ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

କୁଲାନାଂ ଶତମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ ପିତୄନ୍। ଗଯା ଗଯୋ ଗଯା ଦିତ୍ଯୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଚ ଗଦାଧରଃ ।। ୫୦.

ଶତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ନେଇଯାଇପାରିବ; ଗୟା, ଗୟା, ଗୟାଦିତ୍ୟ, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଗଦାଧର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଗଯା ଗଯାସୁରଶ୍ଚୈଵ ଷଙ୍ଗଯା ମୁକ୍ତିଦାଯକାଃ। ଗଯାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେତ୍ସତତଂ ନରଃ ।। ୫୦.

ଗୟା, ଗୟାସୁର ଓ ଛଉଟି ଗୟା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଗୟା ଖ୍ୟାନ ନିରନ୍ତର ପଢ଼େ—

ଶ୍ରୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଯସ୍ତୁ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍। ପାଠଯେଦ୍ଵା ଗଯାଖ୍ଯାନଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯକୃନ୍ନରଃ ।। ୫୦.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଇଥାଏ; କିମ୍ବା ଗୟା ଖ୍ୟାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ପଢ଼େ, ସେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ—

ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତଂ ତେନ କୃତଂ ତେନ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍। ଗଯାଯା ମହିମାନଞ୍ଚ ହ୍ଯଭ୍ଯସେଦ୍ଯଃ ସମାହିତଃ ।। ୫୦.

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରାଯାଇଛି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଗୟାର ମହିମା ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ—

ତେନେଷ୍ଟଂ ରାଜସୂଯେନ ଅଶ୍ଵମେଧେନ ନାରଦ। ଲିଖେଦ୍ଵା ଲେଖଯେଦ୍ଵାପି ପୂଜଯେଦ୍ଵାପି ପୁସ୍ତକମ୍ ।। ୫୦.

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଛି; କିମ୍ବା ଲେଖିବା, ଲେଖାଯିବା, କିମ୍ବା ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯ ଗେହେ ସ୍ଥିରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯତି। ଉପାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗୃହେ ତିଷ୍ଠତି ପୁସ୍ତକମ୍ ।। ୫୦.

ଯେଉଁଘରରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ପୁସ୍ତକ ରୂପେ ରଖାଯାଇଛି, ସେଉଁଘରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ସଦା ବସିଥାଏ।

ସର୍ପାଗ୍ନିଚୌରଜନିତଂ ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଗଯାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫୦.

ସେଉଁଘରରେ ସାପ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ଭୟ କେବେ ଆସେନାହିଁ। ଯେଉଁଯଣ୍ଡି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି ଗୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ପଠିଥାଏ—

ଵିଧିହୀନନ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପିତୄଣାନ୍ତୁ ଗଯାସମମ୍। ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ତତ୍ର ଵୈ। ଯେନ ଜ୍ଞାତଂ ଗଯାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵା ପଠିତଂ ମୁନେ ।। ୫୦.

ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠାରେ ପିତୃପୂଜା ଗୟାର ପୂଜା ସମାନ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକର ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଏଠାରେ ଦେଖିପାରିବେ, ଯେଉଁଜଣେ ଗୟାର କଥା ଜାଣିଥାଏ, ଶୁଣିଥାଏ କିମ୍ବା ପଠିଥାଏ।

ସନତ୍କୁମାରୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଯ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥାଞ୍ଚାଥ ନିଵେଦ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା। ସ୍ଵମାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଵନୈରୁପେତଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ସଂଗୀତଗୁରୁଂ ଜଗାମ ।। ୫୦.

ସନତ୍କୁମାର ଏହି ପବିତ୍ର କଥାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅ捂ର୍ପଣ କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଯାଇଲେ।

ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ।। ନାରାଯଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନରଞ୍ଚୈଵ ନରୋତ୍ତମମ୍। ଦେଵୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ଚୈଵ ତତୋ ଜଯମୁଦୀରଯେତ୍।। ଜଯତି ପରାଶରସୂନୁଃ ସତ୍ଯଵତୀହୃଦଯନନ୍ଦନୋ ଵ୍ଯାସଃ। ଯସ୍ଯାସ୍ଯକମଲଗଲିତଂ ଵାଙ୍ମଯମମୃତଂ ଜଗତ୍ ପିବତି।। ପ୍ରପଦ୍ଯେ ଦେଵମୀଶାନଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଧ୍ରୁଵମଵ୍ଯଯମ୍। ମହାଦେଵଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପତିମ୍

ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନାରାୟଣ, ନର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ନର, ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏବେ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ, ବ୍ୟାସ ଜୟୀ। ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖରୁ ଝରିଥିବା ମଧୁର କଥା ଆମ ଜଗତ ପିଇଥାଏ। ମୁଁ ନିଜକୁ ଶାଶ୍ୱତ, ଅଚଳ, ଅବିନାଶୀ, ମହାଦେବ, ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କ ଶରଣରେ ଦେଉଛି।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଲୋକକର୍ତ୍ତାରଂ ସର୍ଵଜ୍ଞମପରାଜିତମ୍। ପ୍ରଭୁଂ ଭୂତଭଵିଷ୍ଯସ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତସ୍ଯ ଚ ସତ୍ପତିମ୍

ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଅଜୟ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରଭୁ, ସତ୍ୟର ନାଥଙ୍କୁ—

ଜ୍ଞାନମପ୍ରତିମଂ ଯସ୍ଯ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଚ ଜଗତ୍ପତେଃ। ଐଶ୍ଵର୍ଯଞ୍ଚୈଵ ଧର୍ମଶ୍ଚ ସହସିଦ୍ଧିଚତୁଷ୍ଟଯଃ

ଯାହାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ବିରାଗ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜଗତର ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ଚାରିପ୍ରକାର ଶିଦ୍ଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ—

ଯ ଇମାନ୍ ପଶ୍ଯତେ ଭାଵାନ୍ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକାନ୍। ଆଵିଶନ୍ତି ପୁନସ୍ତଂ ଵୈ କ୍ରିଯାଭାଵାର୍ଥମୀଶ୍ଵରମ୍

ଯିଏ ସଦା ଏହି ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ ଭାବଗୁଡିକୁ ଦେଖିଥାଏ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେଇ ଈଶ୍ୱର।

ଲୋକକୃଲ୍ଲୋକତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଅସୃଜତ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ

ଯିଏ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତାହାର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା, ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ—ସ୍ଥିର ଓ ଚଳ—ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

ତମଜଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣଂ ଚିତ୍ପତିଂ ଲୋକସାକ୍ଷିଣମ୍। ପୁରାଣାଖ୍ଯାନଜିଜ୍ଞାସୁର୍ଵ୍ରଜାମି ଶରଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍

ଏହି ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ଚେତନାର ନାଥ, ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ପୁରାତନ କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶରଣରେ ଯାଉଛି।

ବ୍ରହ୍ମଵାଯୁମହେନ୍ଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସମାହିତଃ। ଋଷୀଣାଞ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠାଯ ଵସିଷ୍ଠାଯ ମହାତ୍ମନେ

ବ୍ରହ୍ମା, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏକାଗ୍ର ହୃଦୟରେ—

ତନ୍ନପ୍ତ୍ତ୍ରେ ଚାତିଯଶସେ ଜାତୂକର୍ଣାଯ ଚର୍ଷଯେ। ଵସିଷ୍ଠାଯ ଚ ଶୁଚଯେ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାଯ ଚ

ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାତି, ଋଷି ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଚି ବସିଷ୍ଠ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—

ପୁରାଣଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତଂ ଵେଦସମ୍ମିତମ୍। ଧର୍ମାର୍ଥନ୍ଯାଯସଂଯୁକ୍ତୈରାଗମୈଃ ସୁଵିଭୂଷିତମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥିତ, ବେଦ ସମ୍ମତ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ନ୍ୟାୟର ଉପଦେଶରେ ଶୋଭିତ ପୁରାଣକୁ ଏବେ ମୁଁ କହିବି।

ଅସୀମକୃଷ୍ଣେ ଵିକ୍ରାନ୍ତେ ରାଜନ୍ଯେଽନୁପମତ୍ଵିଷି। ପ୍ରଶାସତୀମାଂ ଧର୍ମେଣ ଭୂମିଂ ଭୂମିପସତ୍ତମେ

ଯେବେ ଅସୀମକୃଷ୍ଣ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧର୍ମରେ ଏହି ଭୂମିକୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ଭୂମିପାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—

ଋଷଯଃ ସଂଶିତାତ୍ମାନଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତପରାଯଣାଃ। ଋଜଵୋ ନଷ୍ଟରଜସଃ ଶାନ୍ତା ଦାନ୍ତା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ

ଋଷିମାନେ ନିଜକୁ ଦମିଥିବା, ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା, ସିଧା, ରଜୋଗୁଣ ହୀନ, ଶାନ୍ତ, ଦମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା—

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଦୀର୍ଘସତ୍ରନ୍ତୁ ଈଜିରେ। ନଦ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଦୃଷଦ୍ଵତ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯାଯାଃ ଶୁଚିରୋଧସଃ। ଦୀକ୍ଷିତାସ୍ତେ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ନୈମିଷାରଣ୍ଯଗୋଚରାଃ

ଧର୍ମକ୍ଷେତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ, ପବିତ୍ର ଦୃଷଦ୍ବତୀ ନଦୀର ଶୁଚି ତୀରରେ, ନେମିଷାରଣ୍ୟରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।

ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତାନ୍ ସ ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ସୂତଃ ପୌରାଣିକୋତ୍ତମଃ। ଲୋମାନି ହର୍ଷଯାଞ୍ଚକ୍ରେ ଶ୍ରୋତ୍ରୂଣାଂ ଯତ୍ ସୁଭାଷିତୈଃ। କର୍ମଣା ପ୍ରଥିତସ୍ତେନ ଲୋକେଽସ୍ମିଁଲ୍ଲୋମହର୍ଷଣଃ

ସୂତ, ପୁରାଣ କଥାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାବୁଦ୍ଧି, ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥାରେ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର କେଶ ଦଣ୍ଡିଉଠିଲା; ଏହି କାରଣରେ ସେ ଲୋମହର୍ଷଣ ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ତପଃଶ୍ରୁତାଚାରନିଧେର୍ଵେଦଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଶିଷ୍ଯୋ ବଭୂଵ ମେଧାଵୀ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ

ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ତପ, ଶ୍ରୁତି ଓ ଆଚରଣର ଧନ, ମେଧାବୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ପୁରାଣ ଵେଦୋ ହ୍ଯଖିଲୋ ଯସ୍ମିନ୍ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଭାରତୀ ଚୈଵ ଵିପୁଲା ମହାଭାରତଵର୍ଦ୍ଧିନୀ

ପୁରାଣ ଓ ବେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଭଲଭାବେ ବସିଛି । ବିଶାଳ ଭାରତୀ ଓ ମହାଭାରତକୁ ବଢ଼ାଇବା ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହିଠି ଅଛି ।

ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାର୍ଥାଃ କଥା ଯସ୍ମିନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ। ସୂକ୍ତାଃ ସୁପରିଭାଷାଶ୍ଚ ଭୂମାଵୋଷଧଯୋ ଯଥା

ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥାବଳୀ, ଜ୍ଞାନମୟ ଉକ୍ତି ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷା ଅଛି; ଯେପରି ଭୂମିରେ ଔଷଧି ମିଳେ ।

ସ ତାନ୍ ନ୍ଯାଯେନ ସୁଧିଯୋ ନ୍ଯାଯଵିନ୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାନ୍। ଅଭିଗମ୍ଯୋପସଂସୃତ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ତୋଷଯାମାସ ମେଧାଵୀ ପ୍ରଣିପାତେନ ତାନୃଷୀନ୍

ସେ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ, ନ୍ୟାୟର ମହାପଣ୍ଡିତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ଗଲେ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ।

ତେ ଚାପି ସର୍ତ୍ରିଣଃ ପ୍ରୀତାଃ ସସଦସ୍ଯା ମହୌଜସଃ। ତସ୍ମୈ ସାମ ଚ ପୂଜାଞ୍ଚ ଯଥାଵତ୍ ପ୍ରତିପେଦିରେ

ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସଭା, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ଦେଲେ ।

ଅଥ ତେଷାଂ ପୁରାଣସ୍ଯ ଶୁଶ୍ରୂଷା ସମପଦ୍ଯତ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତମାତିଵିଶ୍ଵସ୍ତଂ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଲୋମହର୍ଷଣମ୍

ତାପରେ, ଲୋମହର୍ଷଣ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଏତେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଦେଖି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା ।

ତସ୍ମିନ୍ ସତ୍ରେ ଗୃହପତିଃ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ। ଇଙ୍ଗିତୈର୍ଭାଵମାଲକ୍ଷ୍ଯ ତେଷାଂ ସୂତମନୋଦଯତ୍

ସେଇ ସଭାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ଗୃହପତି, ଋଷିମାନେଙ୍କର ଇଂଗিত ଦେଖି, ସୂତକୁ କଥା କହିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ।