ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଧର୍ମ୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାମିହ ତାଃ ସାଧକାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ଋଷଯୋ ମନଵସ୍ତଥା

ଏଠାରେ ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସାଧନ କରୁଥିବା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ, ଋଷି ଓ ମନୁ।

ତତସ୍ତେ ତପସା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଥାନାନ୍ଯାପୂରଯନ୍ତି ହି। ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାସ୍ତେ ଵୈ ସିଦ୍ଧାତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତି ହି

ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୁଅନ୍ତି।

ଯେ ସର୍ଗା ଦ୍ଵେଷଯୁକ୍ତେନ କର୍ମଣା ତେ ଦିଵଂ ଗତାଃ। ଆଵର୍ତ୍ତମାନା ଇହ ତେ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱେଷ ଭାବର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ପୁଣି ଏଠାରେ ଆସି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି।

ସ୍ଵକର୍ମଫଲଶେଷେଣ ଖ୍ଯାତାଶ୍ଚୈଵ ତଥାତ୍ମିକାଃ। ସଂଭଵନ୍ତି ଜନାଲ୍ଲୋକାତ୍ କର୍ମସଂଶଯବନ୍ଧନାତ୍

ନିଜ କର୍ମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଫଳରେ, ଏହି ପ୍ରକାରର ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଲୋକମାନ୍ୟ ଜନମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କର୍ମର ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି।

ଆଶଯଃ କାରଣଂ ତତ୍ର ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ କର୍ମଣାଂ ତୁ ସଃ। ତୈଃ କର୍ମଭିସ୍ତୁ ଜାଯନ୍ତେ ଜନାଲ୍ଲୋକାଃ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ

ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାକୁ କର୍ମର କାରଣ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହା ହେଉଛି କର୍ମର ମୂଳ। ସେଇ କର୍ମମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେପରି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତେ ଶରୀରାଣି ନାନାରୂପାଣି ଯୋନିଷୁ। ଦେଵାଦ୍ଯସ୍ଥାଵରାନ୍ତେ ଚ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍

ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦେବତାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତିଏକ ଜନ୍ମରେ ପରସ୍ପର ଅନୁସରଣ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ତେଷାଂ ଯେ ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରାକ୍ ସୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ। ତାନ୍ଯେତେ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ

ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନେ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେଇ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ନୂତନ ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

ହିସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମାଧର୍ମେ ଋତାନୃତେ। ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ

ହିଂସା କିମ୍ବା ଅହିଂସା, କୋମଳତା କିମ୍ବା କଠୋରତା, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ — ଯେଉଁ ଭାବରେ ଗଢ଼ାଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଭାବକୁ ଅନୁସରି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

କଲ୍ପେଷ୍ଵାସନ୍ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ରୂପନାମାନି ଯାନି ଚ। ତାନ୍ଯେଵାନାଗତେ କାଲେ ପ୍ରାଯଶଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ

ଅତୀତ କଳ୍ପମାନେ ଯେଉଁ ରୂପ ଓ ନାମ ଥିଲା, ସେଇଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ପ୍ରାୟଃ ପୁଣି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ତୁ ନାମରୂପାଣି ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପେଦିରେ। ପୁନଃ ପୁନସ୍ତେ କଲ୍ପେଷୁ ଜାଯନ୍ତେ ନାମରୂପତଃ

ସେହିପାଇଁ, ସେଇ ନାମ ଓ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ପୁଣିପୁଣି ସେଇ ନାମ ଓ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ତତଃ ସର୍ଗେ ହ୍ଯଵଷ୍ଟବ୍ଧେ ସିସୃକ୍ଷୋର୍ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ଵୈ। ପ୍ରଜାସ୍ତା ଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା

ତାପରେ, ସୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲାବେଳେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା ହେଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ, ସତ୍ୟ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ମିଥୁନାନାଂ ସହସ୍ରନ୍ତୁ ସୋଽସୃଜଦ୍ଵୈ ମୁଖାତ୍ତଦା। ଜନାସ୍ତେ ହ୍ଯୁପପଦ୍ଯନ୍ତେ ସତ୍ତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ସୁଚେତସଃ

ସେ ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେଇ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଧିକ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ସହସ୍ରମନ୍ଯଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତୋ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ୍ଜ ହ। ତେ ସର୍ଵେ ରଜସୋଦ୍ରିକ୍ତାଃ ଶୁଷ୍ମିଣଶ୍ଚାପ୍ଯଶୁଷ୍ମିଣଃ

ତାପରେ, ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରଜୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କେହି ଅଶକ୍ତ ଥିଲେ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରମନ୍ଯତ୍ତୁ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନାମୂରୁତଃ ପୁନଃ। ରଜସ୍ତମୋଭ୍ଯାମୁଦ୍ରିକ୍ତା ଈହାଶୀଲାସ୍ତୁ ତେ ସ୍ମୃତାଃ

ପୁଣି, ତାଙ୍କର ବାହୁରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେମାନେ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବଳ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଦତରେ ଚଳିତ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ନ୍ତି।

ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସହସ୍ରମନ୍ଯତ୍ତୁ ମିଥୁନାନାଂ ସସର୍ଜ୍ଜ ହ। ଉଦ୍ରିକ୍ତାସ୍ତମସା ସର୍ଵେ ନିଃଶ୍ରୀକା ହ୍ଯଲ୍ପତେଜସଃ

ତାଙ୍କର ପାଦରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ଯୁଗଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତମୋଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ, ଶ୍ରୀହୀନ ଓ ଅତି କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।

ତତୋ ଵୈ ହର୍ଷମାନାସ୍ତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତୁ ପ୍ରାଣିନଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯା ହୃଚ୍ଛପାଵିପ୍ଟା ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମୁଃ

ତାପରେ, ସେଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯୁଗଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ପରସ୍ପର ହୃଦୟର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ମିଳନରେ ଲିନ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତତଃପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନୋତ୍ପତ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ। ମାସେ ମାସେର୍ତ୍ତଵଂ ଯଦ୍ଯତ୍ତଦାଜ୍ଞାସିଦ୍ଧି ଯୋଷିତାତ୍

ସେଇ ସମୟରୁ ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ଘଟୁଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପ୍ରତି ମାସରେ, ନାରୀମାନେ ଆଜ୍ଞା ଓ ସିଦ୍ଧି ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭଧାରଣ କରନ୍ତି।

ତସ୍ମାତ୍ତଦା ନ ସୁଷୁଵୁଃ ସେଵିତୈରପି ମୈଥୁନୈଃ। ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ମିଥୁନାନ୍ଯେଵ ତେ ସକୃତ୍

ସେହିପାଇଁ, ସେ ସମୟରେ ପୁନଃପୁନ ମିଳନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଗର୍ଭଧାରଣ କରୁନଥିଲେ; ଆୟୁଷ୍ୟର ଶେଷରେ ଏହି ଯୁଗଳମାନେ କେବଳ ଏକଥର ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

କୁଟକାଃ କୁଵିକାଶ୍ଚୈଵ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ମୁମୂର୍ଷିତାଃ। ତତଃପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପେଽସ୍ମିନ୍ ମିଥୁନାନାଂ ହି ସମ୍ଭଵଃ

ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କୁଟକ ଓ କୁବିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେଇ ସମୟରୁ ଏହି କଳ୍ପରେ ଯୁଗଳମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଘଟୁଛି।

ଧ୍ଯାତେ ତୁ ମନସା ତାସାଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ସକୃତ୍। ଶବ୍ଦାଦି ଵିଷଯଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣଃ

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରଜାମାନେ କେବଳ ମନର ଧ୍ୟାନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକଥର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ।

ଇତ୍ଯେଵଂ ମନସା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟିର୍ଯା ପ୍ରଜାପତେଃ। ତସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସମ୍ଭୂତା ଯୈରିଦଂ ପୂରିତଂ ଜଗତ୍

ଏଭଳି, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ମନ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା; ତାଙ୍କର ବଂଶରୁ ଏମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।

ସରିତ୍ସରଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାନପି। ତଦା ନାତ୍ଯମ୍ବୁଶୀତୋଷ୍ଣା ଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଚରନ୍ତି ଵୈ

ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି; ସେ ସମୟରେ ଅତିରିକ୍ତ ଠଣ୍ଡା କିମ୍ବା ଗରମ ନଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଫିରନ୍ତି ।

ପୃଥ୍ଵୀରସୋଦ୍ଭଵଂ ନାମ ଆହାରଂ ହ୍ଯାହରନ୍ତି ଵୈ। ତାଃ ପ୍ରଜାଃ କାମଚାରିଣ୍ଯୋ ମାନସୀଂ ସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତାଃ

ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଜାମାନେ ପୃଥିବୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି; ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ କାମ କରନ୍ତି, ମନରେ ଯାହା ଚାହିଁଲେ ସେହି ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତାସ୍ଵାସ୍ତାଂ ନିର୍ଵିଶେଷାଃ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତାଃ। ତୁଲ୍ଯମାଯୁଃ ସୁଖଂ ରୂପଂ ତାସାଂ ତସ୍ମିନ୍ କୃତେ ଯୁଗେ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ ନଥାଏ; ସମସ୍ତେ ସମାନ, ଏକେ ଆୟୁ, ଏକେ ସୁଖ ଏବଂ ଏକେ ରୂପ ରହିଥାଏ ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ନ ତାସ୍ଵାସ୍ତାଂ କଲ୍ପାଦୌ ତୁ କୃତେ ଯୁଗେ। ସ୍ଵେନ ସ୍ଵେନାଧିକାରେଣ ଜଜ୍ଞିରେ ତେ କୃତେ ଯୁଗେ

ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ, କଳିଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ନଥାଏ; ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ।

ଚତ୍ଵାରି ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ଦିଵ୍ଯସଂଖ୍ଯଯା। ଆଦ୍ଯଂ କୃତଯୁଗଂ ପ୍ରାହୁଃ ସନ୍ଧ୍ଯାନାନ୍ତୁ ଚତୁଃ ଶତମ୍

ପ୍ରଥମ କୃତଯୁଗକୁ ଦେବମାନେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଚାରିଶେ ବର୍ଷ ।

ତତଃ ସହସ୍ରଶସ୍ତାସୁ ପ୍ରଜାସୁ ପ୍ରଥିତାସ୍ଵପି। ନ ତାସାଂ ପ୍ରତିଘାତୋଽସ୍ତି ନ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନ୍ନାପି ଚ କ୍ରମଃ

ସେହି ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମତଭେଦ, ବିରୋଧ କିମ୍ବା କ୍ରମ ନଥାଏ ।

ପର୍ଵତୋଦଧିସେଵିନ୍ଯୋ ହ୍ଯନିକେତାଶ୍ରଯାସ୍ତୁ ତାଃ। ଵିଶୋକାଃ ସତ୍ତ୍ଵବହୁଲା ଏକାନ୍ତସୁଖିତପ୍ରଜାଃ

ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ଚାରିପାଖରେ ବସନ୍ତି, ନିଜସ୍ଥାନ ନାହିଁ; ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଶୁଦ୍ଧତା ଅଧିକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖରେ ରହନ୍ତି ।

ତା ଵୈ ନିକାମଚାରିଣ୍ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ। ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ନ ତଦାସନ୍ ସରୀସୃପାଃ

ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତି, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ; ସେ ସମୟରେ ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ସରିସୃପ ଥିଲେ ନାହିଁ ।