ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଗୋପ୍ରଚାରସମୀପସ୍ଥା ଆମ୍ରା ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକଲ୍ପିତାଃ। ତେଷାଂ ସେଚନମାତ୍ରେଣ ପିତରୋ ମୋକ୍ଷଗାମିନଃ ।। ୪୯.

ଗାଁଠିଆ ପଥ ନିକଟର ଆମ୍ବ ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି; ସେମାନେ କେବଳ ପାଣି ଛିଟିଲେ ମଧ୍ୟ, ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ।

ଆମ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମସରୋଦ୍ଭୂତଂ ବ୍ରହ୍ମଦେଵମଯଂ ତରୁମ୍। ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ପ୍ରସିଞ୍ଚାମି ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ ।। ୪୯.

ବ୍ରହ୍ମସରସ୍‌ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିବ୍ୟତାରେ ଗଠିତ, ବିଷ୍ଣୁର ରୂପ ଆମ୍ବ ବୃକ୍ଷକୁ, ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ପାଣି ଛିଟାଏ।

ଏକୋ ମୁନିଃ କୁମ୍ଭକୁଶାଗ୍ରହସ୍ତ ଆମ୍ରସ୍ଯ ମୂଲେ ସଲିଲଂ ଦଦାମି। ଆମ୍ରଶ୍ଚ ତୃପ୍ତା ଏକା କ୍ରିଯାଦ୍ଵ୍ଯର୍ଥକରୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧା ।। ୪୯.

ଏକାକି ଏକ ମୁନି, କୁମ୍ଭ ଓ କୁଶ ଧରି, ଆମ୍ବ ଗଛର ତଳେ ପାଣି ଦେଇଥାଏ; ଆମ୍ବ ଓ ତୃପ୍ତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦୁହେଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଏକ ଅନାବଶ୍ୟକ କାମ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ।

ତତୋ ଯମ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ସଂଯତଃ। ଯମରାଜଧର୍ମ୍ମରାଜୌ ନିଶ୍ଚଲାର୍ଥଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ ।। ୪୯.

ତାପରେ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିୟମିତ ଭାବେ ଯମକୁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଯମ ଓ ଧର୍ମରାଜ ଦୁହେଁ ଅଟୁଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅବିଚଳ ଅଛନ୍ତି।

ତାଭ୍ଯାଂ ବଲିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ପୁତୄଣାଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ। ତତଃ ଶ୍ଵାନବଲିଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ନାରଦ ।। ୪୯.

ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ବଳି ଦେଉଛି; ତାପରେ, ନାରଦ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁକୁରମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵୌ ଶ୍ଵାନୌ ଶ୍ଯାମଶବଲୌ ଵୈଵସ୍ଵତକୁଲୋଦ୍ଭଵୌ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ରକ୍ଷେତାଂ ପଥି ସର୍ଵ୍ଵାଦା ।। ୪୯.

ଦୁଇଟି କୁକୁର, ଜଣେ କଳା ଓ ଜଣେ ଛିଟିଆ, ବୈବସ୍ବତ କୁଳର ଉତ୍ପନ୍ନ; ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ବଳି ଦେଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ସଦା ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।

ତତଃ କାକବଲିଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ନାରଦ। ଐନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣଵାଯଵ୍ଯଯାମ୍ଯା ଵୈ ନୈଋତାସ୍ତଥା ।। ୪୯.

ତାପରେ, ନାରଦ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଉଡ଼ିଁ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ ଓ ନୈୃତ୍ତି ଦିଗର କାଉଡ଼ିଁ ପାଇଁ।

ଵାଯସାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଭୂମୌ ପିଣ୍ଡଂ ସମର୍ପିତମ୍। ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥେଽହ୍ନି ସ୍ନାନାଦିକମଥାଚରେତ୍ ।। ୪୯.

କାଉଡ଼ିଁମାନେ ଭୂମିରେ ଅର୍ପିତ ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଫଳ୍ଗୁ ତୀରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଗଯାଶିରସ୍ଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପାଦେ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡକମ୍। ସାକ୍ଷାଦ୍ଗଯାଶିରସ୍ତତ୍ର ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥାଶ୍ରିତଂ କୃତମ୍ ।। ୪୯.

ତାପରେ, ଗୟାଶିରସ୍‌ରେ ପାଦ ତଳେ ପିଣ୍ଡଦାନ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଫଳ୍ଗୁ ତୀରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ତାହା ଗୟାଶିରସ୍‌ରେ କରାଯାଇଥିବା ପରି ହୁଏ।

ନାଗାଜ୍ଜନାର୍ଦ୍ଦନାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଯୂପାଚ୍ଚୋତ୍ତରମାନସାତ୍। ଏତଦ୍ଗଯାଶିରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୪୯.

