ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯତ୍ର ଦତ୍ତଂ ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ ଭଵତ୍ଯକ୍ଷଯମିତ୍ଯୁତ। ତତ୍ର ସ୍ନାତୋ ଦିଵଂ ଯାତି ସ୍ଵଶରୀରେଣ ମାନଵଃ ।। ୫୦.

ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ; ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶରୀରରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇପାରେ।

ପାପ୍ମାନଂ ପ୍ରଜହାତ୍ଯେଷ ଜୀର୍ଣତ୍ଵଚମିଵୋରଗଃ। ତତ୍ପଙ୍ଗଜଵନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକୃଦ୍ଭିର୍ନିଷେଵିତମ୍ ।। ୫୦.

ସେଠି ପାପ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ଯେପରି ଅଜଗର ଜରା ଚମଡ଼ ଫେଲିଦିଏ; ପାରିଜାତ ଜଙ୍ଗଲ ପବିତ୍ର, ନିତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟବାନ ଲୋକମାନେ ଏଠି ଯାଆନ୍ତି।

ପାଣ୍ଡୁଶିଲା ଵୈ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯତ୍ରାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ତସ୍ଯାଂ ହି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କର୍ତ୍ତୁଂ ଯଯୌ ମୁନେ ।। ୫୦.

ସେଠି ପାଣ୍ଡୁଶିଳା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ; ମୁନି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ।

ତତ୍ର କାଲେ ପାଣ୍ଡୁନୋକ୍ତଂ ମଦ୍ଧସ୍ତେ ଦେହି ପିଣ୍ଡକମ୍। ହସ୍ତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଶିଲାଯାଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡଦାନଞ୍ଚକାର ସଃ ।। ୫୦.

ସେ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡୁ କହିଲେ, 'ମୋ ହସ୍ତରେ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ'; ହସ୍ତ ଛାଡ଼ି ଶିଳା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।

ଶିଲାଯାଂ ପିଣ୍ଡଦାନେନ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯାସନନ୍ଦନଃ। ଵରଂ ଦଦୌ ସ୍ଵପୁତ୍ରାଯ ରାଜ୍ଯଂ କୁରୁ ମହୀତଲେ ।। ୫୦.

ଶିଳା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ନିଜ ପୁଅକୁ ପୃଥିବୀର ରାଜ୍ୟ ଦେବାର ଵର ଦେଲେ।

ଅକଣ୍ଟକନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ତ୍ଵଂ ମେ ତ୍ରାତା ହି ପୁତ୍ରକ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵ୍ରଜ ଶରୀରେଣ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ।। ୫୦.

'ମୋ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କର, ତାଙ୍କର ଶାସନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କଣ୍ଟାହୀନ ହେଉ; ନିଜ ଶରୀରରେ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।'

ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରେଣ ସମ୍ପୂତାନ୍ନରକସ୍ଥାନ୍ଦିଵଂ ନଯ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ପାଣ୍ଡୁଃ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୫୦.

'କେବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନରକବାସୀମାନେ ପବିତ୍ର ହେଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ।' ଏଭଳି କହି, ପାଣ୍ଡୁ ଚିରନ୍ତନ ଅବିନାଶୀ ଠାକୁରେ ଯାଇଗଲେ।

ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜାଃ ସ୍ଵେଦଜା ଵାପି ହ୍ଯଣ୍ଡଜା ଯେ ଜରାଯୁଜାଃ। ମଧୁସ୍ରଵାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ମୃତାଃ ସ୍ଵର୍ଗପୁରଂ ଯଯୁଃ ।। ୫୦.

ଉତ୍ପାଦନ ଜଳରୁ, ଘମରୁ, ଡିମ୍ବରୁ କିମ୍ବା ଗର୍ଭରୁ ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ମଧୁର ଧାରା ପାଇଲେ, ମରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି।

ଦଶାଶ୍ଵମେଧିକେ ହଂସତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ୍ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଦଶାଶ୍ଵମେଧହଂସୌ ଚ ନତ୍ଵା ଶିଵପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୫୦.

ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ହଁସତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ହଁସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ ଶିବପୁରୀକୁ ଯାଇପାରିବ।

ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଲଯଂ ପିତୄନ୍। ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୫୦.

ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାନ୍ତି; ମତଙ୍ଗଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।

ନିର୍ମ୍ମଥ୍ଯାଗ୍ନିଂ ଶମୀଗର୍ଭେ ଵିଧିର୍ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିଭିଃ ସହ। ଲେଭେ ତୀର୍ଥନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞାର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୫୦.

ଶମୀ ଗଛର ଗଭୀରରେ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ବିଧି କରାଯାଇଥିଲା; ଏହି ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଲଭ୍ୟ ହେଲା।

ମଖସଂଜ୍ଞନ୍ତୁ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତି ଦାଯକମ୍। ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ପିଣ୍ଡଦୋ ମୁକ୍ତିମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୫୦.

ମଖ ନାମକ ତୀର୍ଥ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ପିଣ୍ଡଦାତା ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ।

ପିତୄନ୍ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯେନ୍ନତ୍ଵା ସଙ୍ଗମେଽଙ୍ଗାରକେଶ୍ଵରୌ। ଗଯାକୂଟେ ପିଣ୍ଡଦାନାଦଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ।। ୫୦.

ସଙ୍ଗମରେ ଅଙ୍ଗାରକ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି; ଗୟାର ଶିଖରରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଭସ୍ମକୂଟେ ଭସ୍ମନାଥଂ ନତ୍ଵା ଚ ତାରଯେତ୍ପିତୄନ୍ । ତ୍ଯକ୍ତପାପୋ ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତଃ ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ ।। ୫୦.

ଭସ୍ମକୁଟରେ ଭସ୍ମନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି; ପାପ ଛାଡି ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଇଷ୍ଟିଂ ଚକ୍ରେଽଶ୍ଵମେଧାଖ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ। ଇଷ୍ଟିତୋ ନିର୍ଗତଃ ଶମ୍ଭୁର୍ଵରଂ ଵୃଣୁ ଵସିଷ୍ଠକମ୍ ।। ୫୦.

ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ଅଶ୍ୱମେଧ ନାମକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଏହି ଯଜ୍ଞରୁ ଶମ୍ଭୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, 'ବସିଷ୍ଠ, ଏକ ଵର ଚୟନ କର' ଭଲେ।

ପ୍ରାହେତି ତଂ ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ଶିଵ ତୁଷ୍ଠୋଽସି ମେ ଯଦି। ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଚାତ୍ର ଦେଵେଶ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶିଵଃ ସ୍ଥିତଃ ।। ୫୦.

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ, 'ଦେବେଶ, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏଠାରେ ରହିବା ଉଚିତ'; ଶିବ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏବଂ ସେଠି ରହିଲେ।

ପିଣ୍ଡଦୋ ଧେନୁକାରଣ୍ଯେ କାମଧେନୁପଦେଷୁ ଚ। ସ୍ନାତ୍ଵା ନତ୍ଵାଥ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୫୦.

ଧେନୁକ ଅରଣ୍ୟ ଓ କାମଧେନୁ ସ୍ଥାନରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ସ୍ନାନ, ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜା କରି, ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି।

କର୍ଦ୍ଦମାଲେ ଗଯାନାଭୌ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠସମୀପତଃ। ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପିତୄଣାମନୃଣୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୦.

କର୍ଦ୍ଦମ ଝିଲି, ଗୟାର ନାଭି ଓ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ନିକଟରେ, ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ କରିଲେ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ଋଣ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଫଲ୍ଗୁଚଣ୍ଡୀଶ୍ମଶାନାକ୍ଷୀମଙ୍ଗଲାଦ୍ଯାଃ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ଗଯାଯାଞ୍ଚ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗାତ୍ରିଃ ସପ୍ତକୁଲମୁଦ୍ଧରେତ୍ ।। ୫୦.

ଫଲ୍ଗୁ, ଚଣ୍ଡୀ, ସ୍ମଶାନ, ଅକ୍ଷୀ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଗୟାରେ ବୃଷ ଛାଡିଲେ, ସପ୍ତ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ।

ଯତ୍ର ତତ୍ର ସ୍ଥିତା ଦେଵା ଋଷଯୋଽପି ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ । ଆଦ୍ଯଂ ଗଦାଧରଂ ଧ୍ଯାଯଞ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧପିଣ୍ଡାଦିଦାନତଃ ।। ୫୦.

