ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଞ୍ଚ ତତ୍‌ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିମାଣୈକଦେଶିକମ୍। ସଵ୍ଯାସପରିମାଣଞ୍ଚ ସଂକ୍ଷେପେଣୈଵ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ

ଏହି ସମସ୍ତର ପ୍ରମାଣ, ମୂଳ ସ୍ୱରୂପର ଅଂଶ ଭାବେ ଏବଂ ବ୍ୟାସ ସହିତ ବିନା ବ୍ୟାସର ପ୍ରମାଣ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି।

ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋଶ୍ଚୈଵ ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ଯଶେଷତଃ। ପ୍ରମାଣଂ ଯୋଜନାଗ୍ରେଣ ସାମ୍ପ୍ରତୈରଭିମାନିଭିଃ। ମହେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସଭାଃ ପୁଣ୍ଯା ମାନସୋତ୍ତରମୂର୍ଦ୍ଧନି

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଯେପରି ମାନନ୍ତି, ତାହା ଯୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାସହିତ ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ସଭା ବିବରଣା ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି।

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଗତିଶ୍ଚୋକ୍ତା ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯାଲାତଚକ୍ରଵତ୍। ନାଗଵୀଥ୍ଯଜଵୀଥ୍ଯୋଶ୍ଚ ଲକ୍ଷଣଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ

ଏହା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଗତି ଅଗ୍ନିଚକ୍ର ପରି ହେବାର କଥା, ନାଗମାନେ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିଶୀଳମାନଙ୍କ ପଥର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

କାଷ୍ଠଯୋର୍ଲେଖଯୋଶ୍ଚୈଵ ମଣ୍ଡଲାନାଞ୍ଚ ଯୋଜନୈଃ। ଲୋକାଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ଧ୍ଯାଯା ଅହ୍ନୋ ଵିଷୁଵତସ୍ତଥା

ଦୁଇଟି ରେଖା, ମଣ୍ଡଳ, ଲୋକାଲୋକର ସୀମା, ସନ୍ଧ୍ୟା, ଦିନ ଓ ବିଷୁବ ରେଖାର ପ୍ରମାଣ ଯୋଜନ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।

ଲୋକପାଲାଃ ସ୍ଥିତାଶ୍ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯନ୍ତେ ଯେ ଚତୁର୍ଦିଶମ୍। ପିତ୍ରୂଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ପନ୍ଥାନୌ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରୌ

ଚାରି ଦିଗରେ ଉପରେ ଯେଉଁ ଲୋକପାଳମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାସହିତ ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ପଥ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଗୃହିଣାଂ ନ୍ଯାସିନାଞ୍ଚୋକ୍ତୌ ରଜଃସତ୍ତ୍ଵସମାଶ୍ରଯାତ୍। କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ଚ ପଦଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧର୍ମାଦ୍ଯା ଯତ୍ର ଧିଷ୍ଠିତାଃ

ଗୃହସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ରଜୋ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପ୍ରଭାବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ।

ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋଶ୍ଚାରୋ ଗ୍ରହାଣାଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ତଥା। କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚଳନ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନଙ୍କର ଗତି ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଧ୍ରୁବଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଫଳ ବିଷୟରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତଃ ସୌରଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୋଽର୍ଥଵଶାତ୍ ସ୍ଵଯମ୍। କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ ଯେନ ପ୍ରସର୍ପତି ଦିଵି ସ୍ଵଯମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆବଶ୍ୟକତାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ତିଆରି ହୋଇଛି ବୋଲି କହାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଆକାଶରେ ଚଳନ କରନ୍ତି ।

ସ ରଥୋଽଧିଷ୍ଠିତୋ ଦେଵୈରାଦିତ୍ଯୈଃ ଋଷିଭିସ୍ତଥା। ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଣୀସର୍ପରାକ୍ଷସୈଃ

ସେଇ ରଥରେ ଦେବତାମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ଋଷିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ଗଣପତି, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।

ଅପାଂ ସାରମଯସ୍ଯେନ୍ଦୋଃ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଚ ରଥସ୍ତଥା। ଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯୌ ଚ ସୌମସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯେତେ ସୂର୍ଯକାରିତୌ

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ, ଯାହା ପାଣିର ସାରରୁ ତିଆରି, ଏହା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ବିଷୟରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ସୂର୍ଯାଦୀନାଂ ସ୍ଯନ୍ଦନାନାଂ ଧ୍ରୁଵାଦେଵ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତନମ୍। କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ଶିଶୁମାରଶ୍ଚ ଯସ୍ଯ ପୁଚ୍ଛେ ଧ୍ରୁଵଃ ସ୍ଥିତଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ରଥ ଧ୍ରୁବ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବୋଲି କହାଯାଏ । ଶିଶୁମାର ନାମକ ତାରାମଣ୍ଡଳ ବିଷୟରେ ବି କଥା ହୁଏ, ଯାହାର ପୁଛରେ ଧ୍ରୁବ ଅଛନ୍ତି ।

ତାରାରୂପାଣି ସର୍ଵାଣି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହୈଃ ସହ। ନିଵାସା ଯତ୍ର କୀର୍ତ୍ତ୍ଯନ୍ତେ ଦେଵାନାଂ ପୁଣ୍ଯକାରିଣାମ୍

ସମସ୍ତ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ର, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ସହିତ, ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସ ବିଷୟରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ସୂର୍ଯରଶ୍ମିସହସ୍ରେ ଚ ଵର୍ଷଶୀତୋଷ୍ଣନିଃସ୍ରଵଃ। ପ୍ରଵିଭାଗଶ୍ଚ ରଶ୍ମୀନାଂ ନାମତଃ କର୍ମତୋଽର୍ଥତଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ହଜାର ରଶ୍ମି, ବର୍ଷା, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତାର ଉତ୍ସର୍ଗ, ଏବଂ ରଶ୍ମିମାନଙ୍କୁ ନାମ, କାମ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ କରାଯିବା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ ।

ପରିମାଣଗତୀ ଚୋକ୍ତେ ଗ୍ରହାଣାଂ ସୂର୍ଯସଂଶ୍ରଯାତ୍। ଯଥା ଚାଶୁ ଵିଷାତ୍ ପ୍ରାପ୍ତା ଶମ୍ଭୋଃ କଣ୍ଠସ୍ଯ ନୀଲତା

ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ପରିମାଣ ଓ ଗତି, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରେ, ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଯେପରି ଶିବଙ୍କ କଣ୍ଠ ନୀଳ ହେବା ବିଷ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ଏହି କଥା ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ବ୍ରହ୍ମପ୍ରସାଦିତସ୍ଯାଶୁ ଵିଷାଦଃ ଶୂଲପାଣିନଃ। ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତୌତି ଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରୁ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ବିଷ ଦୂର ହୋଇଥିଲା, ଏହି କଥା କହାଯାଏ । ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ।

ଲିଙ୍ଗୋଦ୍ଭଵକଥା ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ। ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପରିଣାମୋଽଯମଦ୍ଭୁତଃ

ଲିଙ୍ଗ ଉତ୍ପତ୍ତିର ପୁଣ୍ୟମୟ କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ଏଠାରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନ ହୁଏ । ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱର ବିଶ୍ୱରୂପ ରୂପାନ୍ତର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ବି କହାଯାଏ ।

ପୁରୂରଵସ ଐଲସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାନୁପ୍ରକୀର୍ତ୍ତନମ୍। ପିତୄଣାଂ ଦ୍ଵିପ୍ରକାରାଣାଂ ତର୍ପଣଂ ଚାମୃତସ୍ଯ ଵୈ

ଇଲାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁରୂରବାଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ ବିଷୟରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ତତଃ ପର୍ଵାଣି କୀର୍ତ୍ତ୍ଯନ୍ତେ ପର୍ଵଣାଞ୍ଚୈଵ ସନ୍ଧଯଃ। ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକଗତାନାଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ତାନାଞ୍ଚାପ୍ଯଧୋଗତିମ୍। ପିତୄଣାଂ ଦ୍ଵିପ୍ରକାରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧେନାନୁଗ୍ରହୋ ମହାନ୍

ତାପରେ ପର୍ବ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସଂଧି ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧୋଗତି ବିଷୟରେ ଏବଂ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଉପକାର ହୁଏ ବୋଲି କହାଯାଏ ।

ଯୁଗସଂଖ୍ଯାପ୍ରମାଣଂ ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ ଚ କୃତେ ଯୁଗେ। ତ୍ରେତାଯୁଗେ ଚାପକର୍ଷାଦ୍ଵାର୍ତାଯାଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତନମ୍

ଯୁଗଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଓ ମାପ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । କୃତ ଯୁଗରେ ଏବଂ ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଅବନତିରୁ କୃଷିର ଆରମ୍ଭ ହେବା ବିଷୟରେ ବି କଥା ହୁଏ ।

ଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଞ୍ଚ ସଂଖ୍ଯାନଞ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନମ୍। ଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଞ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଧର୍ମତସ୍ତଥା

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଓ ଆରମ୍ଭ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କର ନିୟମିତ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ ।

ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତ୍ତନଞ୍ଚୈଵ ସଂଵାଦୋ ଯତ୍ର କୀର୍ତ୍ଯତେ। ଋଷୀଣାଂ ଵସୁନା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଵସୋଶ୍ଚାଧଃ ପୁନର୍ଗତିଃ

ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭ ଓ ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା ସଂବାଦ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ଋଷିମାନେ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ତଳକୁ ଯିବା ଓ ପୁନର୍ବାର ଫେରିବା ବିଷୟରେ ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ ।

ପ୍ରଶ୍ନାନାଂ ଦୁର୍ଵଚତ୍ଵଂ ଚ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵମୃତେ ମନୁମ୍। ପ୍ରଶଂସା ତପସଶ୍ଚୋକ୍ତା ଯୁଗାଵସ୍ଥାଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ। ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ କଲେଶ୍ଚାତ୍ର ସଙ୍କ୍ଷେପେଣ ପ୍ରକୀର୍ତନମ୍

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଥିବା ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ । ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଶଂସା ଏଠାରେ କହାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଯୁଗର ଅବସ୍ଥା ବି ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ । ଏଠାରେ ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବର୍ଣ୍ଣନ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ।

ଦେଵତିର୍ଯଙ୍ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ପ୍ରମାଣାନି ଯୁଗେଯୁଗେ। କୀର୍ତ୍ଯନ୍ତେ ଯୁଗସାମର୍ଥ୍ଯାତ୍ ପରିଣାହୋଚ୍ଛ୍ରଯାଯୁଷଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଦେବତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ଆୟୁ ଓ ମାପ, ଯୁଗର ଶକ୍ତି ଓ ଆୟୁର ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଷୟରେ କଥା ହୁଏ ।

ଶିଷ୍ଟାଦୀନାଂ ଚ ନିର୍ଦେଶଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଶ୍ଚ କୀର୍ତ୍ଯତେ। ଵେଦସ୍ଯ ତଦ୍ଵିଜାତାନାଂ ମଂତ୍ରାଣାଂ ଚ ପ୍ରକୀର୍ତନମ୍

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅବତାର ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି; ଏହିପରି ଵେଦ, ତାହାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କଥା ହେଉଛି।

ଶାଖାନାଂ ପରିମାଣଂ ଚ ଵେଦଵ୍ଯାସାଦିଶବ୍ଦନମ୍। ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସଂହାରଃ ସଂହାରାନ୍ତେ ଚ ସମ୍ଭଵଃ

ଶାଖାମାନଙ୍କ ପରିମାଣ, 'ବେଦବ୍ୟାସ' ଓ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦମାନେ, ମନ୍ବନ୍ତରମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ବିନାଶ ପରେ ନୂତନ ଉତ୍ପତି ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି।

ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମନୋଃ ପିତୃଗଣସ୍ଯ ଚ। ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଚ ସମାସତଃ

ଦେବତା, ଋଷି, ମନୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଯାଇଛି।

ମନ୍ଵନ୍ତରସ୍ଯ ସଂଖ୍ଯା ଚ ମାନୁଷେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତା। ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାମେତଦେଵ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍

ମନ୍ବନ୍ତରର ସଂଖ୍ୟା ମାନବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି ଭଳି ସବୁ ମନ୍ବନ୍ତରର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ଚ ଵର୍ତ୍ତମାନେନ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ। ତଥା ମନ୍ଵନ୍ତରାଣାଂ ଚ ପ୍ରତିସନ୍ଧାନଲକ୍ଷଣମ୍

ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସବୁ ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନ ସହିତ କଥାଯାଉଛି; ଏହିପରି ମନ୍ବନ୍ତରମାନଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।

ଅତୀତାନାଗତାନାଂ ଚ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେଽନ୍ତରେ। ମନ୍ଵନ୍ତରତ୍ରଯଂ ଚୈଵ କାଲଜ୍ଞାନଂ ଚ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ

ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କଥାଯାଇଛି; ତିନିଟି ମନ୍ବନ୍ତର ଓ ସମୟ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି।