ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରଦ୍ଧା କାମଂ ଵିଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଦର୍ପୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀସୁତଃ ସ୍ମୃତଃ। ଧୃତ୍ଯାସ୍ତୁ ନିଯମଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁଷ୍ଟଯାଃ ସନ୍ତୋଷ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୧୦.

ଶ୍ରଦ୍ଧାଠାରୁ କାମ ଜନ୍ମିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦର୍ପ ଭାବିତ; ଧୃତିଠାରୁ ପୁଅ ନିୟମ ଜନ୍ମିଲେ; ତୁଷ୍ଟିଠାରୁ ସନ୍ତୋଷ ଜନ୍ମିଲେ।

ପୁଷ୍ଟ୍ଯା ଲାଭଃ ସୁତଶ୍ଚାପି ମେଧାପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୁତସ୍ତଥା। କ୍ରିଯାଯାସ୍ତୁ ନଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଦଣ୍ଡଃ ସମଯ ଏଵ ଚ ।। ୧୦.

ପୁଷ୍ଟିଠାରୁ ପୁଅ ଲାଭ ଜନ୍ମିଲେ; ମେଧାଠାରୁ ପୁଅ ଶ୍ରୁତ ଜନ୍ମିଲେ; କ୍ରିୟାଠାରୁ ନୟ, ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ସମୟ ଜନ୍ମିଲେ।

ବୁଦ୍ଧେର୍ଵୌଧସୁତଶ୍ଚାପି ଅପ୍ରମାଦଶ୍ଚ ତାଵୁଭୌ । ଲଜ୍ଜାଯା ଵିନଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଵ୍ଯଵସାଯୋ ଵପୁଃସୁତଃ ।। ୧୦.

ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ଉଦ୍ଧସୁତ ଏବଂ ଅପ୍ରମାଦ—ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ; ଲଜ୍ଜାଠାରୁ ପୁଅ ଵିନୟ ଏବଂ ବପୁଠାରୁ ପୁଅ ଵ୍ୟବସାୟ ଜନ୍ମିଲେ।

କ୍ଷେମଃ ଶାନ୍ତିସୁତଶ୍ଚାପି ସୁଖଂ ସିଦ୍ଧେର୍ଵ୍ଯଜାଯତ। ଯଶଃ କୀର୍ତ୍ତେଃ ସୁତଶ୍ଚାପି ଇତ୍ଯେତେ ଧର୍ମସୂନଵଃ ।। ୧୦.

ଶାନ୍ତିଠାରୁ କ୍ଷେମ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ; ସିଦ୍ଧିଠାରୁ ସୁଖ ଜନ୍ମିଲେ; କୀର୍ତ୍ତିଠାରୁ ପୁଅ ଯଶସ୍ ଜନ୍ମିଲେ—ଏମାନେ ଧର୍ମଙ୍କର ପୁଅମାନେ।

କାମସ୍ଯ ହର୍ଷଃ ପୁତ୍ରୋ ଵୈ ଦେଵ୍ଯା ରତ୍ଯା ଵ୍ଯଜାଯତ। ଇତ୍ଯେଷ ଵୈ ସୁଖୋଦର୍କ୍କଃ ସର୍ଗୋ ଧର୍ମସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୧୦.

କାମଠାରୁ ହର୍ଷ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଦେବୀ ରତିଠାରୁ ଜନ୍ମିତ; ଏହିପରି ଶୁଭ ଫଳଦାୟକ ଧର୍ମର ସୃଷ୍ଟି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଜଜ୍ଞେ ହିଂସା ତ୍ଵଧର୍ମାଦ୍ଧୈ ନିକୃତିଶ୍ଚାନୃତାଵୁଭୌ । ନିକୃତ୍ଯାନୃତଯୋର୍ଜଜ୍ଞେ ଭଯଂ ନରକ ଏଵ ଚ ।। ୧୦.

ଅଧର୍ମଠାରୁ ହିଂସା ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ନିକୃତି ଓ ଅନୃତ ଦୁଇଁଠାରୁ ଭୟ ଏବଂ ନରକ ଜନ୍ମିଲେ।

ମାଯା ଚ ଵେଦନା ଚାପି ମିଥୁନଦ୍ଵଯମେତଯୋଃ। ଭଯାଜ୍ଜଜ୍ଞେଽଥ ସା ମାଯା ମୃତ୍ଯୁଂ ଭୂତାପହାରିଣମ୍ ।। ୧୦.

ଏହି ଦୁଇଁଠାରୁ ମାୟା ଏବଂ ବେଦନା—ଏହି ଯୁଗଳ ଜନ୍ମିଲେ; ଭୟଠାରୁ ମାୟା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ।

ଵେଦନାଯାସ୍ତତଶ୍ଚାପି ଦୁଃଖଂ ଜଜ୍ଞେଽଥ ରୌରଵାତ୍ । ମୃତ୍ଯଯୋର୍ଵ୍ଯାଧିଜ୍ଵରା ଶୋକାଃ କ୍ରୋଧୋଽସୂଯା ଚ ଜଜ୍ଞିରେ । ଦୁଃଖାନ୍ତରା ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତେ ସର୍ଵେ ଚାଧର୍ମଲକ୍ଷଣାଃ ।। ୧୦.

ବେଦନାରୁ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ରୌରବରୁ ଆଉ ଦୁଃଖ ଆସିଲା। ମୃତ୍ୟୁରୁ ରୋଗ, ଜ୍ୱର, ଶୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଅନ୍ୟ-ଅନ୍ୟ ରୂପ ଭାବେ ମନେ ରଖାଯାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଅଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ ରହିଛି।

ତେଷାଂ ଭାର୍ଯାଽସ୍ତି ପୁତ୍ରୋ ଵା ତେ ସର୍ଵେ ନିଧନାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଇତ୍ଯେଷ ତାମସଃ ସର୍ଗୋ ଜଜ୍ଞେ ଧର୍ମନିଯାମକଃ ।। ୧୦.

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହିଙ୍କର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ପୁଅ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ମରଣଶୀଳ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଏଭଳି ତାମସ ସୃଷ୍ଟି ଧର୍ମର ନିୟମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ପ୍ରଜାଃ ସୃଜେତି ଵ୍ଯାଦିଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ନୀଲଲୋହିତଃ । ସୋଽଭିଧ୍ଯାଯ ସତୀଂ ଭାର୍ଯାନ୍ନିର୍ମମେ ହ୍ଯାତ୍ମସମ୍ଭଵାମ୍ ।। ୧୦.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ନୀଳଲୋହିତ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତିଆରି କଲେ।

ନାଧିକାନ୍ନ ଚ ହୀନାଂସ୍ତାନ୍ମାନସାନାତ୍ମନଃ ସମାନ୍। ସହସ୍ରଂ ହି ସହସ୍ରାଣାମସୃଜତ୍ କୃମିଵାସସା। ତୁଲ୍ଯା ଶ୍ଚୈଵାତ୍ମନଃ ସର୍ଵେ ରୂପତେଜୋବଲଶ୍ରୁତୈଃ ।। ୧୦.

ସେ ତାଙ୍କ ମନ ଓ ଆତ୍ମାରେ ସମାନ ଥିବା, ନ କମ୍ ନ ଅଧିକ, ଏମିତି ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସମସ୍ତେ କୀଟ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ରୂପ, ତେଜ, ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ସମାନ।

ପିଙ୍ଗଲାନ୍ସନ୍ନିଷଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ସକପର୍ଦ୍ଦାନ୍ ଵିଲୋହିତାନ୍ । ଵିଵାସାନ୍ ହରି କେଶାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିଘ୍ନାଂଶ୍ଚ କପାଲିନଃ ।। ୧୦.

ସେ ପିଙ୍ଗଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଚୁଲି ବାନ୍ଧିଥିବା, ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଅପବାଦିତ, ହରିତ କେଶ, ଦୃଷ୍ଟି ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବହୁରୂପାନ୍ ଵିରୂପାଂଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵରୂପାଂଶ୍ଚରୂପିଣଃ। ରଥିନୋ ଵର୍ମିଣଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମିଣଶ୍ଚ ଵରୂଥିନଃ ।। ୧୦.

ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର, ବିକୃତ ଆକୃତିର, ସମସ୍ତ ରୂପର, ସୁନ୍ଦର, ରଥ ଚଳାଉଥିବା, ବର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧର୍ମିକ ଓ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସହସ୍ରଶତ ବାହୂଂଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାନ୍ ଭୌମାନ୍ତରିକ୍ଷଗାନ୍। ସ୍ଥୂଲଶୀର୍ଷାନଷ୍ଟଦଂଷ୍ଟ୍ରାନୁଦ୍ଵିଜିହ୍ଵାଂସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାନ୍ ।। ୧୦.

