ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ହ୍ଯପାଯନ୍ତୁ ମାର୍ଗମାଣସ୍ତଦା ପ୍ରଭୁଃ। ତତସ୍ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହ୍ଯନ୍ତର୍ଗତାଂ ମହୀମ୍

ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଭୂମିର ଭିତି ଓ ଅବତରଣ ଖୋଜୁଥିଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଜଳରେ, ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ଲୁଚି ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ।

ଅନୁମାନାତ୍ତୁ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଭୂମେରୁଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରତି। ଚକାରାନ୍ଯାଂ ତନୁଞ୍ଚୈଵ ପୂର୍ଵକଲ୍ପାଦିଷୁ ସ୍ମୃତାମ୍

ଅନୁମାନ କରି, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ତଳନ କରିବା ବିଷୟରେ ବୁଝିଲେ; ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଯେପରି ଥିଲା, ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ସ ତୁ ରୂପଂ ଵରାହସ୍ଯ କୃତ୍ଵାଽପଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ଅଦ୍ଭିଃ ସଞ୍ଛାଦିତାମୁର୍ଵୀଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ପ୍ରଜାପତିଃ

ପ୍ରଭୁ ଏକ ଶୂକର ରୂପ ନେଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପ୍ରଜାପତି ଜଳରେ ଆବୃତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯୋର୍ଵୀମଥାଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତୁ ଅପସ୍ତାସ୍ତୁ ସ ଵିନ୍ଯସତ୍। ସାମୁଦ୍ରୀସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ନାଦେଯୀର୍ନିମ୍ନଗାସ୍ଵପି। ପାର୍ଥିଵୀସ୍ତୁ ସ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୋଽଚିନୋଦ୍ଗିରୀନ୍

ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇ, ସେ ଜଳକୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ: ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ସମୁଦ୍ରରେ, ନଦୀର ଜଳ ନଦୀରେ, ପୃଥିବୀର ଜଳ ପୃଥିବୀରେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

ପ୍ରାକ୍ସର୍ଗେ ଦହ୍ଯମାନେ ତୁ ତଦା ସଂଵର୍ତ୍ତକାଗ୍ନିନା। ତେନାଗ୍ନିନା ପ୍ରଲୀନାସ୍ତେ ପର୍ଵତା ଭୁଵି ସର୍ଵଶଃ

ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବିନାଶ କରୁଥିବା ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନିରେ, ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

ଶୈତ୍ଯାଦେକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁନାପସ୍ତୁ ସଂହୃତାଃ। ନିଷକ୍ତା ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ରାଽଚଲୋଽଭଵତ୍

ସେଇ ଏକ ମହାସାଗରରେ ଥଣ୍ଡାର କାରଣରୁ, ପବନ ଜଳକୁ ଏକଠା କରିଦେଲା; ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଜଳ ବସିଗଲା, ସେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲା।

ସ୍କନ୍ନାଚଲତ୍ଵାଦଚଲାଃ ପର୍ଵଭିଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଗିରଯୋଽଦ୍ଭିର୍ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ଚଯନାଚ୍ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାଃ

ଏହି ଜଳ ଭଳି ଭାବେ ବହି ଆସି, ପରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲାବୋଳି ସେମାନେ 'ପାହାଡ଼' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ପର୍ବତ ଶିଖର ଏବଂ ଜଳରେ ଲୁଚିଯିବାରୁ, ସେମାନେ 'ପାଥର ତଳ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତତସ୍ତୁ ତାଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କ୍ଷିତିମନ୍ତର୍ଜ୍ଜଲାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଭାଗମକରୋତ୍ ପୁନଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ପୁଣି ଏହାର ବିଭାଗ କରିଦେଲେ।

ସପ୍ତ ସପ୍ତ ତୁ ଵର୍ଷାଣି ତସ୍ଯା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସପ୍ତସୁ। ଵିଷମାଣି ସମୀକୃତ୍ଯ ଶିଲାଭିରଚିନୋଦ୍ଗିରୀନ୍

ପରେ ସେ ସାତିଟି ଦ୍ୱୀପର ଅସମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ କରି, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ତିଆରି କଲେ।

ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ଵର୍ଷାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥୈଵ ଚ। ତାଵନ୍ତଃ ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାନ୍ତେ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ସର୍ଗାଦୌ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ନାନ୍ଯଥା

ସେଇ ସାତି ଦ୍ୱୀପରେ ଚାଳିଶିଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳର ଶେଷରେ ଏତେ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଗୁଣରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍। ସନ୍ନିକୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଭାଵେନ ସମାଵୃତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍

ସାତି ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାତି ସମୁଦ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଉଁଠିକୁ ଘେରି ରହିଛି; ସେମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଏକାଉଁଠି ସମୀପ ରହି, ପରସ୍ପରକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।

ଭୂରାଖ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଗ୍ରହୈଃ ସହ। ପୂର୍ଵଂ ତୁ ନିର୍ମ୍ମମେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାନାନୀମାନି ସର୍ଵଶଃ

ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଭୂ ନାମକ ପୃଥିବୀ, ଚାରିଟି ଲୋକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

କଲ୍ପସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ହ୍ଯସୃଜତ୍ ସ୍ଥାନିନଃ ପୁରା। ଆପୋଽଗ୍ରିଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ତଥା

ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ନିଶ୍ଚଳ ଉପାଦାନ — ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ପବନ, ଆକାଶ ଏବଂ ଦିଗ ତିଆରି କଲେ।

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦିଶଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ନଦୀଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ପର୍ଵତାନ୍। ଓଷଧୀନାଂ ତଥାତ୍ମାନମାତ୍ମାନଂ ଵୃକ୍ଷଵୀରୁଧାମ୍

ସେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼, ଔଷଧି ଓ ଗଛ-ଗଛାଳିର ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଲଵାଃ କାଷ୍ଠାଃ କଲାଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତଂ ସନ୍ଧିରାତ୍ର୍ଯହମ୍। ଅର୍ଦ୍ଧମାସାଂଶ୍ଚ ମାସାଂଶ୍ଚ ଅଯନାବ୍ଦଯୁଗାନି ଚ

ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କ୍ଷଣ, ତିଥି, ସନ୍ଧି, ରାତି-ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଅୟନ, ବର୍ଷ ଓ ଯୁଗ ତିଆରି କଲେ।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଥାନାନି ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍। ସ୍ଥାନାତ୍ମାନଃ ସ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ଯୁଗାଵସ୍ଥାଂ ଵିନିର୍ମମେ

ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି ଦେବତା ଏବଂ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସ୍ଥାନର ସ୍ୱରୂପ ତିଆରି କରି, ଯୁଗର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣ କଲେ।

କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଂ ଚୈଵ ତଥା ଯୁଗମ୍। କଲ୍ପସ୍ଯାଦୌ କୃତଯୁଗେ ପ୍ରଥମେ ସୋଽସୃଜତ୍ ପ୍ରଜାଃ

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରି ଯୁଗ; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରଥମ କୃତ ଯୁଗରେ, ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ତିଆରି କଲେ।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତା ଯା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ପୂର୍ଵକାଲଂ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତାଃ। ତସ୍ମିନ୍ ସଂଵର୍ତ୍ତମାନେ ତୁ କଲ୍ପେ ଦଗ୍ଧାସ୍ତଦାଽଗ୍ନିନା

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେମାନେ ପୂର୍ବକାଳର; ସେଇ କଳ୍ପ ବିନାଶ ହେବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାହା ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ତା ଯାସ୍ତପୋଲୋକଂ ଜନଲୋକଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ। ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତି ପୁନଃ ସର୍ଗେ ବୀଜାର୍ଥଂ ତା ଭଵନ୍ତି ହି

ଯେଉଁମାନେ ତପୋଲୋକକୁ ପହଁଚିନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନଲୋକରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ବୀଜ ଭାବେ ରହନ୍ତି।

ବୀଜାର୍ଥେନ ସ୍ଥିତାସ୍ତତ୍ର ପୁନଃ ସର୍ଗସ୍ଯ କାରଣାତ୍। ତତସ୍ତାଃ ସୃଜ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ସନ୍ତାନାର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତି ହି

ସେଠାରେ ବୀଜ ରୂପେ ରହି, ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି; ପରେ ସେମାନେ ତିଆରି ହେବାବେଳେ, ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।

ଧର୍ମ୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାମିହ ତାଃ ସାଧକାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଦେଵାଶ୍ଚ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ଋଷଯୋ ମନଵସ୍ତଥା

ଏଠାରେ ସେମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସାଧନ କରୁଥିବା ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ, ଋଷି ଓ ମନୁ।

ତତସ୍ତେ ତପସା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଥାନାନ୍ଯାପୂରଯନ୍ତି ହି। ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସାସ୍ତେ ଵୈ ସିଦ୍ଧାତ୍ମାନୋ ଭଵନ୍ତି ହି

ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୁଅନ୍ତି।

ଯେ ସର୍ଗା ଦ୍ଵେଷଯୁକ୍ତେନ କର୍ମଣା ତେ ଦିଵଂ ଗତାଃ। ଆଵର୍ତ୍ତମାନା ଇହ ତେ ସମ୍ଭଵନ୍ତି ଯୁଗେ ଯୁଗେ

ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱେଷ ଭାବର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ପୁଣି ଏଠାରେ ଆସି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି।

ସ୍ଵକର୍ମଫଲଶେଷେଣ ଖ୍ଯାତାଶ୍ଚୈଵ ତଥାତ୍ମିକାଃ। ସଂଭଵନ୍ତି ଜନାଲ୍ଲୋକାତ୍ କର୍ମସଂଶଯବନ୍ଧନାତ୍

ନିଜ କର୍ମର ଅବଶିଷ୍ଟ ଫଳରେ, ଏହି ପ୍ରକାରର ଚିହ୍ନିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଲୋକମାନ୍ୟ ଜନମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କର୍ମର ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି।

ଆଶଯଃ କାରଣଂ ତତ୍ର ବୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ କର୍ମଣାଂ ତୁ ସଃ। ତୈଃ କର୍ମଭିସ୍ତୁ ଜାଯନ୍ତେ ଜନାଲ୍ଲୋକାଃ ଶୁଭାଶୁଭୈଃ

ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛାକୁ କର୍ମର କାରଣ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ; ଏହା ହେଉଛି କର୍ମର ମୂଳ। ସେଇ କର୍ମମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଯେପରି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଓ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ତେ ଶରୀରାଣି ନାନାରୂପାଣି ଯୋନିଷୁ। ଦେଵାଦ୍ଯସ୍ଥାଵରାନ୍ତେ ଚ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍

ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦେବତାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତିଏକ ଜନ୍ମରେ ପରସ୍ପର ଅନୁସରଣ କରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ତେଷାଂ ଯେ ଯାନି କର୍ମାଣି ପ୍ରାକ୍ ସୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ। ତାନ୍ଯେତେ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଜ୍ଯମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ

ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନେ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ସେଇ କର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ନୂତନ ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।

ହିସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମାଧର୍ମେ ଋତାନୃତେ। ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ

ହିଂସା କିମ୍ବା ଅହିଂସା, କୋମଳତା କିମ୍ବା କଠୋରତା, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ — ଯେଉଁ ଭାବରେ ଗଢ଼ାଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଏହିପରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଭାବକୁ ଅନୁସରି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

କଲ୍ପେଷ୍ଵାସନ୍ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ରୂପନାମାନି ଯାନି ଚ। ତାନ୍ଯେଵାନାଗତେ କାଲେ ପ୍ରାଯଶଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ

ଅତୀତ କଳ୍ପମାନେ ଯେଉଁ ରୂପ ଓ ନାମ ଥିଲା, ସେଇଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗାମୀ ସମୟରେ ପ୍ରାୟଃ ପୁଣି ଅନୁସରଣ କରାଯାଏ।