ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଇତସ୍ତେଭ୍ଯୋ ବଲା ଯେ ତୁ ସତ୍ଯଶୀଲା ହ୍ଯହିଂସକାଃ। ଵୀତଲୋଭା ଜିତାତ୍ମାନୋ ନିଵସନ୍ତି ସ୍ମ ତେଷୁ ଵୈ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଅହିଂସାପରାୟଣ, ଲୋଭ ନଥିବା ଏବଂ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ।

ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି କୁର୍ଵନ୍ତି ତେଭ୍ଯଶ୍ଚାନ୍ଯେଽଲ୍ପତେଜସଃ। ଏଵଂ ଵିପ୍ରତିପନ୍ନେଷୁ ପ୍ରପନ୍ନେଷୁ ପରସ୍ପରମ୍

ସେମାନେ ଦେଇ ନେଇ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଅସମ୍ମତି ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରେ ଆପସରେ କରନ୍ତି।

ତେନ ଦୋଷେଣ ତେଷାଂ ତା ଓଷଧ୍ଯୋ ମିଷତାଂ ତଦା। ପ୍ରଣଷ୍ଟା ହ୍ରିଯମାଣା ଵୈ ମୁଷ୍ଟିବ୍ଯାଂ ସିକତା ଯଥା

ସେଇ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ହରାଇଗଲା, ମୁଠି ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ଚାଳି ଭଳି ଉଠିଗଲା।

ଅଗ୍ରସଦ୍ଭୂର୍ଯୁଗବଲାଦ୍ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ। ଫଲଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଵଂ ପତ୍ରୈଶ୍ଚ ଯାଃ ପୁନଃ

ଏହାପରେ, ବହୁ ବର୍ଷର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଚଉଦ ଧରଣର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉଦ୍ଭିଦ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଥିବା ଗଛଗୁଡିକ ଧରାଯାଇଲା।

ତତସ୍ତାସୁ ପ୍ରଣଷ୍ଟାସୁ ଵିଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ତାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତଦା। ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଂ ପ୍ରଭୁଂ ଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍

ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ଅସ୍ତିର ହେଇଗଲେ; ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ, ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥମଭି ଲିପ୍ସନ୍ତ ଆଦୌ ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଯ ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତାସାଂ ମନୀଷିତମ୍

ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଜୀବିକା ଉପାୟ ଚାହିଁ, ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଲେ।

ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦୃଷ୍ଟେନ ଦର୍ଶନେନ ଵିଚାର୍ଯ ଚ। ଗ୍ରସ୍ତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ଓଷଧ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯଦୁହତ୍ପୁନଃ

ଯଥାଯଥ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବିଚାର କରି, ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡିକ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ହେବାକୁ ଜାଣି, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପୁନଃ ଦୁହିଲେ।

କୃତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ସୁମେରୁଂ ତୁ ଦୁଦୋହ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। ଦୁଗ୍ଧେଯଂ ଗୌସ୍ତଦା ତେନ ବୀଜାନି ପୃଥିଵୀତଲେ

ସୁମେରୁ ପର୍ବତକୁ ବଛା କରି, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଦୁହିଲେ; ଏହିପରି, ପୃଥିବୀ ଗାଉ ଭଳି ହେଇଗଲା ଓ ବିଜଗୁଡିକ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେଖାଦେଲା।

ଜଜ୍ଞିରେ ତାନି ବୀଜାନି ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାସ୍ତୁ ତାଃ ପୁନଃ। ଓଷଧ୍ଯଃ ଫଲପାକାନ୍ତାଃ ସପ୍ତସପ୍ତଦଶାସ୍ତୁ ତାଃ

ସେ ବିଜଗୁଡିକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉଦ୍ଭିଦ ଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଫଳ ପକିଲାପରେ ଯେଉଁ ଉଦ୍ଭିଦ ହୁଅନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ପ୍ରଥମେ ସାତ, ପରେ ସତରେହି ହେଲା।

ଵ୍ରୀହଯଶ୍ଚ ଯଵାଶ୍ଚୈଵ ଗୋଧୂମା ଅଣଵସ୍ତିଲାଃ। ପ୍ରିଯଙ୍ଗଵୌ ହ୍ଯୁଦାରାଶ୍ଚ କାରଷାଶ୍ଚ ସତୀନକାଃ

ଧାନ, ଯବ, ଗହମ, ଚିନା, ତିଳ; ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ଉଦାର, କାରଷ, ସତୀନକ।

ମାଷା ମୁଦ୍ଗା ମସୂରାଶ୍ଚ ନିଷ୍ପାଵାଃ ସକୁଲତ୍ଥକାଃ। ଆଢକ୍ଯଶ୍ଵଣକାଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତସପ୍ତଦଶାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ମାଷ, ମୁଗ, ମସୁର, ନିଷ୍ପାବ, କୁଳଥ; ଆଢ଼କ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱଣକ — ଏହି ସାତ ଓ ସତରେହି ଉଦ୍ଭିଦ ମନେ କରାଯାଏ।

ଇତ୍ଯେତା ଓଷଧୀନାଂ ତୁ ଗ୍ରାମ୍ଯାଣାଂ ଜାତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଓଷଧ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞିଯାଶ୍ଚୈଵ ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯା ଶ୍ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ

ଏହିଗୁଡିକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦର ଜାତି ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ; ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମିଳି ଚଉଦଟି।

ଵ୍ରୀହଯଃ ସଯଵା ମାଷା ଗୋଧୂମା ଅଣଵସ୍ତିଲାଃ। ପ୍ରିଯଙୁସପ୍ତମା ହ୍ଯେତେ ଅଷ୍ଟମୀ ତୁ କୁଲତ୍ଥିକା

ଧାନ ସହ ଯବ, ମାଷ, ଗହମ, ଚିନା, ତିଳ; ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ସପ୍ତମ, କୁଳଥ ଅଷ୍ଟମ।

ଶ୍ଯାମାକା ସ୍ତ୍ଵଥ ନୀଵାରା ଜର୍ତ୍ତିଲାଃ ସଗଵେଧୁକାଃ। କୁରୁଵିନ୍ଦା ଵେଣୁଯଵାସ୍ତଥା ମର୍କଟକାଶ୍ଚ ଯେ

ଶ୍ୟାମାକ, ନୀବାର, ଜର୍ତ୍ତିଳ ସହ ଗବେଧୁକ, କୁରୁବିନ୍ଦ, ବେଣୁଯବ, ଏବଂ ମର୍କଟକ।

ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଃ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯେତା ଓଷଧ୍ଯସ୍ତୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ। ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ପ୍ରଥମା ହ୍ଯେତା ଆଦୌ ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଯ ତୁ

ଏହିଗୁଡିକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉଦ୍ଭିଦ ଭାବରେ ଚଉଦଟି ମନେ କରାଯାଏ; ଏହିଗୁଡିକ ପ୍ରଥମେ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଅଫାଲକୃଷ୍ଟା ଓଷଧ୍ଯୋ ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାସ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ। ଵୃକ୍ଷା ଗୁଲ୍ମଲତାଵଲ୍ଲୀଵୀରୁଧସ୍ତୃଣଜାତଯଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉଦ୍ଭିଦ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳ ଦେଉନଥିଲେ; ବୃକ୍ଷ, ଜାଡ଼, ଲତା, ବେଳ, ଔଷଧି ଓ ଘାସର ଜାତି।

ମୂଲୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ ରୋହିଣ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣନ୍ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଜାଯତେ। ପୃଥ୍ଵୀ ଦୁଗ୍ଧା ତୁ ବୀଜାନି ଯାନି ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା

ମୂଳ ଓ ଫଳ ସହ ରୋହିଣୀ ଉଦ୍ଭିଦ ଉଠାଯାଏ, ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପୃଥିବୀରୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଆଗରୁ ଦୁହିଥିବା ବିଜଗୁଡିକ।

ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲାସ୍ତା ଵୈ ଓଷଧ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ଵିହ। ଯଦା ପ୍ରସୃଷ୍ଟା ଓଷଧ୍ଯୋ ନ ପ୍ରରେହନ୍ତି ତାଃ ପୁନଃ

ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ସହ ଉଦ୍ଭିଦ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଉଦ୍ଭିଦ ମୁକ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ପୁନି ଚଳିଲେ ନାହିଁ।

ତତଃ ସ ତାସାଂ ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଵାର୍ତ୍ତୋପାଯଂ ଚକାର ହ। ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିଦ୍ଧିଂ ତୁ କର୍ମଜାମ୍