ସେ ଶତ-ହଜାର ବାହୁଥିବା, ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶର ପ୍ରାଣୀ, ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ଦାନ୍ତ ନଥିବା, ଦୁଇ ଭାଗ ଜିଭ ଓ ତିନି ଆଖି ଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅନ୍ନାଦାନ୍ ପିଶିତାଦାଂଶ ଚଵ ଆଜ୍ଯପାନ୍ ସୋମପାଂସ୍ତଥା। ମେଦପାଂ ସ୍ଵାତିକାଯାଂଶ୍ଚ ଶିତିକଣ୍ଠୋଗ୍ରମନ୍ଯଵଃ ।। ୧୦.

ସେ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ମାଂସ ଖାଉଥିବା, ଘିଅ ପିଉଥିବା, ସୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ପିଉଥିବା, ଚର୍ବି ପିଉଥିବା, ଲୁଣ ଖାଉଥିବା, ଧଳା କଣ୍ଠ ଓ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସୋପାସଙ୍ଗତଲତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଧନ୍ଵିନୋ ହ୍ଯୁପଵର୍ମିଣଃ। ଆସୀନାନ୍ ଧାଵତଶ୍ଚୈଵ ଜୃମ୍ଭିନଶ୍ଚୈଵ ଧିଷ୍ଠିତାନ୍ ।। ୧୦.

ସେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଧନୁର୍ଧର, ବର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ବସିଥିବା, ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ହାଡ଼ୁଥିବା ଓ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଁଡ଼ିଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅଧ୍ଯା ପିନୋଽଥ ଜପତୋ ଯୁଞ୍ଜତୋଽଧ୍ଯାଯତସ୍ତଥା। ଜ୍ଵଲତୋ ଵର୍ଷତଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଯୋତମାନାନ୍ ପ୍ରଧୂପିତାନ୍ ।। ୧୦.

ସେ ପଢ଼ୁଥିବା, ଜପ କରୁଥିବା, ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା, ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ଜ୍ୱଳିଥିବା, ବର୍ଷା କରୁଥିବା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଧୂଆଁ ହେଉଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବୁଦ୍ଧାନ୍ ବୁଦ୍ଧତମାଂଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାନ୍ ଶୁଭଦର୍ଶନାନ୍ । ନୀଲଗ୍ରୀ ଵାନ୍ ସହସ୍ରାକ୍ଷାନ୍ ସଂର୍ଵାଶ୍ଚାଥ କ୍ଷପାଚରାନ୍ ।। ୧୦.

ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅତିଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଦର୍ଶନ ଥିବା, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅଦୃଶ୍ଯାନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହାଯୋଗାନ୍ ମହୌଜସଃ। ରୂଦତୋଦ୍ରଵତଶ୍ଚୈଵ ଏଵଂଯୁକ୍ତାନ୍ ସହସ୍ରଶଃ। ଅପାତଯାମାନସୃଜତ୍ ରୁଦ୍ରରୂପାନ୍ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍ ।। ୧୦.

ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ମହାଯୋଗୀ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାନ୍ଦୁଥିବା ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ଏମିତି ହଜାର-ହଜାର ଗୁଣ ଥିବା, ଅବତରଣ କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ର ରୂପରେ ଦେବମାନ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽବ୍ରଵୀଦେତାନ୍ମାସ୍ରାକ୍ଷୀରୀଦୃଶୀଃ ପ୍ରଜାଃ। ସ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ନାତ୍ମନସ୍ତୁଲ୍ଯାଃ ପ୍ରଜା ନୈଵାଧିକାସ୍ତ୍ଵଯା। ଅନ୍ଯାଃ ସୃଜତ୍ଵଂ ଭଦ୍ରନ୍ତେ ସ୍ଥିତୋହନ୍ତ୍ଵଂ ସୃଜ ପ୍ରଜାଃ ।। ୧୦.

ବ୍ରହ୍ମା ଏମାନେ ଦେଖି କହିଲେ: 'ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଆଖି ଥିବା ପ୍ରଜା ତୁମ ପରି ସମାନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ନିଜଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର, ଭଲ ହେବ; ଏଠି ରୁହ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।'

ଏତେ ଯେ ଵୈ ମଯା ମୃଷ୍ଟା ଵିରୂପା ନୀଲଲେହିତାଃ । ସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ଆତ୍ମନୋପମନିଶ୍ଚିତାଃ ।। ୧୦.

ଏମାନେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ବିକୃତ ଓ ନୀଳ-ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ହଜାର-ହଜାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତେ ମୋ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଏତେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ରୂଦ୍ରା ନାମ ମହାବଲାଃ। ପୃଥିଵ୍ଯାମନ୍ତାରୀକ୍ଷେ ଚ ରୁଦ୍ରନାମ୍ନା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତାଃ ।। ୧୦.

ଏମାନେ ଦେବତା ହେବେ, ରୁଦ୍ର ନାମରେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ।

ଶତରୁଦ୍ରସମାମ୍ନାତା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ଯଜ୍ଞିଯାଃ। ଯଜ୍ଞଭାଜୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ଦେଵଯୁଗୈଃ ସହ ।। ୧୦.

ଏହି ଶତ ରୁଦ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଗଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ; ସମସ୍ତେ ଦେବମାନ୍ୟ ସହିତ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ନେବେ।

ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଯେ ଦେଵା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ଚ୍ଛନ୍ଦଜାଃ। ତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧମୀଜ୍ଯମାନାସ୍ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତୀହ ଯୁଗକ୍ଷଯାତ୍ ।। ୧୦.

ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯେଉଁ ଦେବତା ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେମାନେ ସହିତ ଉପାସନା କଲେ, ସେମାନେ ଏଠି ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ମହାଦେଵେନ ଧୀମତା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତଦା ଭୀମଂ ହୃଷ୍ଯମାଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୧୦.

ଏଭଳି ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ମହାଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ଭୟଙ୍କରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଥା ତେ ଵ୍ଯାହୃତଂ ପ୍ରଭୋ। ବ୍ରହ୍ମଣା ସମନୁଜ୍ଞା ତେ ସଦା ସର୍ଵମଭୂତ୍ କିଲ ।। ୧୦.

ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ମହାପ୍ରଭୁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅନୁମତିରେ, ସବୁ କଥା ସଦା ତୁମ ପାଇଁ ଘଟିଛି।

ତତଃପ୍ରଭୃତି ଦେଵେଶୋ ନ ପ୍ରାସୂଯତ ଵୈ ପ୍ରଜାଃ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତାଃ ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍। ଯସ୍ମାଚ୍ଚୋକ୍ତଂ ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମୀତି ତତଃ ସ୍ଥାଣୁରିତି ସ୍ମୃତଃ ।। ୧୦.

ସେତିଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ପୁନି ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଲେନି। ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯେପରି ଦିନ ଦିନ ଯାଏ ଯବେ ଯୁଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ତିନି କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ଅଚଳ ରହିଛି" ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ଥାଣୁ' ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନଂ ଵୈରାଗ୍ଯମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତପଃ ସଚତ୍ଯଂ କ୍ଷମା ଧୃତିଃ। ସ୍ରଷ୍ଟୃତ୍ଵମାତ୍ମସମ୍ବୋଧସ୍ତ୍ଵଧିଷ୍ଠାତୃତ୍ଵମେଵ ଚ। ଅଥ ଯାନି ଦଶୈତାନି ନିତ୍ଯନ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶଙ୍କରେ ।। ୧୦.

ଜ୍ଞାନ, ବିରାଗ, ଶାସନ, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ୟ, ଖ୍ଷମା, ଧୃତି, ସୃଷ୍ଟି କ୍ଷମତା, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶାସନଶକ୍ତି — ଏହି ଦଶ ଗୁଣ ସଦା ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ।

ସର୍ଵାନ୍ ଦେଵାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ସମେତାନସୁରୈଃ ସହ। ଅତ୍ଯେତି ତେଜସା ଦେଵୋ ମହାଦେଵସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୧୦.

ସମସ୍ତ ଦେବ, ଋଷି ଓ ଅସୁରମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ, ତଥାପି ମହାଦେବ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତେଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ମହାଦେବ' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।