ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଵିଷଯେ ନିଯତା ଯସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତାଃ ସପ୍ତକା ଗଣାଃ। ଵ୍ଯୂହାଂସ୍ତ୍ରଯାଣାଂ ଭୂତାନାଂ କୁର୍ଵନ୍ ଯଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ତେଜସଶ୍ଚାତ୍ତ୍ଯୁପଧ୍ଯାନନ୍ଦଧାତୀମଂ ଶରୀରିଣମ୍

ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳରେ ସପ୍ତ ପ୍ରକାର ଦଳ ଅବସ୍ଥିତ; ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତିନି ପ୍ରକାର ଭୂତମାନଙ୍କୁ ବିନ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ତଥା ତତ୍ତ୍ୱର ତେଜ, ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶରୀରୀମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

ପ୍ରାଣାଦ୍ଯା ଵୃତ୍ତଯଃ ପଞ୍ଚ କରଣାନାଂ ଚ ଵୃତ୍ତିଭିଃ। ପ୍ରେର୍ଯମାଣାଃ ଶରୀରାଣାଂ କୁର୍ଵତେ ଯାସ୍ତୁ ଧାରଣମ୍

ପ୍ରାଣ ଆଦି ପାଞ୍ଚ ଜୀବନ ଶକ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ, ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶରୀରକୁ ଧାରଣ କରାଏ।

ଆକାଶଯୋନିର୍ହି ଗୁଣଃ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶସମନ୍ଵିତଃ। ତୈଜସପ୍ରକୃତିଶ୍ଚୋକ୍ତୋଽପ୍ଯଯଂ ଭାଵୋ ମନୀଷିଭିଃ

ସେ ଆକାଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶବ୍ଦ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଗୁଣ ଥିବା; ଏହି ସ୍ୱଭାବକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତେଜସ୍ୱୀ ମୂଳ ଭାବେ କହନ୍ତି।

ତତ୍ରାଭି ମାନୀ ଭଗଵାନ୍ ଵାଯୁଶ୍ଚାତିକ୍ରିଯାତ୍ମକଃ। ଵାତାରଣିଃ ସମାଖ୍ଯାତଃ ଶବ୍ଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ

ସେଠାରେ ଭଗବାନ ବାୟୁ, ଅତି କ୍ରିୟାଶୀଳ ସ୍ୱଭାବର, ବାତାରଣି ନାମରେ ପରିଚିତ, ଶବ୍ଦ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ।

ଭାରତ୍ଯା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ସର୍ଵାନ୍ ମୁନୀନ୍ ପ୍ରହ୍ଲାଦଯନ୍ନିଵ। ପୁରାଣଜ୍ଞଃ ସୁମନସଃ ପୁରାଣାଶ୍ରଯଯୁକ୍ତଯା

ମୃଦୁ ଭାଷାରେ, ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ପରି, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଭଲ ମନ ଥିବା, ପୁରାଣ ଆଶ୍ରୟ ଥିବା।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ମହେଶ୍ଵରାଯୋତ୍ତମଵୀର୍ଯକର୍ମଣେ ସୁରର୍ଷଭାଯାମିତବୁଦ୍ଧିତେଜସେ। ସହସ୍ରସୂର୍ଯାନଲଵର୍ଚ୍ଚସେ ନମସ୍ତ୍ରିଲୋକସଂହାରଵିସୃଷ୍ଟଯେ ନମଃ

ସୂତ କହିଲେ: ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅପାର ବୁଦ୍ଧି ଓ ତେଜସ୍ୱୀ, ଯାହାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମାନ; ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ କରିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ପ୍ରଜାପତୀନ୍ ଲୋକନମସ୍କୃତାଂ ସ୍ତଥା ସ୍ଵଯମ୍ଭୁରୁଦ୍ରପ୍ରଭୃତୀନ୍ ମହେଶ୍ଵରାନ୍। ଭୃଗୁଂ ମରୀଚିଂ ପରମେଷ୍ଠିନଂ ମନୁଂ ରଜସ୍ତମୋଧର୍ମମଥାପି କଶ୍ଯପମ୍

ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଶକ୍ତିମାନେ, ଭୃଗୁ, ମରୀଚି, ପରମେଷ୍ଠି, ମନୁ, ରଜ, ତମ ଗୁଣ ଥିବା, ଏବଂ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଵସିଷ୍ଠଦକ୍ଷାତ୍ରିପୁଲସ୍ତ୍ଯକର୍ଦ୍ଦମାନ୍ ରୁଚିଂ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତମଥାପି ଚ କ୍ରତୁମ୍। ମୁନିଂ ତଥୈଵାଙ୍ଗିରସଂ ପ୍ରଜାପତିଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନା ପୁଲହଂ ଚ ଭାଵତଃ

ବସିଷ୍ଠ, ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କର୍ଦ୍ଦମ, ରୁଚି, ବିବସ୍ବାନ୍ତ, କ୍ରତୁ, ଏବଂ ମୁନି ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଜାପତି, ପୁଲହକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ନମସ୍କାର।

ତଥୈଵ ଚୁକ୍ରୋଧନମେକଵିଂଶତିଂ ପ୍ରଜା ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯାର୍ପିତକାର୍ଯଶାସନମ୍। ପୁରାତନାନପ୍ଯପରାଂଶ୍ଚ ଶାଶ୍ଵତାଂସ୍ତଥୈଵ ଚାନ୍ଯାନ୍ ସଗଣାନଵସ୍ଥିତାନ୍

ଏଭଳି ଚୁକ୍ରୋଧନ ଓ ଏକୋଇଶି, ପ୍ରଜା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିବା, ପୁରାତନ ଓ ପରେ ଆସିଥିବା, ଶାଶ୍ୱତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦଳ ସହିତ ଅବସ୍ଥିତ ମହାନ୍ଭାବମାନେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

ତଥୈଵ ଚାନ୍ଯାନପି ଧୈର୍ଯଶୋଭିନୋ ମୁନୀନ୍ ବୃହସ୍ପତ୍ଯୁଶନଃପୁରୋଗମାନ୍। ତପଃଶୁଭାଚାରଋଷୀନ୍ ଦଯାନ୍ଵିତାନ୍ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଲିପାପନାଶିନୀମ୍

ଏହିପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଉଶନାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରଣୀ କରି, ଶୁଭ ଆଚରଣ ଓ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାପସମାନେଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ମୁଁ କଳିଯୁଗର ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ବିଷୟ କହିବି।

ପ୍ରଜାପତେଃ ସୃଷ୍ଟିମିମାମନୁତ୍ତମାଂ ସୁରେଶ ଦେଵର୍ଷିଗଣୈରଲଂକୃତାମ୍। ଶୁବାମତୁଲ୍ଯାମନଘାମୃଷିପ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଜାପତୀନାମପି ଚୋଲ୍ବଣାର୍ଚ୍ଚିଷାମ୍

ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଅତିଉତ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାକୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି, ଶୁଭ, ଅପୂର୍ବ, ନିର୍ମଳ ଓ ଋଷିମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭାବନ୍ତି, ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୁଁ କହିବି।

ତପୋଭୃତାଂ ବ୍ରହ୍ମଦିନାଦିକାଲିକୀଂ ପ୍ରଭୂତମାଵିଷ୍କୃତପୌରୁଷଶ୍ରିଯମ୍। ଶ୍ରୁତୌ ସ୍ମୃତୌ ଚ ପ୍ରସୃତାମୁଦାହୃତାଂ ପରାଂ ପରାଣାମନିଲପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାମ୍

ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ତାପସମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନର ଆରମ୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବହୁତ ଶକ୍ତି ଓ ମହିମାରେ ପ୍ରକାଶିତ, ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତିରେ ବିବର୍ଣ୍ତି ଓ ଉଦାହୃତ, ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ସମାସବନ୍ଧୈର୍ନିଯତୈର୍ଯଥାତଥଂ ଵିଶବ୍ଦନେନାପି ମନଃପ୍ରହର୍ଷିଣୀମ୍। ଯସ୍ଯାଞ୍ଚ ବଦ୍ଧା ପ୍ରଥମା ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରାଧାନିକୀ ଚେଶ୍ଵରକାରିତା ଚ

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ଶବ୍ଦରେ ଗଠିତ, ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ରଚିତ, ଯାହାରେ ପ୍ରଥମ ଓ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂପାଦିତ।

ଯତ୍ତତ୍ସ୍ମୃତଂ କାରଣମପ୍ରମେଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିପ୍ରସୂତିଃ। ଆତ୍ମା ଗୁହା ଯୋନିରଥାପି ଚକ୍ଷୁଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ତତୈଵାମୃତମକ୍ଷରଞ୍ଚ

ଯାହାକୁ ଅପରିମିତ କାରଣ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ—ବ୍ରହ୍ମ, ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ସ, ଆତ୍ମା, ଗୁହା, ଯୋନି, ଚକ୍ଷୁ, କ୍ଷେତ୍ର, ଏବଂ ଏହିପରି ଅମୃତ ଓ ଅକ୍ଷୟ।

ଶୁକ୍ରଂ ତପଃ ସତ୍ତ୍ଵମତିପ୍ରକାଶଂ ତଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟି ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯମ୍। ତମପ୍ରମେଯଂ ପୁରୁଷେଣ ଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଲୋକପିତାମହେନ

ଯାହା ଶୁଭ୍ର, ତପସ୍ୟା, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଇ ହେଉଛି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ, ନିତ୍ୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁରୁଷ, ଯାହା ଅପରିମିତ, ପୁରୁଷ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବିଶ୍ୱପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।

ଉତ୍ପାଦକତ୍ଵାଦ୍ରଜସୋତିରେକାତ୍ କାଲସ୍ଯ ଯୋଗାନ୍ନିଗମାଵଧେଶ୍ଚ। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଯୁକ୍ତାନ୍ ନିଯତାନ୍ଵିକାରାନ୍ ଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ତାନାଵିଵୃଦ୍ଧିହେତୂନ୍। ପ୍ରକୃତ୍ଯଵସ୍ଥା ସୁଷୁଵେ ତଥାଷ୍ଟୌ ସଙ୍କଲ୍ପମାତ୍ରେଣ ମହେଶ୍ଵରସ୍ଯ

ଉତ୍ପାଦକ ଗୁଣ, ରଜସ୍ ଅଧିକ୍ୟ, ସମୟ ସହିତ ଯୋଗ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ନିଶ୍ଚିତ ଓ ନିୟତ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯାହା ସଂସାରର ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମାତ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା।

ଦେଵାସୁରାଦ୍ରିଦ୍ରୁମସାଗରାଣାଂ ମନୁପ୍ରଜେଶର୍ଷିପିତୃଦ୍ଵିଜାନାମ୍। ପିଶାଚଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାନାଂ ତାରାଗ୍ର ହାର୍କ୍କର୍କ୍ଷନିଶାଚରାଣାମ୍

ଦେବତା, ଅସୁର, ପର୍ବତ, ଗଛ, ସମୁଦ୍ର, ମନୁ, ପ୍ରଜାପତି, ଋଷି, ପିତୃ, ଦ୍ୱିଜ, ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ତାରା, ଗ୍ରହ, ହାର୍କ୍କର୍କ୍ଷ, ଏବଂ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ—

ମାସର୍ତ୍ତୁ ସଂଵତ୍ସରରାତ୍ର୍ଯହାନାଂ ଦିକ୍କାଲଯୋଗାଦିଯୁଗାଯନାନାମ୍। ଵନୌଷଧୀନାମପି ଵୀରୁଧାଞ୍ଚ ଜଲୌକସାମପ୍ସରସାଂ ପଶୂନାମ୍

ମାସ, ଋତୁ, ବର୍ଷ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଦିଗ, କାଳ, ଯୁଗ, ଅୟନ, ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧି, ଲତା, ଜଳଚର, ଅପ୍ସରା, ପଶୁମାନେ—

ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସରିନ୍ମେଘଵିହଙ୍ଗମାନାଂ ଯତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମଗଂ ଯଦ୍ଭୁଵି ଯଦ୍ଵିଯତ୍ସ୍ଥମ୍। ଯତ୍ସ୍ଥାଵରଂ ଯତ୍ର ଯଦସ୍ତି କିଞ୍ଚିତ୍ ସର୍ଵସ୍ଯ ତସ୍ଯାସ୍ତି ଗତିର୍ଵିଭକ୍ତିଃ

ବିଦ୍ୟୁତ, ନଦୀ, ମେଘ, ପକ୍ଷୀ, ଯାହା କି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଭୂମିରେ ଯାହା ଅଛି, ଆକାଶରେ ଯାହା ଅଛି, ଯାହା ଅଚଳ, ଯେଉଁଠି କିଛି ଅଛି—ସମସ୍ତଙ୍କର ଏକ ଗତି ଓ ପ୍ରଭେଦ ଅଛି।

ଛନ୍ଦାଂସି ଵେଦାଃ ସଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ସୋମସ୍ଵ ତଥୈଵ ଯଜ୍ଞଃ। ଆଜୀଵ୍ଯମେଷାଂ ଯଦଭୀପ୍ସିତଞ୍ଚ ଦେଵସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଚ ଵୈ ପ୍ରଜାପତେଃ

ଛନ୍ଦ, ବେଦ, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ, ସୋମ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ, ଏହାମାନେଙ୍କର ଜୀବିକା ଓ ଯାହା ଆଶା କରନ୍ତି—ଏ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର।

ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯାସ୍ଯ ମନୋଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ ସମ୍ଭୂ ତିରୁକ୍ତା ପ୍ରସଵଶ୍ଚ ତେଷାମ୍। ଯେଷାମିଦଂ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ପ୍ରସୂତ୍ଯା ଲୋକତ୍ରଯଂ ଲୋକନମସ୍କୃତାନାମ୍। ସୁରେଶଦେଵର୍ଷିମନୁପ୍ରଧୀନାମାପୂରିତଞ୍ଚୋପରିଭୂଷିତଞ୍ଚ

ଏହି ଵୈୱସ୍ବତ ମନୁ ପୂର୍ବରୁ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଜନ୍ମ କଥା କୁହାଯାଇଛି—ଯାହାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା, ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୋଭିତ, ଦେବତାମାନେ, ଦେବଋଷି ଓ ମନୁମାନେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।

ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଶାପାତ୍ ପୁନରୁଦ୍ଭଵଶ୍ଚ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚାପ୍ଯତ୍ର ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ। ଵାସଃ କ୍ଷିତୌ ଵା ନିଯମାଦ୍ଭଵସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚାତ୍ର ପ୍ରତିଶାପଲାଭଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ଭବଙ୍କ ନିୟମରେ ପୃଥିବୀରେ ବାସ ହେଲା, ଏଠାରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶାପ ମିଳିଲା।

ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ପରିଵର୍ତ୍ତନାନି ଯୁଗେଷୁ ସମ୍ଭୂତିଵିକଲ୍ପନଞ୍ଚ। ଋଷିତ୍ଵମାର୍ଷସ୍ଯ ଚ ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧିର୍ଯଥା ଯୁଗାଦିଷ୍ଵପି ଚେତ୍ତଦତ୍ର

ମନ୍ବନ୍ତରମାନେର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯୁଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଋଷିତ୍ୱର ବୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ କିପରି ହୁଏ—ଏହି ସବୁ ଏଠି ଅଛି।

ଯେ ଦ୍ଵାପରେଷୁ ପ୍ରଥଯନ୍ତି ଵେଦାନ୍ ଵ୍ଯାସାଶ୍ଚ ତେଽଜ୍ଞ କ୍ରମଶୋ ନିବଦ୍ଧାଃ। କଲ୍ପସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା ଭୁଵନସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମସ୍ଯ ଚାପ୍ଯତ୍ର ଦିନସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା

ଯେମାନେ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ବେଦ ପ୍ରଚାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ୟାସମାନେ—ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ କ୍ରମରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ; କଳ୍ପର ଗଣନା, ଜଗତର ଗଣନା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିନର ଗଣନା ଏଠି ଅଛି।

ଅଣ୍ଡୋଦ୍ଭିଜସ୍ଵେଦଜରାଯୁଜାନାଂ ଧର୍ମାତ୍ମନାଂ ସ୍ଵର୍ଗନିଵାସିନାଂ ଵା। ଯେ ଯାତନାସ୍ଥାନଗତାଶ୍ଚ ଜୀଵାସ୍ତର୍କେଣ ତେଷାମପି ଚ ପ୍ରମାଣମ୍

ଡିଉଁଡ଼ି, ପସିନା, ଗର୍ଭ କିମ୍ବା ଅଙ୍କୁରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଧର୍ମିକ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରୁଥିବା, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ଯାତନା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି—ତାଙ୍କର ମାପ ମଧ୍ୟ ଏଠି ତର୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି।

ଆତ୍ଯନ୍ତିକଃ ପ୍ରାକୃତିକଶ୍ଚ ଯୋଽଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଶ୍ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗହେତୁଃ। ବନ୍ଧଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚ ଵିଶିଷ୍ଯ ତତ୍ର ପ୍ରୋକ୍ତା ଚ ସଂସାରଗତିଃ ପରା ଚ

ଅନ୍ତିମ, ପ୍ରକୃତିଜ ଓ ନିମିତ୍ତିକ ପୁନଃସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ସବୁ ଏଠି ବିଶେଷ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ ସଂସାର ଗତିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟ।

ପ୍ରକୃତ୍ଯଵସ୍ଥୈଷୁ ଚ କାରଣେଷୁ ଯାଚ ସ୍ଥିତିର୍ଯା ଚ ପୁନଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଃ। ତଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ୍ଯା ସ୍ଵମତିପ୍ରଯତ୍ନାତ୍ ସମସ୍ତମାଵିଷ୍କୃତଧୀଧୃତିଭ୍ଯଃ। ଵିପ୍ରା ଋଷିଭ୍ଯଃ ସମୁଦାହୃତଂ ଯଦ୍ଯଥାତଥଂ ତଚ୍ଛୃଣୁତୋଚ୍ଯମାନମ୍

ପ୍ରକୃତିର ଅବସ୍ଥା ଓ କାରଣମାନେରେ, ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଓ ପୁନଃ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ଶାସ୍ତ୍ର ଯୁକ୍ତି, ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରୟାସରେ, ଯାହା ଧୀର ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଯଥାର୍ଥ ଏବେ ଶୁଣ।

ଋଷଯସ୍ତୁ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୈମିଷାରଣ୍ଯଵାସିନଃ। ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ତତଃ ସର୍ଵେ ସୂତଂ ପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣାଃ

ତାପରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହରେ ଆଖି ଭରି, ସୂତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଭଵାନ୍ ଵୈ ଵଂଶକୁଶଲୋ ଵ୍ଯାସାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶଵାନ୍। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଭଵନଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଲୋକସ୍ଯାମୁଷ୍ଯ ଵର୍ଣଯ

ଆପଣ ବଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ବଂଶ ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।