ଏହାପରେ, ସେମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ପାଇଁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ଦେଖି, ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତ୍ଯଥୌଷଧ୍ଯଃ କୃଷ୍ଟପଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ। ସଂସିଦ୍ଧାଯାନ୍ତୁ ଵାର୍ତ୍ତାଯାନ୍ତତସ୍ତାସାଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଃ। ମର୍ଯାଦାଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ ଯଥାରବ୍ଧାଃ ପରସ୍ପରମ୍

ସେହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଇ, ଚାଷ କରାଯାଇଥିବା ଔଷଧୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଚାଷ ଭଲଭାବେ ହେବା ପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୁ ଏହାର ସୀମା ଏବଂ ନିୟମ ଏକାଏକା ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଯେ ଵୈ ପରିଗୃହୀତାରସ୍ତାସାମାସନ୍ଵିଧାତ୍ମକାଃ। ଇତରେଷାଂ କୃତତ୍ରାଣାଃ ସ୍ଥାପଯାମାସ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍

ଯେମାନେ ଏହି ଉପଜା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହାର ଦେଖଭାଲ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯେ ତାନ୍ଵୈ ଯାଵନ୍ତୋ ନିର୍ଭଯାସ୍ତଥା। ସତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଥା ଭୂତଂ ଯଥା ଭୂତଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତେ

ଯେମାନେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ଓ ତଥ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଯେ ଚାନ୍ଯେପ୍ଯବଲାସ୍ତେଷାଂ ଵୈଶ୍ଯସଂକର୍ମସଂସ୍ଥିତାଃ। କୀନାଶା ନାଶଯନ୍ତି ସ୍ମ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ପ୍ରାଗତନ୍ଦ୍ରିତାଃ। ଵୈଶ୍ଯାନେଵ ତୁ ତାନାହୁଃ କୀ ନାଶାନ୍ ଵୃତ୍ତିସାଧକାନ୍

ଅନ୍ୟମାନେ, ଶକ୍ତି ନଥିବା ଲୋକମାନେ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କର କାମ କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ; କିନାଶମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରମ କରୁଥିଲେ। ଏହି କିନାଶମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏମାନେ ଏହି କାମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି।

ଶୋଚନ୍ତଶ୍ଚ ଦ୍ରଵନ୍ତଶ୍ଚ ପରିଚର୍ଯାସୁ ଯେ ରତାଃ। ନିସ୍ତେଜସୋଽଲ୍ପଵୀର୍ଯାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାସ୍ତାନବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ସଃ

ଯେମାନେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ଓ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠାନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି କମ୍ ଥାଏ, ସେମାନେ ଶୂଦ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ତେଷାଂ କର୍ମାଣି ଧର୍ମାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ସଂସ୍ଥିତୌ ପ୍ରାକୃତାଯାଂ ତୁ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ସର୍ଵଶଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ ଓ ଧର୍ମ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିଲେ; ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ପୁନଃ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତା ମୋହାତ୍ ତାନ୍ ଧର୍ମାଂସ୍ତାନପାଲଯନ୍। ଵର୍ଣ ଧର୍ମୈରଜୀଵନ୍ତ୍ଯୋ ଵ୍ଯରୁଧ୍ଯନ୍ତ ପରସ୍ପରମ୍

ପୁନି, ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡି, ଏହି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ନାହିଁ; ନିଜ ଜାତିର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ପରସ୍ପରେ ବାଧା ଦେବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ତମର୍ଥଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୁ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ। କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ବଲଂ ଦଣ୍ଡଂ ଯୁଦ୍ଧମାଜୀଵମାଦିଶତ୍

ବ୍ରହ୍ମା ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତି, ଦଣ୍ଡ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଜୀବିକା ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

ଯାଜନାଧ୍ଯାପନଂ ଚୈଵ ତୃତୀଯଂ ଚ ପରିଗ୍ରହମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଭୁସ୍ତେଷାଂ କର୍ମାଣ୍ଯେତାନ୍ଯଥାଦିଶତ୍

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା, ପଠାଇବା, ଏବଂ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହି କାମ ଦାୟିତ୍ୱ ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ।

ପାଶୁପାଲ୍ଯଂ ଚ ଵାଣିଜ୍ଯଂ କୃଷିଂ ଚୈଵ ଵିଶାଂ ଦଦୌ। ଶିଲ୍ପାଜୀଵଂ ଭୃତିଞ୍ଚୈଵ ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଚାଷ ଦେଇଥିଲେ; ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିଳ୍ପ କାମ ଓ ସେବା ଜୀବିକା ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ।