସପ୍ତ ସ୍ଥାନାନି ଵୈ ଦିଵି। ଵାତସ୍କନ୍ଧାନିମାନ୍ ସପ୍ତ ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ। ମରୁତଶ୍ଚେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଗଣାସ୍ତେ ସପ୍ତ ସପ୍ତକାଃ ।। ୬.

ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତଟି ସ୍ଥାନ ହେଉ। ଏହି ସାତଟି ବାତାସ ଦଳରେ ମୋ ପୁଅମାନେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ। ସେମାନେ ସାତ ସାତ ଦଳରେ 'ମରୁତ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତୁ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧୋ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚୈଵ ଭାସ୍କରେ। ସୋମେ ତୃତୀଯୋ ଵିଜ୍ଞେଯଶ୍ଚତୁର୍ଥୋ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଗଣେ ।। ୬.

ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ଦଳ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ, ତୃତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଚିହ୍ନିତ, ଚତୁର୍ଥ ତାରାମାଳା ମଧ୍ୟରେ।

ଗ୍ରହେଷୁ ପଞ୍ଚମଶ୍ଚୈଵ ଷଷ୍ଠଃ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲେ। ଧ୍ରୁଵେ ତୁ ସପ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ଵାତସ୍କନ୍ଧଃ ପରସ୍ତୁ ସଃ ।। ୬.

ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ, ଷଷ୍ଠ ସପ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳରେ, ସପ୍ତମ ବାତାସ ଦଳ ତୁଳନାରେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ରୁବ ତାରା ପାଖରେ।

ତାନ୍ଯେତେ ଵିଚରନ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ କାଲେ କାଲେ ମମାତ୍ମଜାଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧାନିମାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରକାଃ ।। ୬.

ଆଜି ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଲିଫେରନ୍ତି। ମୋ ପୁଅମାନେ ବାତାସ ଦଳ ଭାବେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଥମସ୍କନ୍ଧୋ ଅମେଧ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଯ ଆଵହଃ। ଚରନ୍ତୁ ମମ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ପ୍ରଥମଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରଥମ ଦଳ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରୁ ଅଶୁଚି ଜିନିଷ ଆସେ। ମୋ ପୁଅମାନେ ପ୍ରଥମ ଦଳ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ମେଧ୍ଯେଭ୍ଯ ଆସୂର୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵହସ୍ତୁ ଯଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧଂ ଦ୍ଵିତୀଯନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରୁ ଶୁଚି ଜିନିଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଖକୁ ବହେ। ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ବାତାସ ଦଳରେ ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଳ ଚଳାଚଳ କରୁନ୍ତୁ।

ସୂର୍ଯୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵନ୍ତୁ ତତଃ ସୋମାଦୁଦ୍ଵହୋ ଯସ୍ତୁ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ। ଵାତସ୍କନ୍ଧନ୍ତୁ ତଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତୃତୀଯଶ୍ଚରତାଙ୍ଗଣଃ ।। ୬.

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ, ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ବାତାସ ଉପରକୁ ବହେ, ସେଠି ତୃତୀୟ ବାତାସ ଦଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୃତୀୟ ଦଳ ସେଠି ଚଳାଚଳ କରୁ।

ସୋମାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ତଥର୍କ୍ଷେଭ୍ଯଶ୍ଚତୁର୍ଥଃ ସୁଵହସ୍ତୁ ଯଃ। ଚତୁର୍ଥୋ ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗଣସ୍ତୁ ଚରତାଂ ଵିଭୋ ।। ୬.

ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଏବଂ ତାରାମାଳା ଠାରୁ ଯେଉଁଠାରୁ ଚତୁର୍ଥ ସୁବାତାସ ବହେ, ସେଠି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ଚତୁର୍ଥ ଦଳ ଚଳାଚଳ କରୁ।