ଉପୋଦ୍ଵାତୋଽନୁଷଙ୍ଗଶ୍ଚ ଉପସଂହାର ଏଵ ଚ। ଧର୍ମ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଉପୋଦ୍ୱାତ, ସଂଯୋଗ ଏବଂ ସମାପ୍ତି—ଏହା ଧାର୍ମିକ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ଏଵଂ ହି ପାଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସମାସାତ୍ କୀର୍ତ୍ତିତା ମଯା। ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯେତାନ୍ ପୁନସ୍ତାଂସ୍ତୁ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ଏଭଳି ଚାରିଟି ପାଦକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲି; ଏବେ ପୁନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି।
ତସ୍ମୈ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭାଯ ପୁରୁଷାଯେଶ୍ଵରାଯ ଚ। ଅନ୍ତାଯ ପ୍ରଥମାଯୈଵ ଵିଶିଷ୍ଟାଯ ପ୍ରଜାତ୍ମନେ। ବ୍ରହ୍ମଣେ ଲୋକତନ୍ତ୍ରାଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ
ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ପୁରୁଷ, ଈଶ୍ୱର, ଶେଷ ଓ ଆରମ୍ଭ, ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଜାପିତା, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଶାସକ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ମହଦାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ସଵୈରୁପ୍ଯଂ ସଲକ୍ଷଣମ୍। ପଞ୍ଚପ୍ରମାଣଂ ଷଟ୍ଶ୍ଯେତଂ ପୁରୁଷାଧିଷ୍ଠିତଂ ନୁତମ୍। ଅସଂଶଯାତ୍ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୂତସର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍
ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଓ ବିଭାଗ ସହିତ, ପଞ୍ଚ ପ୍ରମାଣ ଓ ଛଅ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟିକୁ କହିବି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ କାରଣଂ ଯତ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍। ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଚୈଵ ଯମାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵ ଚିନ୍ତକାଃ
ଯେଉଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ କାରଣ ସଦା ଅଛି, ଯାହା ସତ ଓ ଅସତ ଦୁହେଁ ରୂପରେ, ତାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତକମାନେ ପ୍ରଧାନ ବା ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଗନ୍ଧଵର୍ଣରସୈର୍ହୀନଂ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶଵିଵର୍ଜ୍ଜିତମ୍। ଅଜାତଂ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଏହାର କୌଣସି ସୁଗନ୍ଧ, ବର୍ଣ୍ଣ, ରସ ନାହିଁ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ରହିତ, ଅଜନ୍ମା, ଅଚଳ, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ସଦା ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଏ।
ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ମହଦ୍ଭୂତଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍। ଵିଗ୍ରହଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମଵ୍ଯକ୍ତମଭଵତ୍ କିଲ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଏବଂ ଅନନ୍ତ, ଶାଶ୍ୱତ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତି ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମଜଂ ସୂକ୍ଷ୍ମନ୍ତ୍ରିଗୁଣଂ ପ୍ରଭଵାଵ୍ଯଯମ୍। ଅସାମ୍ପ୍ରତମଵିଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତ୍ତତ
ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ତିନି ଗୁଣ ଥିବା, ଅବିନାଶୀ ଏବଂ ଅବିବେଚ୍ୟ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାତ୍ମନା ସର୍ଵମିଦଂ ଵ୍ଯାପ୍ତମାସୀତ୍ତମୋମଯମ୍। ଗୁଣସାମ୍ଯେ ତଦା ତସ୍ମିନ୍ ଗୁଣଭାଵେ ତମୋମଯେ
ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା; ଯେତେବେଳେ ଗୁଣଗୁଡିକ ସମତାରେ ଥିଲେ, ସେଇ ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଅନ୍ଧକାରମୟ ହୋଇଥିଲେ।
ଗର୍ଗକାଲେ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତସ୍ଯ ଵୈ। ଗୁଣଭାଵାଦ୍ଵାଚ୍ଯମାନୋ ମହାନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ହ
ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିଲା; ଗୁଣମାନେ ପ୍ରକଟ ହେବାରୁ, ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ସୂକ୍ଷ୍ମେଣ ମହତା ସୋଽଥ ଅଵ୍ଯକ୍ତେନ ସମାଵୃତଃ। ସତ୍ଵୋଦ୍ରିକ୍ତୋ ମହାନଗ୍ରେ ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ରପ୍ରକାଶକମ୍। ମନୋ ମହାଂଶ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମନସ୍ତତ୍କାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଆଦିରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବେଶି ପ୍ରଭାବିତ ଥିଲା, ଯାହା କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲା; ମନ ଏବଂ ମହାତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ ତାହାର କାରଣ ବୋଲି ମନ୍ୟା ହୁଏ।
ଲିଙ୍ଗମାତ୍ରସମୁତ୍ପନ୍ନଃ) କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତସ୍ତୁ ସଃ। ଧର୍ମାଦୀନାନ୍ତୁ ରୂପାଣି ଲୋକତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥହେତଵଃ। ମହାଂସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିଂ କୁରୁତେ ନୋଦ୍ଯମାନଃ ସିସୃକ୍ଷଯା
କେବଳ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହି, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପଗୁଡିକ ଏହି ସଂସାର ତତ୍ତ୍ୱର କାରଣ ହେଉଛି; ମହାତତ୍ତ୍ୱ କୌଣସି ଚେଷ୍ଟା ବା ଇଚ୍ଛା ବିନା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ମନୋ ମହାନ୍ମତିର୍ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ଖ୍ଯାତିରୀଶ୍ଵରଃ। ପ୍ରଜ୍ଞା ଚିତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଂଵିତ୍ ଵିପୁରଂ ଚୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ମନ, ମହାତତ୍ତ୍ୱ, ବୁଦ୍ଧି, ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବବୁଦ୍ଧି, ବିବେକ, ଶାସନଶକ୍ତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଚେତନା, ସ୍ମୃତି, ସଂବିତ୍ତି ଏବଂ ବିସ୍ତୃତତା — ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।
ମନୁତେ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଯସ୍ମାଚ୍ଚେଷ୍ଟାଫଲଂ ଵିଭୁଃ। ସୌକ୍ଷ୍ମତ୍ଵେନ ଵିଵୃଦ୍ଧାନାଂ ତେନ ତନ୍ମନ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳକୁ ବୁଝେ, ଏବଂ ବଢ଼ିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା, ଏହିକୁ 'ମନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତତ୍ତ୍ଵାନାମଗ୍ରଜୋ ଯସ୍ମାନ୍ମହାଂଶ୍ଚ ପରିମାଣତଃ। ଶେଷେଭ୍ଯୋଽପି ଗୁଣେଭ୍ଯୋଽସୌ ମହାନିତି ତତଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯେହেতୁ ଏହା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଆଗରୁ ଅଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୁଣମାନେଠାରୁ ବଡ଼, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ମହାତତ୍ତ୍ୱ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବିଭର୍ତି ମାନଂ ମନୁତେ ଵିଭାଗଂ ମନ୍ଯତେଽପି ଚ। ପୁରୁଷୋ ଭୋଗସମ୍ବନ୍ଧାତ୍ ତେନ ଚାସୌ ମତିଃ ସ୍ମୃତଃ
ଏହା ମାନ ଧରେ, ଭିନ୍ନତା ବୁଝେ, ଭେଦ ବିଚାର କରେ; ପୁରୁଷ ଭୋଗ ସହିତ ଜଡିତ ଥିବାରୁ, ଏହିକୁ 'ବୁଦ୍ଧି' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ବୃହତ୍ତ୍ଵାଦୃଂହଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଭାଵାନାଂ ସଲିଲାଶ୍ରଯାତ୍। ଯସ୍ମାଦ୍ବୃଂହଯତେ ଭାଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତେନ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହାର ବିସ୍ତୃତତା ଓ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ଶକ୍ତି ଦେବା, ଜଳ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ବଢ଼ାଇବା ଦ୍ୱାରା, ଏହିକୁ 'ବ୍ରହ୍ମା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆପୂରଯିତ୍ଵା ଯସ୍ମାଚ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନାନ୍ ଦେହାନନୁଗ୍ରହୈଃ। ତତ୍ତ୍ଵଭାଵାଂଶ୍ଚ ନିଯତାଂ ସ୍ତେନ ପୂରିତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ଏହା ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ନିଜ କୃପାରେ ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବକୁ ନିୟମିତ ରଖେ, ତେଣୁ ଏହିକୁ 'ପୂର୍ଣ୍ଣତା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ବୁଧ୍ଯତେ ପୁରୁଷଶ୍ଚାତ୍ର ସର୍ଵଭାଵାନ୍ ହିତାହିତାନ୍ । ଯସ୍ମାଦ୍ବୋଧଯତେ ଚୈଵ ତେନ ବୁଦ୍ଧିର୍ନିରୁଚ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ଭାବ — ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ — ବୁଝିପାରେ; ଏହା ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବାରୁ, ଏହିକୁ 'ବୁଦ୍ଧି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଖ୍ଯାତିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପଭୋଗଶ୍ଚ ଯସ୍ମାତ୍ ସଂଵର୍ତ୍ତତେ ତତଃ। ଭୋଗଶ୍ଚ ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ତେନ ଖ୍ଯାତିରିତି ସ୍ମୃତଃ
ଏଠାରୁ ଭୋଗ ଓ ଅନୁଭବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ଭୋଗ ଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଆଧାରିତ; ତେଣୁ ଏହିକୁ 'ବିବେକ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଖ୍ଯାଯତେ ତଦ୍ଗୁଣୈର୍ଵାପି ନାମାଦିଭିରନେକଶଃ। ତସ୍ମାଚ୍ଚ ମହତଃ ସଂଜ୍ଞା ଖ୍ଯାତିରିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ଏହା ତାହାର ଗୁଣ ଓ ବହୁ ନାମ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ; ତେଣୁ 'ବିବେକ' ଏହି ମହାତତ୍ତ୍ୱର ନାମ।
ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନାତି ମହାତ୍ମା ତେନ ଚେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ମାଜ୍ଜାତା ଗ୍ରହାଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଜ୍ଞା ତେନ ସ ଉଚ୍ଯତେ
ମହାତ୍ମା ସକଳକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜାଣିପାରନ୍ତି, ଏହିକାରଣେ ତାଙ୍କୁ 'ଈଶ୍ୱର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହିକୁ 'ପ୍ରଜ୍ଞା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଜ୍ଞାନାଦୀନି ଚ ରୂପାଣି କ୍ରତୁକର୍ମଫଲାନି ଚ। ଚିନୋତି ଯସ୍ମାଦ୍ଭୋଗାର୍ଥାନ୍ତେନାସୌ ଚିତିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହା ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପ, କ୍ରିୟା ଓ ତାହାର ଫଳକୁ ଏକତ୍ର କରେ, ଏବଂ ଭୋଗ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରହ କରେ; ତେଣୁ ଏହିକୁ 'ଚେତନା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵର୍ତ୍ତମାନାନ୍ଯତୀତାନି ତଥା ଚାନାଗତାନ୍ଯପି। ସ୍ମରତେ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ତେନାସୌ ସ୍ମୃତିରୁଚ୍ଯତେ
ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ, ଅତୀତ ଓ ଆଗାମୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ତେଣୁ ଏହିକୁ 'ସ୍ମୃତି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ଚ ଵିନ୍ଦତେ ଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ମାନ୍ମାହାତ୍ମ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ। ତସ୍ମାଦ୍ଵିଦେର୍ଵିଦେଶ୍ଚୈଵ ସଂଵିଦିତ୍ଯଭିଧୀଯତେ
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥାଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, 'ବିଦ' ଓ 'ବିଦେ' ଦୁହିଁକୁ 'ସଂବିଦ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯତେ ସ ଚ ସର୍ଵସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଂ ତସ୍ମିଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯତେ। ତସ୍ମାତ୍ସଂଵିଦିତି ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହାନ୍ଵୈ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତରୈଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ତାଙ୍କରେ ଅଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ 'ସଂବିଦ' ବଡ଼ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନାତ୍ତୁ ଜ୍ଞାନମିତ୍ଯାହ ଭଗଵାନ୍ ଜ୍ଞାନସନ୍ନିଧିଃ। ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନାଂ ଵିପୁରୀଭାଵାଦ୍ଵିପୁରଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ
ଜ୍ଞାନରୁ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହିପରି ଜ୍ଞାନର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ବିପରୀତତା ଦ୍ୱାରା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହାକୁ 'ବିପୁର' ବୋଲି କୁହନ୍ତି।
ସର୍ଵେଶତ୍ଵାଚ୍ଚ ଲୋକାନାମଵଶ୍ଯଂ ଚ ତଥେଶ୍ଵରଃ। ବୃହତ୍ଵାଚ୍ଚ ସ୍ମୃତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଭୂତତ୍ଵାଦ୍ଭଵ ଉଚ୍ଯତେ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାସକ ଥିବାରୁ, ଏବଂ ବଡ଼ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ବ୍ରହ୍ମା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ଭବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଵିଜ୍ଞାନାଦେକତ୍ଵାଚ୍ଚ ସ କଃ ସ୍ମୃତଃ। ଯସ୍ମାତ୍ ପୁର୍ଯନୁଶେତେ ଚ ତସ୍ମାତ୍ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ। ନୋତ୍ପାଦିତତ୍ଵାତ୍ ପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରିତି ଚୋଚ୍ଯତେ
କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞର ଏକତ୍ୱ ଥିବାରୁ, ସେ 'କ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ସେ ନଗରରେ ବସିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ପୁରୁଷ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିବା ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ୱୟଂଭୂ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପର୍ଯାଯଵାଚକୈଃ ଶବ୍ଦୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵମାଦ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଂ ତତ୍ତ୍ଵଭାଵଜ୍ଞୈରେଵଂ ସଦ୍ଭାଵଚିନ୍ତକୈଃ
ସମାନ ଅର୍ଥ ଥିବା ଶବ୍ଦମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଅପୂର୍ବ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ତତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଲୋକେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।