ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯେଵଂ ମନସା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟିର୍ଯା ପ୍ରଜାପତେଃ। ତସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସମ୍ଭୂତା ଯୈରିଦଂ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍

ଏଭଳି, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ମନ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା; ତାଙ୍କର ବଂଶରୁ ଏମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।

ସରିତ୍ସରଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାନପି। ତଦା ନାତ୍ଯମ୍ବୁଶୀତୋଷ୍ଣା ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଚରନ୍ତି ଵୈ

ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି; ସେ ସମୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ଠଣ୍ଡା କିମ୍ବା ଗରମ ନଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଫିରନ୍ତି ।

ପୃଥ୍ଵୀରସୋଦ୍ଭଵଂ ନାମ ଆହାରଂ ହ୍ଯାହରନ୍ତି ଵୈ। ତାଃ ପ୍ରଜାଃ କାମଚାରିଣ୍ଯୋ ମାନସୀଂ ସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତାଃ

ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଜାମାନେ ପୃଥିବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ କାମ କରନ୍ତି, ମନରେ ଯାହା ଚାହିଁଲେ ସେହି ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତାସ୍ଵାସ୍ତାଂ ନିର୍ଵିଶେଷାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତାଃ। ତୁଲ୍ଯମାଯୁଃ ସୁଖଂ ରୂପଂ ତାସାଂ ତସ୍ମିନ୍ କୃତେ ଯୁଗେ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ନଥାଏ; ସମସ୍ତେ ସମାନ, ଏକେ ଆୟୁ, ଏକେ ସୁଖ ଏବଂ ଏକେ ରୂପ ରହିଥାଏ ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତାସ୍ଵାସ୍ତାଂ କଲ୍ପାଦୌ ତୁ କୃତେ ଯୁଗେ। ସ୍ଵେନ ସ୍ଵେନାଧିକାରେଣ ଜଜ୍ଞିରେ ତେ କୃତେ ଯୁଗେ

ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ, କଳିଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ନଥାଏ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।

ଚତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ଦିଵ୍ଯସଂଖ୍ଯଯା। ଆଦ୍ଯଂ କୃତଯୁଗଂ ପ୍ରାହୁଃ ସନ୍ଧ୍ଯାନାନ୍ତୁ ଚତୁଃ ଶତମ୍

ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗକୁ ଦେବମାନେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଚାରିଶେ ବର୍ଷ ।

ତତଃ ସହସ୍ରଶସ୍ତାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ପ୍ରଥିତାସ୍ଵପି। ନ ତାସାଂ ପ୍ରତିଘାତୋଽସ୍ତି ନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନ୍ନାପି ଚ କ୍ରମଃ

ସେହି ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମତଭେଦ, ବିରୋଧ କିମ୍ବା କ୍ରମ ନଥାଏ ।

ପର୍ଵତୋଦଧିସେଵିନ୍ଯୋ ହ୍ଯନିକେତାଶ୍ରଯାସ୍ତୁ ତାଃ। ଵିଶୋକାଃ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲା ଏକାନ୍ତସୁଖିତପ୍ରଜାଃ

ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ଚାରିପାଖରେ ବସନ୍ତି, ନିଜସ୍ଥାନ ନାହିଁ; ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧତା ଅଧିକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖରେ ରହନ୍ତି ।

ତା ଵୈ ନିକାମଚାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ। ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ନ ତଦାସନ୍ ସରୀସୃପାଃ

ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତି, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ; ସେ ସମୟରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ସରିସୃପ ଥିଲେ ନାହିଁ ।

ନୋଦ୍ଭିଜ୍ଜା ନାରକାଶ୍ଚୈଵ ତେ ହ୍ଯଧର୍ମପ୍ରସୂତଯଃ। ନ ମୂଲଫଲପୁଷ୍ପଞ୍ଚ ନାର୍ତ୍ତଵଂ ହ୍ଯୃତଵୋ ନ ଚ

ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେବା, ନରକର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଅଧର୍ମରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରଜା ନଥିଲେ; ମୂଳ, ଫଳ, ଫୁଲ କିମ୍ବା ଋତୁ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା ।

ସର୍ଵକାମସୁଖଃ କାଲୋ ନାତ୍ଯର୍ଥଂ ହ୍ଯୁଷ୍ଣଶୀତତା। ମନୋଭିଲଷିତାଃ କାମାସ୍ତାସାଂ ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା

ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉଥିବା ସମୟ, ଅତିରିକ୍ତ ଗରମ କିମ୍ବା ଠଣ୍ଡା ନଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମନର ଇଚ୍ଛା ସବୁଠି ଏବଂ ସବୁବେଳେ ପୂରଣ ହୁଏ ।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵୈ ତାଭିର୍ଧ୍ଯାତା ରସୋତ୍ଥିତାଃ। ବଲଵର୍ଣକରୀ ତାସାଂ ସିଦ୍ଧିଃ ସା ରୋଗନାଶିନୀ

ପୃଥିବୀରୁ ଉଠିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ, ସେମାନେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଉପରକୁ ଆସେ; ସେହି ସିଦ୍ଧି ସେମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଓ ରଙ୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ଦୂର କରେ ।

ଅସଂସ୍କାର୍ଯୈଃ ଶରୀରୈଶ୍ଚ ପ୍ରଜାସ୍ତାଃ ସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ। ତାସାଂ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ ସଙ୍କଲ୍ପାଜ୍ଜାଯନ୍ତେ ମିଥୁନାଃ ପ୍ରଜାଃ

ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ପବିତ୍ର ଓ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦୀର୍ଘ; ସେମାନଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବନାରୁ ଦଳେ ଦଳେ ପ୍ରଜା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ।

ସମଂ ଜନ୍ମ ଚ ରୂପଞ୍ଚ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚୈଵ ତାଃ ସମମ୍। ତଦା ସତ୍ଯମଲୋଭଶ୍ଚ କ୍ଷମା ତୁଷ୍ଟିଃ ସୁଖଂ ଦମଃ

ଜନ୍ମ ଓ ରୂପ ସମାନ, ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ; ସେ ସମୟରେ ସତ୍ୟ, ଲୋଭ ନଥିବା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ସନ୍ତୋଷ, ସୁଖ ଓ ନିୟମ ରହିଥାଏ ।

ନିର୍ଵିଶେଷାଃ କୃତାଃ ସର୍ଵା ରୂପାଯୁଃଶୀଲଚେଷ୍ଟିତୈଃ। ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକଂ ଵୃତ୍ତଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତେ ରୂପ, ଆୟୁ, ଚରିତ୍ର ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକାକାର; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଭାବେ ହୁଏ, କୌଣସି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ ।

ଅପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ କୃତଯୁଗେ କର୍ମଣୋଃ ଶୁଭପାପଯୋଃ। ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵ୍ଯଵସ୍ଥାଶ୍ଚ ନ ତଦାସନ୍ନ ସଙ୍କରଃ

କୃତଯୁଗରେ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କୌଣସି କାମ ନଥିଲା; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଶ୍ରଣ ନଥିଲା ।

ଅନିଚ୍ଛାଦ୍ଵେଷଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ଵର୍ତ୍ତଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍। ତୁଲ୍ଯରୂପାଯୁଷଃ ସର୍ଵା ଅଧମୋତ୍ତମଵର୍ଜ୍ଜିତାଃ

ସେମାନେ ଚାହିଦା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ ବିନା ପରସ୍ପର ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ସମସ୍ତଙ୍କ ରୂପ ଓ ଆୟୁ ସମାନ, କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ନାହିଁ ।

ସୁଖପ୍ରାଯା ହ୍ଯଶୋକାଶ୍ଚ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ କୃତେ ଯୁଗେ। ନିତ୍ଯପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସୋ ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ

କୃତଯୁଗରେ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଜା ସୁଖୀ ଓ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ମହାଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।

ଲାଭାଲାଭୌ ନାସ୍ଵାସ୍ତାଂ ମିତ୍ରାମିତ୍ରେ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ। ମନସା ଵିଷଯସ୍ତାସାନ୍ନିରୀହାଣାଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ନ ଲିପ୍ସନ୍ତି ହି ତାଽନ୍ଯୋନ୍ଯନ୍ନାନୁଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଚୈଵ ହି

ଲାଭ ଓ ହାନି, ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁ, ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ କିଛି ନଥିଲା; ଇଚ୍ଛା ଶୂନ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ କେବଳ ମନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ସେମାନେ କେବେ ଲୋଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ପରସ୍ପର ସହଯୋଗ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଧ୍ଯାନଂ ପରଂ କୃତଯୁଗେ ତ୍ରେତାଯାଂ ଜ୍ଞାନମୁଚ୍ଯତେ। ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଦ୍ଵାପରେ ଯଜ୍ଞଂ ଦାନଂ କଲିଯୁଗେ ଵରମ୍

କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତ୍ରେତାରେ ଜ୍ଞାନ, ଦ୍ୱାପରରେ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ କଳିଯୁଗରେ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।

ସତ୍ତ୍ଵଂ କୃତଂ ରଜସ୍ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରନ୍ତୁ ରଜସ୍ତମୌ। କଲୌ ତମସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଯୁଗଵୃତ୍ତଵଶେନ ତୁ

କୃତଯୁଗରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଶକ୍ତି ଅଧିକ, ତ୍ରେତାରେ ରଜ ଶକ୍ତି, ଦ୍ୱାପରରେ ରଜ ଓ ତମ ଦୁଇଁଟି ମିଶିଥାଏ, କଳିଯୁଗରେ କେବଳ ତମ ଶକ୍ତି ବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ ।

କାଲଃ କୃତେ ଯୁଗେ ତ୍ଵେଷ ତସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯାନ୍ନିବୋଧତ। ଚତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତ୍ତ କୃତଂ ଯୁଗମ୍

କୃତଯୁଗର ସମୟ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ହୁଏ ବୋଲି ଶୁଣ ।

ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶୌ ତସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଚ ସଂଖ୍ଯଯା। ତଦା ତାସାଂ ବଭୂଵାଯୁର୍ନ୍ନ ଚ କ୍ଲେଶଵିପତ୍ତଯଃ

ଏହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଅଷ୍ଟଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ହୁଏ । ସେ ସମୟରେ ବାୟୁ ଥିଲେ, କିଛି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ବିପଦ ନଥିଲା ।

ତତଃ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶେ ହି ଗତେ ତୁ ଵୈଃ। ପାଦାଵଶିଷ୍ଟୋ ଭଵତି ଯୁଗଧର୍ମସ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ

କୃତଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଯୁଗ ଧର୍ମର କେବଳ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ ।

ସନ୍ଧ୍ଯାଯାମପ୍ଯତୀତାଯାମନ୍ତକାଲେ ଯୁଗସ୍ଯ ତୁ। ପାଦତଶ୍ଵାଵତିଷ୍ଠେତ୍ତୁ ସନ୍ଧ୍ଯାଧର୍ମୋ ଯୁଗସ୍ଯ ତୁ। ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ନିଃଶେଷେ ସିଦ୍ଧି ସ୍ତ୍ଵନ୍ତର୍ଦଧେ ତଦା

ସନ୍ଧ୍ୟା ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ଯୁଗର ଶେଷ ସମୟରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଧର୍ମର କେବଳ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ; ଏଭଳି କୃତଯୁଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ହରାଯାଏ ।

ତସ୍ଯାଞ୍ଚ ସିଦ୍ଧୌ ଭ୍ରଷ୍ଟାଯାଂ ମାନସ୍ଯାମଭଵତ୍ତତଃ। ସିଦ୍ଧିରନ୍ଯା ଯୁଗେ ତସ୍ମିସ୍ତ୍ରେତାଯାମନ୍ତରେ କୃତାଃ

ସେଇ ସିଦ୍ଧି ହରାଯିବା ପରେ, ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆସିଲେ ନୂତନ ଏକ ସିଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

ସର୍ଗାଦୌ ଯା ମଯାଷ୍ଟୌ ତୁ ମାନସ୍ଯୋ ଵୈ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଅଷ୍ଟୌ ତାଃ କ୍ରମଯୋଗେନ ସିଦ୍ଧଯୋ ଯାନ୍ତି ସଂକ୍ଷଯମ୍

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ମୁଁ ଯେ ଅଷ୍ଟ ମାନସିକ ସିଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲି, ସେଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମକ୍ରମେ କ୍ଷୟ ପାଉଛି ।

କଲ୍ପାଦୌ ମାନସୀ ହ୍ଯେଷା ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵତି ସା କୃତେ। ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଚତୁର୍ଯୁଗଵିଭାଗଶଃ। ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଚାରକୃତଃ କର୍ମସିଦ୍ଧୋଦ୍ଭଵଃ ସ୍ମୃତଃ

କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ମାନସିକ ସିଦ୍ଧି କୃତଯୁଗରେ ଥାଏ; ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଚାରି ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସାରେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ହୁଏ ।

ସନ୍ଧ୍ଯାକୃତସ୍ଯ ପାଦେନ ସନ୍ଧ୍ଯାପାଦେନ ଚାଂଶତଃ। କୃତସନ୍ଧ୍ଯାଂଶକା ହ୍ଯେତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ ପାଦାନ୍ ପରସ୍ପରାନ୍। ହ୍ରସନ୍ତି ଯୁଗଧର୍ମୈସ୍ତେ ତପଃ ଶ୍ରୁତବଲାଯୁଷୈଃ

କୃତଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ତାହାର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ସନ୍ଧ୍ୟାର ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ କ୍ଷୟ ପାଉଛି, ଏବଂ ଯୁଗ ଧର୍ମ — ତପ, ଶାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ ।