ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ନାନାଚ୍ଛନ୍ଦୋଗତିପଥୋ ଗୁହ୍ଯୋପନିଷଦାସନଃ। ଛାଯାପତ୍ନୀସହାଯୋ ଵୈ ମଣିଶ୍ରୃଙ୍ଗ ଇଵୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ। ଭୂତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଵରାହୋ ଵୈ ଅପଃ ସ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପ୍ରଭୁଃ

ବିଭିନ୍ନ ଛନ୍ଦ ତାଙ୍କର ଗତିପଥ, ଗୁପ୍ତ ଉପନିଷଦ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଛାୟା ପତ୍ନୀ ସହିତ, ମଣି ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ବରାହ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଅଦ୍ଭିଃ ସଂଛାଦିତାମୁର୍ଵୀଂ ସ ତାମଶ୍ନନ୍ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଉପଗମ୍ଯୋଜ୍ଜହାରାଶୁ ଅପସ୍ତାଶ୍ଚ ସ ଵିନ୍ଯସତ୍

ସେ ପ୍ରଜାପତି, ଜଳରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ତୁରନ୍ତ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ସେଇ ଜଳକୁ ପୃଥକ୍ କଲେ।

ସାମୁଦ୍ରୀର୍ଵୈ ସମୁଦ୍ରେଷୁ ନାଦେଯୀଶ୍ଚ ନଦୀଷ୍ଵଥ। ରସାତଲତଲେ ମଗ୍ନାଂ ରସାତଲତଲେ ଗତାମ୍। ପ୍ରଭୁର୍ଲ୍ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯାଭ୍ଯୁଜ୍ଜହାର ଗାମ୍

ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନଦୀମାନେ ଓ ଭୂମି ଉପରେ ଦେବା ନଦୀମାନେ, ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ପାତାଳର ତଳକୁ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦାଁତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵସ୍ଥାନମାନୀଯ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥିଵୀକରଃ। ମୁମୋଚ ପୂର୍ଵଂ ମନସା ଧାରଯିତ୍ଵା ଧରାଧରଃ

ତାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣି, ଧରାଧର ପ୍ରଥମେ ମନରେ ଧାରଣ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ତସ୍ଯୋପରି ଜଲୌଘସ୍ଯ ମହତୀ ନୌରିଵ ସ୍ଥିତଃ। ଚରିତତ୍ଵାଚ୍ଚ ଦେଵସ୍ଯ ନ ମହୀ ଯାତି ଵିପ୍ଲଵମ୍

ସେଇ ଜଳର ଉପରେ, ପୃଥିବୀ ବଡ଼ ନୌକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ କେବେ ଡୁବେନାହିଁ।

ତତୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ କ୍ଷିତିଂ ଦେଵୋ ଜଗତଃ ସ୍ଥାପନେଚ୍ଛଯା। ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପ୍ରଵିଭାଗାଯ ମନଶ୍ଚକ୍ରେଽମ୍ବୁଜେକ୍ଷଣଃ। ପୃଥିଵୀଂ ତୁ ସମୀକୃତ୍ଯ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସୋଽଚିନୋଦ୍ ଗିରୀନ୍

ତାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ପ୍ରଭୁ ଜଗତ୍କୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମନରେ ପୃଥିବୀର ବିଭାଗ କଲେ; ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଠିକ୍ କରି, ତାହାରେ ପାହାଡ଼ ରଖିଲେ।

ପ୍ରାକ୍ ସର୍ଵେ ଦହ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ତଦା ସଂଵର୍ତ୍ତକାଗ୍ନିନା। ତେନାଗ୍ନିନା ଵିଶୀର୍ଣାସ୍ତେ ପର୍ଵତା ଭୁଵି ସର୍ଵଶଃ

ପୂର୍ବରୁ, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ସଂହାର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିଲେ; ସେଇ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲେ।

ଶୈତ୍ଯାଦେକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନ୍ଵାଯୁନାପସ୍ତୁ ସଂହୃତାଃ। ନିଷିକ୍ତା ଯତ୍ର ଯତ୍ରାସଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ରାଚଲୋଽଭଵତ୍

ତାପରେ, ଶୀତଳତା ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜଳ ଏକ ସମୁଦ୍ରରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଏକତ୍ରିତ ହେଲା; ଯେଉଁଠି ଜଳ ପଡ଼ିଲା, ସେଠି ପାହାଡ଼ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ସ୍କନ୍ନାଚଲତ୍ଵାଦଚଲାଃ ପର୍ଵ୍ଵଭିଃ ପର୍ଵ୍ଵତାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଗିରଯୋଽନ୍ତର୍ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ଚଯନାଚ୍ଚ ଶିଲୋଚ୍ଚଯାଃ

ସେମାନେ ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଲେ ତେଣୁ 'ଅଚଳ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଚୟିତ ହେବାରୁ 'ପାହାଡ଼' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏବଂ କିଛି ଭିତରେ ଲୁଚିଯିବାରୁ 'ଶିଳା ଚୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତତସ୍ତେଷୁ ଵିଶୀର୍ଣେଷୁ ଲୋକୋଦଧିଗିରିଷ୍ଵଥ। ଵିଶ୍ଵକର୍ମ୍ମା ଵିଭଜତେ କଲ୍ପାଦିଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ

ପରେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ପୁନିପୁନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ୍ଟିଦେଇଥାନ୍ତି।

ସସମୁଦ୍ରାମିମାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଂ ସପର୍ଵ୍ଵତାମ୍। ଭୂରାଦ୍ଯାଂ ଶ୍ଚତୁରୋ ଲୋକାନ୍ ପୁନଃ ସୋଽଥ ପ୍ରକଲ୍ପଯତ୍। ଲୋକାନ୍ ପ୍ରକଲ୍ପଯିତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜ୍ଜ ହ

ସମୁଦ୍ର, ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ, ଭୂ ଆଦି ଚାରିଟି ଲୋକକୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପୁନଃ ବିନ୍ୟାସ କଲେ। ଏପରେ, ସେ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯମ୍ଭୂର୍ଭଗଵାନ୍ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ। ସସର୍ଜ୍ଜ ସୃଷ୍ଟିନ୍ତଦ୍ରୂପାଂ କଲ୍ପାଦିଷୁ ଯଥା ପୁରା

ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଭଗବାନ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପୂର୍ବ କଳ୍ପମାନେ ଯେପରି, ସେହି ଆକୃତିରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତଃ ସର୍ଗଂ ତଦା ଵୈ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍। ପ୍ରଧାନସମକାଲଂ ଵୈ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତମୋମଯଃ

ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର କରିଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଧାନ ସହିତ ଏକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତମୋ ମୋହୋ ମହାମୋହସ୍ତାମିସ୍ରୋ ହ୍ଯନ୍ଧସଂଜ୍ଞିତଃ। ଅଵିଦ୍ଯା ପଞ୍ଚପର୍ଵ୍ଵୈଷା ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତା ମହାତ୍ମନଃ

ଅନ୍ଧକାର, ମୋହ, ବଡ଼ ମୋହ, ତାମସ ଓ ଯାହାକୁ ଅନ୍ଧ କୁହାଯାଏ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ଅଜ୍ଞାନ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ପ़ଞ୍ଚଧା ଚାଶ୍ରିତଃ ସର୍ଗୋ ଧ୍ଯାଯତଃ ସୋଽଭିମାନିନଃ। ସର୍ଵ୍ଵତସ୍ତମସା ଚୈଵ ଦୀପଃ କୁମ୍ଭଵଦାଵୃତଃ। ବହିରନ୍ତଃ ପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧୋ ନିଃସଂଜ୍ଞ ଏଵ ଚ

ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭାଗର ସୃଷ୍ଟି, ଅଭିମାନରେ ଲୀନ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ଏକ ଘଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଢାକାଯିବା ପରି, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଭିତରେ ବାହାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଚେତନ ଥିଲା।

ଯସ୍ମାତ୍ତୈଃ ସଂଵୃତା ବୁଦ୍ଧିର୍ମୁଖ୍ଯାନି କରଣାନି ଚ। ତସ୍ମାତ୍ତେ ସଂଵୃତାତ୍ମାନୋ ନଗା ମୁଖ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ

ଏହି ପାଞ୍ଚ ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଧାନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଢାକାଯିବାରୁ, ସେମାନେ ଆତ୍ମା ଢାକା ଥିବା ପ୍ରଧାନ ଗଛ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ମୁଖ୍ଯସର୍ଗେ ତଥାଭୂତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯସାଧକମ୍। ଅପ୍ରସନ୍ନମନାଃ ସୋଽଥ ତତୋ ନ୍ଯାସୋଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ

ଏପରି ମୁଖ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଅକ୍ଷମ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ତା'ପରେ ବିରାଗ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ତତ୍ର ତିର୍ଯ୍ଯକ୍ ସ୍ରୋତୋଽଭ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ। ଯସ୍ମାତ୍ତିର୍ଯଗ୍ ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତେତ ତିର୍ଯ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତମ୍

ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ, ସେଠାରେ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଧାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଯେଉଁଥିରୁ ଏହା ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ବହିଥିଲା, ଏହିକୁ 'ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତମୋବହୁତ୍ଵାତ୍ତେ ସର୍ଵ୍ଵେ ହ୍ଯଜ୍ଞାନବହୁଲାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଉତ୍ପଥଗ୍ରାହିଣଶ୍ଚାପି ତେ ଧ୍ଯାନାଦ୍ଧ୍ଯାନମାନିନଃ

ଏଠି ଅନ୍ଧକାର ବେଶି ଥିବାରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ, ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଅଭିମାନ କରନ୍ତି।

ତିର୍ଯ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵିଶ୍ଵମୀଶ୍ଵରଃ। ଅହଂକୃତା ଅହଂମନା ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଦ୍ଵିଧାତ୍ମକାଃ

ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଅହଂକାର ଓ ଅହଂଭାବରେ ଗଠିତ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଅଠାଇଶ ପ୍ରକାରର।

ଏକାଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯଵିଧା ନଵଧା ଚୋଦଯସ୍ତଥା। ଅଷ୍ଟୌ ଚ ତାରକାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଶକ୍ତିଵିଧାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ଏଠି ଏଗାରୋଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ନଅଟି ପ୍ରେରଣା ଓ ତାରା ଆଦି ଅଠଟି ଅଛି; ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏହି ପ୍ରକାରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅତଃ ପ୍ରକାଶାସ୍ତେ ସର୍ଵ୍ଵେ ଆଵୃତାଶ୍ଚ ବହିଃ ପୁନଃ। ଯସ୍ମାତ୍ତିର୍ଯକ୍ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତେତ ତିର୍ଯ୍ଯକ୍ସ୍ରୋତାଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ଏହିପରି, ସମସ୍ତେ ଅନ୍ତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହାରୁ ପୁନି ଢାକାଯାଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁଥିରୁ ସେମାନେ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ 'ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତ' ଭାବେ ପରିଚିତ।

ତିର୍ଯକ୍ସ୍ରୋତାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵିଶ୍ଵମୀଶ୍ଵରଃ। ଅଭିପ୍ରାଯମଥୋଦ୍ଧୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵ୍ଵନ୍ତଥାଭିଧମ୍। ତସ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯତୋ ନିତ୍ଯଂ ସାତ୍ତ୍ଵିକଃ ସମଵର୍ତ୍ତତ

ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଉଦ୍ଦିପିତ ଇଚ୍ଛା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ନାମରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ଏକ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତୃତୀଯସ୍ତୁ ସ ଚୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଯସ୍ମାଦ୍ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତତୋହ୍ଦ୍ଧ୍ଵନ୍ତୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ

ତୃତୀୟଟି ହେଉଛି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଧାରା, ଯାହା ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ; ଉପରକୁ ଚାଲିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତେ ସୁଖପ୍ରୀତିବହୁଲା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ସଂଵୃତା। ପ୍ରକାଶା ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତୋଦ୍ଭଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ

ସେମାନେ ସୁଖ ଓ ପ୍ରୀତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭିତରେ ବାହାରେ ଢାକା; ଅନ୍ତରେ ବାହାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହିମାନେ 'ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତ' ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ତେନ ଵା ତାଦଯୋ ଜ୍ଞେଯାଃ ସୃଷ୍ଟାତ୍ମାନୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତାସ୍ତୃତୀଯୋ ଵୈ ତେନ ସର୍ଗସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଗୁଣରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ଜଣାଯିବେ; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତ ତୃତୀୟ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵସ୍ରୋତଃସୁ ସୃଷ୍ଟେଷୁ ଦେଵେଷୁ ସ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରୀତିମାନଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ତତୋଽନ୍ଯଂ ସୋଽଭ୍ଯମନ୍ଯତ। ସସର୍ଜ୍ଜ ସର୍ଗମନ୍ଯଂ ସ ସାଧକଂ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତ ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ପ୍ରଭୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଅଥାଭିଧ୍ଯାଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତଦା। ପ୍ରାଦୁର୍ବ୍ବଭୂଵ ଚାଵ୍ଯକ୍ତାଦର୍ଵ୍ଵାକ୍‌ସ୍ରୋତଃ ସୁସାଧକମ୍। ଯସ୍ମାଦର୍ଵାକ୍ଵ୍ଯଵର୍ତ୍ତେତ ତତୋଽର୍ଵ୍ଵାକ୍ସ୍ରୋତ ଉଚ୍ଯତେ

ତାହାପରେ, ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଚିନ୍ତନରୁ, ଅପ୍ରକାଶ ଅବସ୍ଥାରୁ ଏକ ତଳକୁ ବହିବା ଧାରା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଥିଲା। ଏହି ଧାରା ତଳକୁ ବହିଥିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ତଳବାହା ଧାରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତେ ଚ ପ୍ରକାଶବହୁଲାସ୍ତମଃ ସତ୍ତ୍ଵରଜୋଧିକାଃ। ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଃଖବହୁଲା ଭୂଯୋ ଭୂଯଶ୍ଚ କାରିଣଃ

ଏହି ଧାରାରେ ଅଧିକ ଆଲୋକ ରହିଛି, ତଥା ଅନ୍ଧାର, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ରଜସ୍ ର ଅଧିକତା ରହିଛି। ଏହିପରି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି।