ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯେ ଵୈ ପରିଗୃହୀତାରସ୍ତାସାମାସନ୍ଵିଧାତ୍ମକାଃ। ଇତରେଷାଂ କୃତତ୍ରାଣାଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍

ଯେମାନେ ଏହି ଉପଜା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହାର ଦେଖଭାଲ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯେ ତାନ୍ଵୈ ଯାଵନ୍ତୋ ନିର୍ଭଯାସ୍ତଥା। ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଥା ଭୂତଂ ଯଥା ଭୂତଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତେ

ଯେମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ତଥ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଯେ ଚାନ୍ଯେପ୍ଯବଲାସ୍ତେଷାଂ ଵୈଶ୍ଯସଂକର୍ମସଂସ୍ଥିତାଃ। କୀନାଶା ନାଶଯନ୍ତି ସ୍ମ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରାଗତନ୍ଦ୍ରିତାଃ। ଵୈଶ୍ଯାନେଵ ତୁ ତାନାହୁଃ କୀ ନାଶାନ୍ ଵୃତ୍ତିସାଧକାନ୍

ଅନ୍ୟମାନେ, ଶକ୍ତି ନଥିବା ଲୋକମାନେ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କର କାମ କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ; କିନାଶମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରମ କରୁଥିଲେ। ଏହି କିନାଶମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏମାନେ ଏହି କାମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି।

ଶୋଚନ୍ତଶ୍ଚ ଦ୍ରଵନ୍ତଶ୍ଚ ପରିଚର୍ଯାସୁ ଯେ ରତାଃ। ନିସ୍ତେଜସୋଽଲ୍ପଵୀର୍ଯାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତାନବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ସଃ

ଯେମାନେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ଓ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି କମ୍ ଥାଏ, ସେମାନେ ଶୂଦ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ତେଷାଂ କର୍ମାଣି ଧର୍ମାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ସଂସ୍ଥିତୌ ପ୍ରାକୃତାଯାଂ ତୁ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ ଓ ଧର୍ମ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିଲେ; ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ପୁନଃ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତା ମୋହାତ୍ ତାନ୍ ଧର୍ମାଂସ୍ତାନପାଲଯନ୍। ଵର୍ଣ ଧର୍ମୈରଜୀଵନ୍ତ୍ଯୋ ଵ୍ଯରୁଧ୍ଯନ୍ତ ପରସ୍ପରମ୍

ପୁନି, ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଏହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ଜାତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ପରସ୍ପରେ ବାଧା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ତମର୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ। କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ବଲଂ ଦଣ୍ଡଂ ଯୁଦ୍ଧମାଜୀଵମାଦିଶତ୍

ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି, ଦଣ୍ଡ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଜୀବିକା ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଯାଜନାଧ୍ଯାପନଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯଂ ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଭୁସ୍ତେଷାଂ କର୍ମାଣ୍ଯେତାନ୍ଯଥାଦିଶତ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା, ପଠାଇବା, ଏବଂ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହି କାମ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ।

ପାଶୁପାଲ୍ଯଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ କୃଷିଂ ଚୈଵ ଵିଶାଂ ଦଦୌ। ଶିଲ୍ପାଜୀଵଂ ଭୃତିଞ୍ଚୈଵ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଚାଷ ଦେଇଥିଲେ; ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିଳ୍ପ କାମ ଓ ସେବା ଜୀବିକା ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ।

ସାମାନ୍ଯାନି ତୁ କର୍ମାଣି ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶାଂ ପୁନଃ। ଯଜନାଧ୍ଯଯନଂ ଦାନଂ ସାମାନ୍ଯାନି ତୁ ତେଷୁ ଚ

ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ କାମ ହେଉଛି: ଯଜ୍ଞ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଦାନ—ଏହି କାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ।

କର୍ମାଜୀଵଂ ତତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ତେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍। ଲୋକାନ୍ତରେଷୁ ସ୍ଥାନାନି ତେଷାଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯାଽଦଦତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ପ୍ରଭୁ କାମ ଓ ଜୀବିକା ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସଫଳତା ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ୍ମୃତଂ ସ୍ଥାନଂ କ୍ରିଯାଵତାମ୍। ସ୍ଥାନମୈନ୍ଦ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସଂଗ୍ରାମଷ୍ଵେପଲାଯିନାମ୍

ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପ୍ରଜାପତିର; ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଇନ୍ଦ୍ରର।

ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ମାରୁତଂ ସ୍ଥାନଂ ସ୍ଵଧର୍ମମୁପଜୀଵିନାମ୍। ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଶୂଦ୍ରଜାତୀନାଂ ପ୍ରତିଚାରେଣ ତିଷ୍ଠତାମ୍

ଯେ ବୈଶ୍ୟମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ମାରୁତର; ଯେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବାରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ।

ସ୍ଥାନାନ୍ଯେତାନି ଵର୍ଣାନାଂ ଵ୍ଯତ୍ଯାଚାରଵତାଂ ସ୍ଵଯମ୍। ତତଃ ସ୍ଥିତେଷୁ ଵର୍ଣେଷୁ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଚାଶ୍ରମାନ୍

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଜାତିମାନଙ୍କର ନିଜ ଆଚରଣ ଅନୁଯାୟୀ; ଏହି ଭାବରେ ଜାତିମାନେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ ଆଶ୍ରମଗୁଡିକ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଗୃହସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିତ୍ଵଂ ଵାନପ୍ରସ୍ଥଂ ସଭିକ୍ଷୁକମ୍। ଆଶ୍ରମାଂଶ୍ଚତୁରୋ ହ୍ଯେତାନ୍ ପୂର୍ଵମାସ୍ଥାପଯତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ଗୃହସ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଭିକ୍ଷୁ—ଏହି ଚାରି ଆଶ୍ରମ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଥମେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଵର୍ଣକର୍ମାଣି ଯେ କେଚିତ୍ତେଷାମିହ ନ କୁର୍ଵତେ । କୁତଃ କର୍ମା କ୍ଷିତିଂ ପ୍ରାହୁରାଶ୍ରମସ୍ଥାନଵାସିନଃ

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ନିଜ ଜାତିର କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କିପରି ହେବ?

ବ୍ରହ୍ମା ତାନ୍ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଆଶ୍ରମାନ୍ନାମନାମତଃ। ନିର୍ଦ୍ଦେଶାର୍ଥଂ ତତସ୍ତେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମାନ୍ ପ୍ରଭାଷତ। ପ୍ରସ୍ଥାନାନି ଚ ତେଷାଂ ଵୈ ଯମାଂଶ୍ଚ ନିଯମାଂଶ୍ଚ ହ

ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ରମର ନାମ ଦେଇ ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ, ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ, ପଥ ଓ ନିୟମ ଘୋଷଣା କଲେ।

ଚାତୁର୍ଵର୍ଣାତ୍ମକଃ ପୂର୍ଵଂ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚାଶ୍ରମଃ ସ୍ମୃତଃ। ତ୍ରଯାଣାମାଶ୍ରମାଣାଞ୍ଚ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୋନିରେଵ ଚ। ଯଥାକ୍ରମଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯମୈଶ୍ଚ ନିଯମୈଶ୍ଚ ତେ

ପୂର୍ବରୁ ଚାରିଟି ଜାତିର ମିଶ୍ରଣରେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଣାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଆଶ୍ରମ ଅନ୍ୟ ତିନିଟି ଆଶ୍ରମର ମୂଳ ଭିତି ଓ ଉତ୍ସ । ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହାର ନିୟମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡିକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି ।

ଦାରାଽଗ୍ନଯୋଽଥାତିଥେଯ ଇଜ୍ଯାଶ୍ରାଦ୍ଧକ୍ରିଯାଃ ପ୍ରଜାଃ। ଇତ୍ଯେଷ ଵୈ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସମାସାଦ୍ଧର୍ମସଂଗ୍ରହଃ

ଘରେ ଜୀବନ ସାଥୀ, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ, ଯଜ୍ଞ, ପିତୃ ପୂଜା, ଓ ସନ୍ତାନ—ଏହି ଗୁଡିକ ଗୃହସ୍ଥର ମୁଖ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ।

ଦଣ୍ଡୀ ଚ ମେଖଲୀ ଚୈଵ ହ୍ଯଧଃ ଶାଯୀ ତଥା ଜଟୀ। ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ଭୈକ୍ଷଂ ଵିଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ

ଲଠି ଧରିବା, ମେଖଳା ପିନ୍ଧିବା, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ଜଟା ରଖିବା, ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଓ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା—ଏହି ଗୁଡିକ ଏକ ଶିଷ୍ୟର ଚିହ୍ନ ।

ଚୀରପତ୍ରାଜିନାନି ସ୍ଯୁର୍ଦ୍ଧାନ୍ଯମୂଲଫଲୌଷଧମ୍। ଉଭେ ସନ୍ଧ୍ଯେଽଵଗାହଶ୍ଚ ହୋମଶ୍ଵାରଣ୍ଯ ଵାସିନାମ୍

ବାଉଳ ଜଣେ ଚିର, ପତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ, ଧାନ, ମୂଳ, ଫଳ, ଔଷଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ, ଓ ହୋମ କରିବା—ଏହି ଗୁଡିକ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ।

ଆସନ୍ନମୁସଲେ ଭୈକ୍ଷମସ୍ତେଯଂ ଶୌଚମେଵ ଚ। ଅପ୍ରମାଦୋଽଵ୍ଯଵାଯଶ୍ଚ ଦଯା ଭୂତେଷୁ ଚ କ୍ଷମା

ଉସର ଉପରେ ଭିକ୍ଷା ନେବା, ଚୋରି ନକରିବା, ଶୁଚିତା, ସଚେତନ ରହିବା, ନିର୍ଯୋଗ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦୟା, ଓ କ୍ଷମା—ଏହି ଗୁଡିକ ନିୟମ ।

ଅକ୍ରୋଧୋ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷା ସତ୍ଯଞ୍ଚ ଦଶମଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଦଶଲକ୍ଷଣିକୋ ହ୍ଯେଷ ଧର୍ମଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା

କ୍ରୋଧ ନ ରଖିବା, ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସେବା, ସତ୍ୟବାଦି—ଏହି ଦଶମ ଲକ୍ଷଣ । ଏହି ଦଶଟି ଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି ।

ଭିକ୍ଷୋର୍ଵ୍ରତାନି ପଞ୍ଚାତ୍ର ପଞ୍ଚୈଵୋପଵ୍ରତାନି ଚ। ଆଚାରଶୁଦ୍ଧିର୍ନିଯମଃ ଶୌଚଞ୍ଚ ପ୍ରତିକର୍ମ ଚ। ସମ୍ଯଗ୍ଦର୍ଶନମିତ୍ଯେଵଂ ପଞ୍ଚୈଵୋପଵ୍ରତାନ୍ଯପି

ଏକ ଭିକ୍ଷୁ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ନିୟମ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ଉପନିୟମ ଅଛି—ଆଚାରର ଶୁଚିତା, ନିୟମ, ପରିଶୁଚିତା, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ, ଓ ସଠିକ ଦୃଷ୍ଟି—ଏହି ଗୁଡିକ ଉପନିୟମ ମଧ୍ୟ ।

ଧ୍ଯାନଂ ସମାଧିର୍ମନସେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ସସାଗରୈର୍ଭୈକ୍ଷମଥୋପଗମ୍ଯ। ମୌନଂ ପଵିତ୍ରୋପଚିତୈର୍ଵିମୁକ୍ତିଃ ପରିଵ୍ରଜୋ ଧର୍ମମିମଂ ଵଦନ୍ତି

ଧ୍ୟାନ, ସମାଧି, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ମୌନ ରହିବା, ଜମା ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ରତା—ଏହି ଗୁଡିକ ପରିବ୍ରାଜକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତିର ପଥ ।

ସର୍ଵେ ତେ ଶ୍ରେଯସେ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଆଶ୍ରମା ବ୍ରହମଣା ସ୍ଵଯମ୍। ସତ୍ଯାର୍ଜ୍ଜଵନ୍ତପଃ କ୍ଷାନ୍ତିର୍ଯୋଗେଜ୍ଯା ଦମପୂର୍ଵିକା

ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମଗୁଡିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି—ସତ୍ୟ, ସିଧାସଳଖ, ତପସ୍ୟା, କ୍ଷମା, ଯୋଗ, ଯଜ୍ଞ, ଓ ନିୟମ ଏହାର ଭିତି ।

ଵେଦାଃ ସାଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଵ୍ରତାନି ନିଯମାଶ୍ଚ ଯେ। ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ଭାଵଦୋଷ ଉପାଗତେ

ବେଦ ଓ ତାହାର ଅଙ୍ଗ, ଯଜ୍ଞ, ଉପବାସ, ନିୟମ—ଏହି ଗୁଡିକ ମନ ଦୂଷିତ ହେଲେ କେବେ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ବହିଃ କର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରସିଦ୍ଧଯନ୍ତି କଦାଚନ। ଅନ୍ତର୍ଭାଵପ୍ରଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ କୁର୍ଵତୋଽପି ପରାକ୍ରମାନ୍

ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକ କେବେ କେବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ମନ ଦୂଷିତ ହେଲେ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସଫଳତା ମିଳେ ନାହିଁ ।

ସର୍ଵସ୍ଵମପି ଯୋଦଦ୍ଯାତ୍ କଲୁଷେଣାନ୍ତରାତ୍ମନା। ନ ତେନ ଧର୍ମଭାକ୍ ସ ସ୍ଯାଦ୍ଭାଵ ଏଵାତ୍ର କାରଣମ୍

ଯଦି କେହି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କରିଦିଏ ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ରହିଲେ, ତେବେ ସେ ଧର୍ମର ଅଂଶୀ ହେବେ ନାହିଁ; କାରଣ ଏଠି ମନର ଭାବ ମୁଖ୍ୟ ।