ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵ୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଷଟ୍ସର୍ଗା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ତେ। ଵିସ୍ତରାନୁଗ୍ରହଂ ସର୍ଗଂ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛଅଟି ସୃଷ୍ଟି ବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ବକ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବିସ୍ତୃତ କୃପା ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହେଉଛି, ଶୁଣ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଧାଵାସ୍ଥିତଃ ସୋଽଥ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ। ଵିପର୍ଯଯେଣ ଶକ୍ତ୍ଯା ଚ ତୁଷ୍ଟ୍ଯା ସିଦ୍ଧ୍ଯା ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ: ବିପରୀତତା, ଶକ୍ତି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଓ ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା।
ସ୍ଥାଵରେଷୁ ଵିପର୍ଯାସସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଶକ୍ତିତା। ସିଦ୍ଧାତ୍ମାନୋ ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତୁ ତୁଷ୍ଟିର୍ଦ୍ଦେଵେଷୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିପରୀତତାରେ ଅଛନ୍ତି; ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ଶକ୍ତି ରହିଛି; ମାନବମାନେ ସିଦ୍ଧ ଆତ୍ମା; ଦେବମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ରେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତେ ପ୍ରାକୃତାଶ୍ଚୈଵ ଵୈକୃତାଶ୍ଚ ନଵ ସ୍ମୃତାଃ। ସର୍ଗାଃ ପରସ୍ପରସ୍ଯାଥ ପ୍ରକାରା ବହଵଃ ସ୍ମୃତାଃ
ଏଭଳି, ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ବିକୃତ, ନବଟି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଏକାପର ଏକ ସହ ଜଡିତ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଅଗ୍ରେ ସସର୍ଜ୍ଜ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମା ମାନସାନାତ୍ମନଃ ସମାନ୍। ସନନ୍ଦନଞ୍ଚ ସନକଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଚ ସନାତନମ୍
ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଅମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ସମାନ। ସନନ୍ଦନ, ସନକ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସନାତନ।
ଵିଜ୍ଞାନେନ ନିଵୃତ୍ତାସ୍ତେ ଵୈଵର୍ତେନ ମହୌଜସଃ। ସଂବୁଦ୍ଧାଶ୍ଚୈଵ ନାନାତ୍ଵାଦପଵିଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରଯୋଽପିତେ। ଅସୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ପ୍ରତିସର୍ଗଂ ଗତାଃ ପୁନଃ
ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବିମୁକ୍ତ ହେଲେ, ବିକାର ଦ୍ୱାରା ବଡ ଶକ୍ତି ରଖିଲେ। ଜାଗୃତ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନତାରୁ ତିନିଜଣ ଅଲଗା ହେଲେ; ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିନଥିବା, ସେମାନେ ପୁନଃ ବିଲୟରେ ଯାଇଲେ।
ତଦା ତେଷୁ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ତଦାନ୍ଯାନ୍ ସାଧକାଂଶ୍ଚ ତାନ୍। ମାନସାନସୃଜଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଃ। ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵାଵସ୍ଥାନ୍ନାମତସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ
ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅତିକ୍ରମିଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମନରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଧିପତି ଅଟନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବିଲୟ ଅବସ୍ଥାରୁ । ଏବେ ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ ।
ଆପୋଽଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵୀ ଵାଯୁରନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଶସ୍ତଥା। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦିଵଃ ସମୁଦ୍ରାଂଶ୍ଚ ନଦାନ୍ ଶୈଲାନ୍ ଵନସ୍ପତୀନ୍
ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିବ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ବନସ୍ପତିମାନେ—
ଓଷଧୀନାଂ ତଥାତ୍ମାନୋ ହ୍ଯାତ୍ମାନୋ ଵୃକ୍ଷଵୀରୁଧାମ୍। ଲଵାଃ କାଷ୍ଠାଃ କଲାଶ୍ଚୈଵ ମୁହୂର୍ତ୍ତାଃ ସନ୍ଧିରାତ୍ର୍ଯହାଃ
ଔଷଧିମାନଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ, ଗଛ ଓ ଲତାମାନଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ, ଖଣ୍ଡ, କାଠ, କଳା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ସନ୍ଧି, ଦିନ ଓ ରାତି—
ଅର୍ଦ୍ଧମାସାଶ୍ଚ ମାସାଶ୍ଚ ଅଯନାବ୍ଦଯୁଗାନି ଚ। ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଥାନାଖ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ତେ ସ୍ମୃତାଃ
ଅର୍ଦ୍ଧମାସ, ମାସ, ଅୟନ, ବର୍ଷ ଓ ଯୁଗ—ଏହି ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ, ଏବଂ ସେମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନର ନାମରେ ପରିଚିତ ।
ଵକ୍ରାଦ୍ଯସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂପ୍ରସୂତାସ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପୂର୍ଵଭାଗୈଃ। ଵୈଶ୍ଯାଶ୍ଚୋର୍ଵୋର୍ଯସ୍ଯ ପଦ୍ଭ୍ଯାଞ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଗାତ୍ରତଃ ସଂପ୍ରସୂତାଃ
ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଓ ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।
ନାରାଯଣଃ ପରୋଽଵ୍ଯକ୍ତାଦଣ୍ଡମଵ୍ଯକ୍ତସମ୍ଭଵମ୍। ଅଣ୍ଡାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକାସ୍ତେନ କୃତାଃ ସ୍ଵଯମ୍
ନାରାୟଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଏକ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେଇ ଅଣ୍ଡରୁ ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ସେଉଁଠିଁ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।
ଏଷ ଵଃ କଥିତଃ ପାଦଃ ସମାସାନ୍ନ ତୁ ଵିସ୍ତରାତ୍। ଅନେନାଦ୍ଯେନ ପାଦେନ ପୁରାଣଂ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍
ଏହି ଅଂଶଟି ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ନୁହେଁ; ଏହି ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପୁରାଣର କଥା କୁହାଯାଇଛି ।
ଇତ୍ଯେଷ ପ୍ରଥମଃ ପାଦଃ ପ୍ରକ୍ରିଯାର୍ଥଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସଂହୃଷ୍ଟମନାଃ କାଶ୍ଯପେଯଃ ସନାତନଃ
ଏଭଳି ପ୍ରଥମ ପାଦ, ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ଏହା ଶୁଣି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶଜ, ସନାତନ, ମନରେ ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ ।
ସମ୍ବୋଧ୍ଯ ସୂତଂ ଵଚସା ପପ୍ରଚ୍ଛାଥୋତ୍ତରାଂ କଥାମ୍। ଅତଃପ୍ରଭୃତି କଲ୍ପଜ୍ଞ ପ୍ରତିସଂଧିଂ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ନଃ
ସେ ସୂତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କରି, ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା ପଚାରିଲେ: 'ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ କଳ୍ପଜ୍ଞ, ଆମକୁ କଳ୍ପମଧ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ କୁହ ।'
ସମତୀତସ୍ଯ କଲ୍ପସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ। କଲ୍ପଯୋରନ୍ତରଂ ଯଚ୍ଚ ପ୍ରତିସଂଧିର୍ଯତସ୍ତଯୋଃ। ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମଃ ଅତ୍ଯନ୍ତକୁଶଲୋ ହ୍ଯସି
ଅତୀତ କଳ୍ପ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପ, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି—ସେଇ ସମ୍ପର୍କ କଣ? ଆମେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ବହୁତ ଦକ୍ଷ ।
ଅତ୍ର ଵୋଽହଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରତିସଂଧିଞ୍ଚ ଯସ୍ତଯୋଃ। ସମତୀତସ୍ଯ କଲ୍ପସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ
ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତୀତ କଳ୍ପ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପ ମଧ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ କହିବି ।
ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି କଲ୍ପେଷୁ ଯେଷୁ ଯାନି ଚ ସୁଵ୍ରତାଃ। ଯଶ୍ଚାଯଂ ଵର୍ତ୍ତତେ କଲ୍ପୋ ଵାରାହଃ ସାମ୍ପ୍ରତଃ ଶୁଭଃ
କଳ୍ପମାନେ ଭିତରେ ଯେଉଁ ମନ୍ବନ୍ତର ଅଛି, ଏବଂ କେଉଁଠି କେଉଁଟି, ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ, ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପଟି ହେଉଛି ମଙ୍ଗଳମୟ ବରାହ କଳ୍ପ ।
ଅସ୍ମାତ୍ କଲ୍ପାଚ୍ଚ ଯଃ କଲ୍ପଃ ପୂର୍ଵୋଽତୀତଃ ସନାତନଃ। ତସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ଚ କଲ୍ପସ୍ଯ ମଧ୍ଯାଵସ୍ଥାନ୍ନିବୋଧତ
ଏହି କଳ୍ପର ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଅତୀତ କଳ୍ପ ଥିଲା, ସେଇ କଳ୍ପ ଓ ଏହି କଳ୍ପ ମଧ୍ୟର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ ।
ପ୍ରତ୍ଯାହୃତେ ପୂର୍ଵକଲ୍ପେ ପ୍ରତିସଂଧିଂ ଚ ତତ୍ର ଵୈ। ଅନ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ କଲ୍ପୋ ଜନାଲ୍ଲୋକାତ୍ ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲେ, ସେଠାରେ ଯେଉଁ ସମୟ ଥାଏ, ସେଠାରେ ପୁଣି ନୂତନ କଳ୍ପ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଲୋକରୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ଵ୍ଯୁଚ୍ଛିନ୍ନାତ୍ ପ୍ରତିସଂଧେସ୍ତୁ କଲ୍ପାତ୍ କଲ୍ପଃ ପରସ୍ପରମ୍। ଵ୍ଯୁଚ୍ଛିଦ୍ଯନ୍ତେ କ୍ରିଯାଃସର୍ଵାଃ କଲ୍ପାନ୍ତେ ସର୍ଵଶସ୍ତଦା। ତସ୍ମାତ୍ କଲ୍ପାତ୍ତୁ କଲ୍ପସ୍ଯ ପ୍ରତିସଂଧିର୍ନିଗଦ୍ଯତେ
ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସମୟରୁ ଆଉ ଏକ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ଏକ କଳ୍ପରୁ ଆଉ ଏକ କଳ୍ପକୁ ଯିବା ସମୟକୁ 'ପ୍ରତିସନ୍ଧି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ମନ୍ଵନ୍ତରଯୁଗାଖ୍ଯାନାମପ୍ଯୁଚ୍ଛିନ୍ନାଶ୍ଚ ସନ୍ଧଯଃ। ପରସ୍ପରାଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମନ୍ଵନ୍ତରଯୁଗୈଃ ସହ
ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ଯୁଗମାନଙ୍କର ସନ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ; ସେମାନେ ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ଯୁଗ ସହିତ କ୍ରମଶଃ ଚାଲିଥାନ୍ତି ।
ଉକ୍ତା ଯେ ପ୍ରକ୍ରିଯାର୍ଥେନ ପୂର୍ଵକଲ୍ପାଃ ସମାସତଃ। ତେଷାଂ ପରାର୍ଦ୍ଧକଲ୍ପାନାଂ ପୂର୍ଵୋ ହ୍ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ଯଃ ପରଃ। ଆସୀତ୍ କଲ୍ପୋ ଵ୍ଯତୀତୋ ଵୈ ପରାର୍ଦ୍ଧେନ ପରସ୍ତୁ ସଃ
ଯେଉଁ ପୂର୍ବ କଳ୍ପମାନେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରାର୍ଦ୍ଧ କଳ୍ପମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି କଳ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁଟି ଥିଲା, ସେଇଟି ଅତୀତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସେହିଟି ପରାର୍ଦ୍ଧ କଳ୍ପ ଥିଲା ।
ଅନ୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯା ଯେ କଲ୍ପା ଅପରାର୍ଦ୍ଧାଦ୍ଗୁଣୀକୃତାଃ। ପ୍ରଥମଃ ସାମ୍ପ୍ରତସ୍ତେଷାଂ କଲ୍ପୋଽଯଂ ଵର୍ତ୍ତତେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ କଳ୍ପମାନେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆସିବେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧ ପରେ ଗଣନା ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପଟି ପ୍ରଥମ ।
ଯସ୍ମିନ୍ ପୂର୍ଵଃ ପରାର୍ଦ୍ଧେ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯେ ପର ଉଚ୍ଯତେ। ଏତାଵାନ୍ ସ୍ଥିତିକାଲଶ୍ଚ ପ୍ରତ୍ଯାହାରସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏଠି, ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ପୂର୍ବ ଅର୍ଦ୍ଧ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟକୁ ପର ଅର୍ଦ୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଅଟୁଟ ସମୟ ଏତିକି ଅଛି, ତାପରେ ବିଗଳନ ସମୟ ଆସେ।
ଅସ୍ମାତ୍ କଲ୍ପାତ୍ତୁ ଯଃ ପୂର୍ଵଂ କଲ୍ପୋଽତୀତଃ ସନାତନଃ। ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ଅହୋ ମନ୍ଵନ୍ତରୈଃ ପୁରା
ଏହି କଳ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ କଳ୍ପ ଥିଲା, ସେହି ପୁରୁଣା ଓ ଚିରନ୍ତନ କଳ୍ପ, ଯାହା ହଜାର ଚାରିଯୁଗ ଶେଷ ହେବା ସହିତ ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତର ମାନେ ମିଶି ଶେଷ ହୋଇଥିଲା।
କ୍ଷୀଣେ କଲ୍ପେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ ଦାହକାଲେ ହ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ। ତସ୍ମିନ୍ କଲ୍ପେ ତଦା ଦେଵା ଆସନ୍ଵୈମାନିକାସ୍ତୁ ଯେ
ସେହି କଳ୍ପ ଶେଷ ହେବାବେଳେ ଓ ବିନାଶ ସମୟ ଆସିଲାବେଳେ, ସେଇ କଳ୍ପରେ ଆକାଶରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ନକ୍ଷତ୍ରଗ୍ରହତାରାସ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହାଶ୍ଚ ଯେ। ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିରେଵୈତାଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ସୁକୃତାତ୍ମନାମ୍
ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହ, ତାରା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋଟ ଅଠାଇଶ କୋଟି ନିଷ୍ଠାବାନ ଆତ୍ମା ଥିଲେ।
ମନ୍ଵନ୍ତରେ ତଥୈକସ୍ମିନ୍ ଚତୁର୍ଦଶସୁ ଵୈ ତଥା। ତ୍ରୀଣି କୋଟିଶତାନ୍ଯାସନ୍ କୋଟ୍ଯାଦ୍ଵିନଵତିସ୍ତଥା। ଅଷ୍ଟାଧିକାଃ ସପ୍ତଶତାଃ ସହସ୍ରାଣାଂ ସ୍ମୃତାଃ ପୁରା
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚଉଦ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏଭଳି, ତିନିଶେ କୋଟି ଓ ତାପରେ ନବେ କୋଟି ଅଧିକ, ଏବଂ ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଏଠି ସାତଶେ ଆଠ ହଜାର ଅଧିକ ଥିଲେ।
ଵୈମାନିକାନାଂ ଦେଵାନାଂ କଲ୍ପେଽତୀତେ ତୁ ଯେଽଭଵନ୍। ଏକୈକସ୍ମିଂସ୍ତୁ କଲ୍ପେ ଵୈ ଦେଵା ଵୈମାନିକାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ଯେଉଁ ଆକାଶବାସୀ ଦେବତା ଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସେମାନେ ଏଭଳି ମନେ ପକାଯାନ୍ତି।