ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ମହର୍ଲ୍ଲୋକସ୍ଥିତୈର୍ଦୃଷ୍ଟଃ କାଲଃ ସୁପ୍ତସ୍ତଦା ଚ ତୈଃ। ସତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସପ୍ତ ଯେହ୍ଯାସନ୍ କଲ୍ପେଽତୀତେ ମହର୍ଷଯଃ

ମହର୍ଲୋକରେ ଥିବା ମହାଋଷିମାନେ ଶୁଅ ଅବସ୍ଥାରେ ସମୟକୁ ଦେଖିଥିଲେ; ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ସତ୍ୟ ଆଦି ସାତି ଋଷି ଅଛିଥିଲେ।

ଏଵଂ ବ୍ରାହ୍ମୀଷୁ ରାତ୍ରୀଷୁ ହ୍ଯତୀ ତାସୁ ସହସ୍ରଶଃ। ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତସ୍ତଥା ହ୍ଯନ୍ଯେ ସୁପ୍ତଂ କାଲଂ ମହର୍ଷଯଃ

ଏହିପରି, ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ରାତି ଅତିତ ହେବା ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ମହାଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଅ ସମୟକୁ ଦେଖିଥିଲେ।

କଲ୍ପଯାମାସ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ମାତ୍ କାଲୋ ନିରୁଚ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଏହିପରି, ସମୟର ନାମ ଏହିଠାରୁ ହେଇଛି।

ସ ସ୍ରଷ୍ଟା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ କଲ୍ପାଦିଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତୋ ମହାଦେଵସ୍ତସ୍ଯ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍

ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରତି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ପୁନଃପୁନଃ; ସେ ମହାଦେବ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର।

ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରତିସନ୍ଧିର୍ଵଃ କୀର୍ତ୍ତିତଃ କଲ୍ପଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ। ସାମ୍ପ୍ରତାତୀତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପ୍ରାଗଵସ୍ଥା ବଭୂଵ ଯା

ଏହିପରି, ଦୁଇ କଳ୍ପ — ପୂର୍ବ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ — ମଧ୍ୟର ଅବିରତତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥା ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

କୀର୍ତ୍ତିତା ତୁ ସମାସେନ କଲ୍ପେ କଲ୍ପେ ଯଥା ତଥା। ସାମ୍ପ୍ରତଂ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କଲ୍ପମେତଂ ନିବୋଧତ

ସଂକ୍ଷେପରେ କଳ୍ପ କଳ୍ପରେ କିପରି ଘଟେ, ଏହା କହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପ ବିଷୟରେ କହିବି, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ।

ତୁଲ୍ଯଂ ଯୁଗସହସ୍ରସ୍ଯ ନୈଶଂ କାଲମୁପାସ୍ଯ ସଃ। ଶର୍ଵର୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରକୁରୁତେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ସର୍ଗକାରଣାତ୍

ଏକ ହଜାର ଯୁଗର ସମାନ ରାତିକୁ ପୂଜା କରି, ଅନ୍ଧାର ଶେଷରେ, ସେ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁର୍ଭୂତ୍ଵା ତଦାଚରତ୍। ଅନ୍ଧକାରେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ ନଷ୍ଟେ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେ

ବ୍ରହ୍ମା ସେଇ ଜଳରେ ବାୟୁ ହୋଇ ଚଳିଥିଲେ; ସେଇ ଅନ୍ଧାରରେ, ସମସ୍ତ ଚଳାନ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଜିନିଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

ଜଲେନ ସମନୁଵ୍ଯାପ୍ତେ ସର୍ଵତଃ ପୃଥିଵୀତଲେ। ଅଵିଭାଗେନ ଭୂତେଷୁ ସମନ୍ତାତ୍ସୁସ୍ଥିତେଷୁ ଚ

ଜଳ ଏପଟେ ଓ ସେପଟେ ପୃଥିବୀକୁ ଭଲଭାବେ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବେ ସବୁଦିକୁ ଦୃଢ଼ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ।

ନିଶାଯାମିଵ ଖଦ୍ଯୋତଃ ପ୍ରାଵୃଟ୍‌କାଲେ ତତସ୍ତତଃ। ତଦାକାଶେ ଚରନ୍ ସୋଽଥ ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵଃ

ବର୍ଷାକାଳର ରାତିରେ ଜିଉଉଁ ପୋକା ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ଏମିତି ଆକାଶରେ ଘୂରିବା ସ୍ୱୟଂଭୁକୁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।

ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ହ୍ଯପାଯନ୍ତୁ ମାର୍ଗମାଣସ୍ତଦା ପ୍ରଭୁଃ। ତତସ୍ତୁ ସଲିଲେ ତସ୍ମିନ୍ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ହ୍ଯନ୍ତର୍ଗତାଂ ମହୀମ୍

ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଭୂମିର ଭିତି ଓ ଅବତରଣ ଖୋଜୁଥିଲେ; ତାପରେ, ସେଇ ଜଳରେ, ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ଲୁଚି ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିଲେ।

ଅନୁମାନାତ୍ତୁ ସମ୍ବୁଦ୍ଧୋ ଭୂମେରୁଦ୍ଧରଣଂ ପ୍ରତି। ଚକାରାନ୍ଯାଂ ତନୁଞ୍ଚୈଵ ପୂର୍ଵକଲ୍ପାଦିଷୁ ସ୍ମୃତାମ୍

ଅନୁମାନ କରି, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ତଳନ କରିବା ବିଷୟରେ ବୁଝିଲେ; ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଯେପରି ଥିଲା, ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

ସ ତୁ ରୂପଂ ଵରାହସ୍ଯ କୃତ୍ଵାଽପଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ଅଦ୍ଭିଃ ସଞ୍ଛାଦିତାମୁର୍ଵୀଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାଥ ପ୍ରଜାପତିଃ

ପ୍ରଭୁ ଏକ ଶୂକର ରୂପ ନେଇ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପ୍ରଜାପତି ଜଳରେ ଆବୃତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ।

ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯୋର୍ଵୀମଥାଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତୁ ଅପସ୍ତାସ୍ତୁ ସ ଵିନ୍ଯସତ୍। ସାମୁଦ୍ରୀସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ନାଦେଯୀର୍ନିମ୍ନଗାସ୍ଵପି। ପାର୍ଥିଵୀସ୍ତୁ ସ ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୋଽଚିନୋଦ୍ଗିରୀନ୍

ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇ, ସେ ଜଳକୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ: ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ସମୁଦ୍ରରେ, ନଦୀର ଜଳ ନଦୀରେ, ପୃଥିବୀର ଜଳ ପୃଥିବୀରେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

ପ୍ରାକ୍ସର୍ଗେ ଦହ୍ଯମାନେ ତୁ ତଦା ସଂଵର୍ତ୍ତକାଗ୍ନିନା। ତେନାଗ୍ନିନା ପ୍ରଲୀନାସ୍ତେ ପର୍ଵତା ଭୁଵି ସର୍ଵଶଃ

ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବିନାଶ କରୁଥିବା ସଂବର୍ତ୍ତକ ଅଗ୍ନିରେ, ଏହି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।

ଶୈତ୍ଯାଦେକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁନାପସ୍ତୁ ସଂହୃତାଃ। ନିଷକ୍ତା ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ରାଽଚଲୋଽଭଵତ୍

ସେଇ ଏକ ମହାସାଗରରେ ଥଣ୍ଡାର କାରଣରୁ, ପବନ ଜଳକୁ ଏକଠା କରିଦେଲା; ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଜଳ ବସିଗଲା, ସେଉଁଠାରେ ଭୂମି ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲା।

ସ୍କନ୍ନାଚଲତ୍ଵାଦଚଲାଃ ପର୍ଵଭିଃ ପର୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଗିରଯୋଽଦ୍ଭିର୍ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ଚଯନାଚ୍ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାଃ

ଏହି ଜଳ ଭଳି ଭାବେ ବହି ଆସି, ପରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଗଲାବୋଳି ସେମାନେ 'ପାହାଡ଼' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ପର୍ବତ ଶିଖର ଏବଂ ଜଳରେ ଲୁଚିଯିବାରୁ, ସେମାନେ 'ପାଥର ତଳ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତତସ୍ତୁ ତାଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କ୍ଷିତିମନ୍ତର୍ଜ୍ଜଲାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଭାଗମକରୋତ୍ ପୁନଃ

ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ପୁଣି ଏହାର ବିଭାଗ କରିଦେଲେ।

ସପ୍ତ ସପ୍ତ ତୁ ଵର୍ଷାଣି ତସ୍ଯା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସପ୍ତସୁ। ଵିଷମାଣି ସମୀକୃତ୍ଯ ଶିଲାଭିରଚିନୋଦ୍ଗିରୀନ୍

ପରେ ସେ ସାତିଟି ଦ୍ୱୀପର ଅସମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ କରି, ପାଥର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ତିଆରି କଲେ।

ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ଵର୍ଷାଣି ଚତ୍ଵାରିଂଶତ୍ତଥୈଵ ଚ। ତାଵନ୍ତଃ ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାନ୍ତେ ସମଵସ୍ଥିତାଃ। ସର୍ଗାଦୌ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ନାନ୍ଯଥା

ସେଇ ସାତି ଦ୍ୱୀପରେ ଚାଳିଶିଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳର ଶେଷରେ ଏତେ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଗୁଣରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

ସପ୍ତ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍। ସନ୍ନିକୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵଭାଵେନ ସମାଵୃତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍

ସାତି ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାତି ସମୁଦ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଉଁଠିକୁ ଘେରି ରହିଛି; ସେମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଏକାଉଁଠି ସମୀପ ରହି, ପରସ୍ପରକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।

ଭୂରାଖ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାଂଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଗ୍ରହୈଃ ସହ। ପୂର୍ଵଂ ତୁ ନିର୍ମ୍ମମେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାନାନୀମାନି ସର୍ଵଶଃ

ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ଭୂ ନାମକ ପୃଥିବୀ, ଚାରିଟି ଲୋକ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

କଲ୍ପସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵୈ ହ୍ଯସୃଜତ୍ ସ୍ଥାନିନଃ ପୁରା। ଆପୋଽଗ୍ରିଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ତଥା

ଏହି କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ନିଶ୍ଚଳ ଉପାଦାନ — ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ପବନ, ଆକାଶ ଏବଂ ଦିଗ ତିଆରି କଲେ।

ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦିଶଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ନଦୀଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ପର୍ଵତାନ୍। ଓଷଧୀନାଂ ତଥାତ୍ମାନମାତ୍ମାନଂ ଵୃକ୍ଷଵୀରୁଧାମ୍

ସେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏବଂ ପାହାଡ଼, ଔଷଧି ଓ ଗଛ-ଗଛାଳିର ସ୍ୱରୂପ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଲଵାଃ କାଷ୍ଠାଃ କଲାଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତଂ ସନ୍ଧିରାତ୍ର୍ଯହମ୍। ଅର୍ଦ୍ଧମାସାଂଶ୍ଚ ମାସାଂଶ୍ଚ ଅଯନାବ୍ଦଯୁଗାନି ଚ

ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କ୍ଷଣ, ତିଥି, ସନ୍ଧି, ରାତି-ଦିନ, ପକ୍ଷ, ମାସ, ଅୟନ, ବର୍ଷ ଓ ଯୁଗ ତିଆରି କଲେ।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଥାନାନି ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍। ସ୍ଥାନାତ୍ମାନଃ ସ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ଯୁଗାଵସ୍ଥାଂ ଵିନିର୍ମମେ

ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି ଦେବତା ଏବଂ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସ୍ଥାନର ସ୍ୱରୂପ ତିଆରି କରି, ଯୁଗର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣ କଲେ।

କୃତଂ ତ୍ରେତା ଦ୍ଵାପରଂ ଚ କଲିଂ ଚୈଵ ତଥା ଯୁଗମ୍। କଲ୍ପସ୍ଯାଦୌ କୃତଯୁଗେ ପ୍ରଥମେ ସୋଽସୃଜତ୍ ପ୍ରଜାଃ

କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି — ଏହି ଚାରି ଯୁଗ; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରଥମ କୃତ ଯୁଗରେ, ସେ ପ୍ରଜାମାନେ ତିଆରି କଲେ।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତା ଯା ମଯା ତୁଭ୍ଯଂ ପୂର୍ଵକାଲଂ ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ତାଃ। ତସ୍ମିନ୍ ସଂଵର୍ତ୍ତମାନେ ତୁ କଲ୍ପେ ଦଗ୍ଧାସ୍ତଦାଽଗ୍ନିନା

ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ବିଷୟରେ କହିଥିଲି, ସେମାନେ ପୂର୍ବକାଳର; ସେଇ କଳ୍ପ ବିନାଶ ହେବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାହା ସମୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ।

ଅପ୍ରାପ୍ତା ଯାସ୍ତପୋଲୋକଂ ଜନଲୋକଂ ସମାଶ୍ରିତାଃ। ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତି ପୁନଃ ସର୍ଗେ ବୀଜାର୍ଥଂ ତା ଭଵନ୍ତି ହି

ଯେଉଁମାନେ ତପୋଲୋକକୁ ପହଁଚିନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନଲୋକରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ବୀଜ ଭାବେ ରହନ୍ତି।