ଯେଉଁଠି ଦେବମାନେ ଓ ନିୟତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଋଷିମାନେ ରହିଛନ୍ତି, ସେଠି ଗଦାଧରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

କୁଲାନାଂ ଶତମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ ପିତୄନ୍। ଗଯା ଗଯୋ ଗଯା ଦିତ୍ଯୋ ଗାଯତ୍ରୀ ଚ ଗଦାଧରଃ ।। ୫୦.

ଶତ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ନେଇଯାଇପାରିବ; ଗୟା, ଗୟା, ଗୟାଦିତ୍ୟ, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଗଦାଧର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ଗଯା ଗଯାସୁରଶ୍ଚୈଵ ଷଙ୍ଗଯା ମୁକ୍ତିଦାଯକାଃ। ଗଯାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଃ ପଠେତ୍ସତତଂ ନରଃ ।। ୫୦.

ଗୟା, ଗୟାସୁର ଓ ଛଉଟି ଗୟା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଗୟା ଖ୍ୟାନ ନିରନ୍ତର ପଢ଼େ—

ଶ୍ରୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଯସ୍ତୁ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍। ପାଠଯେଦ୍ଵା ଗଯାଖ୍ଯାନଂ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯକୃନ୍ନରଃ ।। ୫୦.

ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେ ପରମ ଗତି ପାଇଥାଏ; କିମ୍ବା ଗୟା ଖ୍ୟାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଖରେ ପଢ଼େ, ସେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକ—

ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତଂ ତେନ କୃତଂ ତେନ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍। ଗଯାଯା ମହିମାନଞ୍ଚ ହ୍ଯଭ୍ଯସେଦ୍ଯଃ ସମାହିତଃ ।। ୫୦.

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କରାଯାଇଛି; ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଗୟାର ମହିମା ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ—

ତେନେଷ୍ଟଂ ରାଜସୂଯେନ ଅଶ୍ଵମେଧେନ ନାରଦ। ଲିଖେଦ୍ଵା ଲେଖଯେଦ୍ଵାପି ପୂଜଯେଦ୍ଵାପି ପୁସ୍ତକମ୍ ।। ୫୦.

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଛି; କିମ୍ବା ଲେଖିବା, ଲେଖାଯିବା, କିମ୍ବା ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯ ଗେହେ ସ୍ଥିରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯତି। ଉପାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗୃହେ ତିଷ୍ଠତି ପୁସ୍ତକମ୍ ।। ୫୦.

ଯେଉଁଘରରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ପୁସ୍ତକ ରୂପେ ରଖାଯାଇଛି, ସେଉଁଘରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶ୍ରୀ ଏବଂ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ସଦା ବସିଥାଏ।

ସର୍ପାଗ୍ନିଚୌରଜନିତଂ ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଗଯାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫୦.

ସେଉଁଘରରେ ସାପ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଚୋର ଦ୍ୱାରା ଭୟ କେବେ ଆସେନାହିଁ। ଯେଉଁଯଣ୍ଡି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏହି ଗୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ପଠିଥାଏ—

ଵିଧିହୀନନ୍ତୁ ତତ୍ସର୍ଵଂ ପିତୄଣାନ୍ତୁ ଗଯାସମମ୍। ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତାନି ଦୃଷ୍ଟାନି ତତ୍ର ଵୈ। ଯେନ ଜ୍ଞାତଂ ଗଯାଖ୍ଯାନଂ ଶ୍ରୁତଂ ଵା ପଠିତଂ ମୁନେ ।। ୫୦.

ଯଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠାରେ ପିତୃପୂଜା ଗୟାର ପୂଜା ସମାନ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକର ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଏଠାରେ ଦେଖିପାରିବେ, ଯେଉଁଜଣେ ଗୟାର କଥା ଜାଣିଥାଏ, ଶୁଣିଥାଏ କିମ୍ବା ପଠିଥାଏ।

ସନତ୍କୁମାରୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଯ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥାଞ୍ଚାଥ ନିଵେଦ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା। ସ୍ଵମାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଵନୈରୁପେତଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ସଂଗୀତଗୁରୁଂ ଜଗାମ ।। ୫୦.

ସନତ୍କୁମାର ଏହି ପବିତ୍ର କଥାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅ捂ର୍ପଣ କରି, ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ ଭିତରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଯାଇଲେ।