ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ବାଡେଯଃ ସଗଣଃ ସ୍ମୃତଃ। ଶତନ୍ତାନି ସହସ୍ରାଣି ନିହତାସ୍ତାରକାମଯେ ।। ୬.

ତାଙ୍କର ପୁଅ ଏବଂ ନାତିମାନେ, ବାଡେୟ ପରିବାର ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଅନୁୟାୟୀ—ଶତ-ଶହସ୍ର ଲୋକ—ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ।

ହିରଣ୍ଯକଶିପୋଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ମହାବଲାଃ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଃ ପୂର୍ଵଜସ୍ତେଷାମନୁହ୍ଲାଦସ୍ତଥୈଵ ଚ। ସଂହ୍ରାଦଶ୍ଚ ହ୍ରଦଶ୍ଚୈଵ ହ୍ରଦପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ ।। ୬.

ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ବଡ, ତାପରେ ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ରାଦ ଏବଂ ହ୍ରଦ। ଏବେ ହ୍ରଦଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ହ୍ରାଦୋ ନିସୁନ୍ଦଶ୍ଚ ତତା ହ୍ରଦପୁତ୍ରୌ ବଭୂଵତୁଃ। ସୁନ୍ଦୋପସୁନ୍ଦୌ ଵିକ୍ରାନ୍ତୌ ନିସୁନ୍ଦତନ ଯାଵୁଭୌ ।। ୬.

ହ୍ରଦଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ: ହ୍ରଦ ଏବଂ ନିସୁନ୍ଦ। ନିସୁନ୍ଦଙ୍କର ସାହସୀ ପୁଅ ଥିଲେ: ସୁନ୍ଦ ଏବଂ ଉପସୁନ୍ଦ।

ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନସ୍ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମୂକସ୍ତୁ ହ୍ରଦଦାଯିନଃ। ମାରୀଚଃ ସୁନ୍ଦପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତାଡକାମୁପପଦ୍ଯତେ ।। ୬.

ହ୍ରଦଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ: ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ମୂକ। ସୁନ୍ଦଙ୍କର ପୁଅ ମାରୀଚ, ତାଙ୍କୁ ତାଡକା ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

ତାଡକା ନିହତା ସାଽଥ ରାଘଵେଣ ବଲୀଯସା। ମୂକୋ ଵିନିହତଶ୍ଚାପି କିରାତେ ସଵ୍ଯସାଚିନା ।। ୬.

ସେଇ ତାଡକାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ବଧ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ମୂକୁ ମଧ୍ୟ କିରାତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଧନୁର୍ଧରୀ ବଧ କରିଥିଲେ।

ଉତ୍ପନ୍ନା ମହତା ଚୈଵ ତପସା ଭାଵିତାଃ ସ୍ଵଯମ୍। ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ତେଷାଂ ଵୈ ମଣିଵର୍ତ୍ତନିଵାସିନାମ୍। ଅଵଧ୍ଯା ଦେଵତାନାଂ ଵୈ ନିହତାଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା ।। ୬.

ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମଣିବର୍ତ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଏହି ତିନି କୋଟି ଲୋକ, ଦେବତାମାନେ ବଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।

ଅନୁହ୍ଲାଦସୁତୋ ଵାଯୁଃ ଶିନୀଵାଲୀ ତଥୈଵ ଚ । ତେଷାନ୍ତୁ ଶତସାହସ୍ରୋ ଗଣୋ ହାଲାହଲଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୬.

ଅନୁହ୍ଲାଦଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବାୟୁ, ଏବଂ ଶିନୀବାଳୀ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କର ଦଳ, ଯାହାର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଲକ୍ଷ, ହାଳାହଳ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଵୈରୋଚନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିଃ ପଞ୍ଚ ତସ୍ଯାତ୍ମଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଗଵେଷ୍ଠୀ କାଲନେମିଶ୍ଚ ଜମ୍ଭୋ ବାଷ୍କଲ ଏଵ ଚ। ଶମ୍ଭୁସ୍ତୁ ଅନୁଜସ୍ତେଷାଂ ସ୍ମୃତାଃ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିସୂନଵଃ ।। ୬.

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବିରୋଚନ; ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଥିଲେ: ଗବେଷ୍ଠୀ, କାଳନେମି, ଜମ୍ଭ, ବାଷ୍କଳ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଶମ୍ଭୁ। ଏମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବଂଶର ପୁଅମାନେ।

ଯଥାପ୍ରଧାନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାନ୍ ଦୁରାସଦାନ୍। ଶୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ ନିଶୁମ୍ଭଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋ ମହୌଜସଃ ।। ୬.

ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ: ଶୁମ୍ଭ, ନିଶୁମ୍ଭ ଏବଂ ବିଶ୍ୱକ୍ସେନ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଗଵେଷ୍ଠିନଃ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ଜମ୍ଭସ୍ଯ ଶତଦୁନ୍ଦୁଭିଃ। ତଥା ଦକ୍ଷଶ୍ଚ ଖଣ୍ଡଶ୍ଚ ତ୍ରଯସ୍ତୁ ଜମ୍ଭସୂନଵଃ ।। ୬.

ଏମାନେ ଗବେଷ୍ଠୀଙ୍କର ପୁଅମାନେ; ଜମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ: ଶତଦୁନ୍ଦୁଭି, ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଖଣ୍ଡ—ଏହି ତିନିଜଣ ଜମ୍ଭଙ୍କର ପୁଅ।

ଵିରୋଧଶ୍ଚ ମନୁଶ୍ଚୈଵ ଵୃକ୍ଷାଯୁଃ କୁଶଲୀମୁଖଃ। ବାଷ୍କଲସ୍ଯ ସୁତା ହ୍ଯେତେ କାଲନେମିସୁତାନ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ।। ୬.

ବିରୋଧ, ମନୁ, ବୃକ୍ଷାୟୁ ଏବଂ କୁଶଳୀମୁଖ—ଏମାନେ ବାଷ୍କଳଙ୍କର ପୁଅ। ଏବେ କାଳନେମିଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ବ୍ରହ୍ମଜିତ୍ କ୍ଷତ୍ରଜିଚ୍ଚୈଵ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ । କାଲନେମିସୁତା ହ୍ଯେତେ ଶମ୍ଭୋସ୍ତୁ ଶ୍ରୃଣୁତ ପ୍ରଜାଃ ।। ୬.

ବ୍ରହ୍ମଜିତ ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରଜିତ, ତଥା ଦେବାନ୍ତକ ଏବଂ ନରାନ୍ତକ—ଏମାନେ କାଳନେମିଙ୍କର ପୁଅ। ଏବେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।

ଧନୁକୋ ହ୍ଯସିଲୋମା ଚ ନାବଲଶ୍ଚ ସଗୋମୁଖଃ। ଗଵାକ୍ଷଶ୍ଚୈଵ ଗୋମାଂଶ୍ଚ ଶମ୍ଭୋଃ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ ।। ୬.

ଧନୁକ, ଅସିଲୋମା, ନାବଳ ଏବଂ ସଗୋମୁଖ, ଏହିପରି ଗବାକ୍ଷ ଏବଂ ଗୋମାଂଶ—ଏମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ।

ଵିରୋଚନସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଲିରେକଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ବଲେଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ଜଜ୍ଞେ ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ୬.

ବିରୋଚନଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବଳି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବଳିଙ୍କର ଏକଶଯ ଝିଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ରାଜା ହେଲେ।

ତେଷାଂ ପ୍ରଧାନାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଵିକ୍ରାନ୍ତାଃ ସୁମହାବଲାଃ। ସହସ୍ରବାହୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତୁ ବାଣୋ ଦ୍ରଵିଣସମ୍ମତଃ। କୁମ୍ଭନାଭୋ ଗର୍ଦ୍ଦଭାକ୍ଷଃ କୁଶିରିତ୍ଯେଵମାଦଯଃ ।। ୬.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ, ସାହସୀ ଏବଂ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ: ସହସ୍ରବାହୁ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ବଡ, ବାଣ, ଯିଏ ଦ୍ରାବିଡମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, କୁମ୍ଭନାଭ, ଗର୍ଦ୍ଦଭାକ୍ଷ ଏବଂ କୁଶି—ଏମାନେ ପ୍ରଧାନ।

ଶକୁନୀ ପୂତନା ଚୈଵ କନ୍ଯେ ଦ୍ଵେ ତୁ ବଲେଃ ସୁତେ। ବଲେଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୬.

ଶକୁନୀ ଓ ପୂତନା, ବଳିଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ, ଏବଂ ବଳିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ନାତିମାନେ, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ ଏବଂ ହଜାରେ ହଜାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ବଲିର୍ଯୋ ନାମଵିଖ୍ଯାତୋ ଗଣୋ ଵିକ୍ରାନ୍ତପୌରୁଷଃ। ବାଣସ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ର ମନସୋ ଲୌହିତ୍ଯମୁପପଦ୍ଯତେ ।। ୬.

ବଳି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗଣ ଥିଲେ। ବାଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ମନସରୁ ଲୌହିତ୍ୟ ବଂଶର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଦିତିର୍ଵିନଷ୍ଟପୁତ୍ରା ଵୈ ତୋଷଯାମାସ କଶ୍ଯପମ୍। ସ କଶ୍ଯପଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ସମ୍ଯଗାରାଧିତସ୍ତଯା । ଵରେଣ ଚ୍ଛନ୍ଦଯାମାସ ସା ଚ ଵଵ୍ରେ ଵରଂ ତତଃ ।। ୬.

ଦିତି ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ସେବିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ କହିଲେ, ଏବଂ ଦିତି ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ।

ସ ତୁ ତସ୍ଯୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରଭୁଃ। କିମିଚ୍ଛସି ମଯି ଶୁଭ୍ରେ ମାରୀଚସ୍ତାମଭାଷତ ।। ୬.

ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, 'ଶୁଭ୍ରେ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରୁ କଣ ଚାହୁଁଛ?' ବୋଲି ମାରୀଚ କହିଲେ।

ମାରୀଚଂ କଶ୍ଯପଂ ତୁଷ୍ଟଂ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିସ୍ତଥା। ହତପୁତ୍ରାସ୍ମି ଭଗଵାନ୍ ଆଦିତ୍ଯୈସ୍ତଵ ସୂନୁଭିଃ ।। ୬.

ଦିତି ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ଯୋଡି ତୃପ୍ତ ଭର୍ତ୍ତା ମାରୀଚ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଗବାନ୍, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯାହା ଆଦିତ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋର ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି।'

ଶକ୍ରହନ୍ତାରମିଚ୍ଛେଯଂ ପୁତ୍ରଂ ଦୀର୍ଘତପୋଽନ୍ଵିତମ୍। ଅହଂ ତପଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ଗର୍ଭ ମାଧାତୁମର୍ହସି ।। ୬.

'ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ କଷ୍ଟସାଧନା କରିଥିବ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ। ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ମତେ ଗର୍ଭ ଦେବାକୁ ଉଚିତ।'

ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାରୀଚଃ କଶ୍ଯପସ୍ତଥା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତେଜା ଦିତିଂ ପରମଦୁଃଖିତାମ୍ ।। ୬.

ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାରୀଚ କଶ୍ୟପ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଦିତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରନ୍ତେ ଶୁଚିର୍ଭଵ ତପୋଧନେ। ଜନଯିଷ୍ଯସି ସତ୍ପୁତ୍ରଂ ଶକ୍ରହନ୍ତାରମାହଵେ ।। ୬.

'ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ତୁମେ ପବିତ୍ର ରୁହ, ତପସ୍ୟାର ଧନ। ତୁମେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।'

ପୂର୍ଣଂ ଵର୍ଷଶତଂ ତାଵତ୍ ଶୁଚିର୍ଯଦି ଭଵିଷ୍ଯସି । ପୁତ୍ରଂ ତ୍ରିଲୋକପ୍ରଚରମଥତ୍ଵଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି ।। ୬.

'ଯଦି ତୁମେ ପୂରା ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ରୁହ, ତେବେ ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାସ୍ତଯା ସମଵସତ୍ ପ୍ରଭୁଃ । ତାମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଜଗାମ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।। ୬.

ଏପରି କହି, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ସହ ବସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଭଗବାନ୍ ଋଷି ତିନି ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଗତେ ଭର୍ତ୍ତରି ସା ଦେଵୀ ଦିତିଃ ପରମହର୍ଷିତା। କୁଶଲଂ ଵନମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୬.

ଭର୍ତ୍ତା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବୀ ଦିତି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତପସ୍ତସ୍ଯାନ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯାଂ ପରିଚର୍ଯାଞ୍ଚକାର ହ। ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପରଯା ଗୁଣସମ୍ପଦା ।। ୬.

ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ସେବା କଲେ।

ଅଗ୍ନିଂ ସମିତ୍କୁଶଂ କାଷ୍ଠଂ ଫଲଂ ମୂଲଂ ତଥୈଵ ଚ। ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କିଞ୍ଚନ ।। ୬.

ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ଦର୍ବା, କାଠ, ଫଳ, ମୂଳ ଏବଂ ଆଉ ଯାହା ଦରକାର, ସବୁ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ।

ଗାତ୍ରସଂଵାହନୈଶ୍ଚୈଵ ଶ୍ରମାପନଯନୈସ୍ତଥା। ଶକ୍ରଃ ସର୍ଵେଷୁ (ଲୋକେଷୁ) କାଲେଷୁ ଦିତିଂ ପରିଚଚାର ହ । ଏଵମାରାଧିତା ଶକ୍ରମୁଵାଚାଥ ଦିତିସ୍ତଥା ।। ୬.

ଦେହ ମାସାଜ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଦୂର କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦିତିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଏଭଳି ଆଦର ପାଇ, ଦିତି ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।