ନାଗ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ବ୍ରହ୍ମୟୂପ ଓ ଉତ୍ତରମାନସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ଏହିଠାକୁ ଗୟାର ମୁଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ, ଏହିଠାରୁ ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ପିତାମହଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯାଵଦୁତ୍ତରମାନସମ୍। ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥନ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଦେଵାନାମପି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୪୯.

ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଉତ୍ତରମାନସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ସହିତ, ଏହି ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

କ୍ରୌଞ୍ଚପାଦାତ୍ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥଂ ଯାଵତ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଗଯାଶିରଃ। ମୁଖଂ ଗଯାସୁରସ୍ଯୈତତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମିହାକ୍ଷଯମ୍ ।। ୪୯.

କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାଦ ଠାରୁ ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥ ଓ ଗୟାର ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହିଠାରୁ ଗୟାସୁରଙ୍କର ମୁଖ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ଏହିଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାନ୍ନଗାଧସ୍ତାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍ତତ୍ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥ କମ୍। ଆଦ୍ଯୋ ଗଦାଧରୋ ଦେଵୋ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ମନା ସ୍ଥିତଃ ।। ୪୯.

ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ଠାରୁ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଯେଉଁଠି ସେଇ ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠି ପ୍ରଥମ ଦେବତା ଗଦାଧର ଦେବତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦିପଦରୂପେଣ ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ। ଏତଦ୍ଵିଷ୍ଣୁପଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦର୍ଶନାତ୍ପାପନାଶନମ୍ ।। ୪୯.

ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନର ରୂପରେ, ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ଏହିଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁପଦ ଅଛି, ଯାହା ଦର୍ଶନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ତ।

ସ୍ପର୍ଶନାତ୍ପୂଜନାଦ୍ଵାପି ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡକଂ କୃତ୍ଵା କୁଲସାହସ୍ରମାତ୍ମନା ।। ୪୯.

ଏଠାରେ ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ପୂଜା କଲେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ; ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ନିଜେ ହଜାର ଘରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି।

ନଯେଦ୍ଵିପ୍ଣୁପଦଂ ଦିଵ୍ଯମନନ୍ତଂ ଶିଵମଵ୍ଯଯମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ରୁଦ୍ରପଦେ ନଯେତ୍କୁଲଶତଂ ନରଃ ।। ୪୯.

ସେ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଦିବ୍ୟ, ଅନନ୍ତ, ଶୁଭ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁପଦକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଏକ ଶତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି।

ସହାତ୍ମନା ଶିଵପୁରଂ ତଥା ବ୍ରହ୍ମପଦେ ନରଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ କୁଲଶତଂ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୪୯.

ନିଜ ସହିତ ଶିବପୁର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଶତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍। ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୯.

କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଗାର୍ହପତ୍ଯପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ଵାଜପେଯଫଲଂ ଲଭେତ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵାହଵନୀଯେ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ ।। ୪୯.

ଗାର୍ହପତ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଆହବନୀୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ସଭ୍ଯପଦେ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଆଵସଥ୍ଯପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୯.

ସଭ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଆବସଥ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଶକ୍ରପଦେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍। ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୯.

ଶକ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

କ୍ରୌଞ୍ଚମାତଙ୍ଗଯୋଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ସୂର୍ଯ୍ଯପଦେ ପଞ୍ଚ ପାପିନୋଽର୍କ୍କପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୯.

କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ମାତଙ୍ଗଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପାଞ୍ଚ ଅପରାଧୀକୁ ଅର୍କପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

କାର୍ତିକେଯପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ଶିଵଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍। ଗଣେଶସ୍ଯ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୪୯.

କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ଶିବଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଗଣେଶଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ଗଜକର୍ଣତର୍ପଣକୃନ୍ନିର୍ମଲଂ ସ୍ଵର୍ନଯେତ୍ପିତୄନ୍। ଅନ୍ଯେଷାଞ୍ଚ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୯.

ଗଜକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇଲେ ପିତୃମାନେକୁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।

ସର୍ଵ୍ଵେଷାଂ କାଶ୍ଯପଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଵିଷ୍ଣୋ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ପଦମ୍। ବ୍ରହ୍ମଣଶ୍ଚ ପଦଂ ଚାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତମ୍ ।। ୪୯.

ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ଥାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ପ୍ରାରମ୍ଭେ ଚ ସମାପ୍ତୌ ଚ ତେଷାମନ୍ଯତମଂ ସ୍ମୃତମ୍। ଶ୍ରେଯସ୍କରଂ ଭଵେତ୍ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତୁଶ୍ଚ ନାରଦ ।। ୪୯.

ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ସେଠି ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ, ହେ ନାରଦ।

କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପଦେ ଦିଵ୍ଯେ ଭାରଦ୍ଵାଜୋ ମୁନିଃ ପୁରା। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵୋଦ୍ଯତୋ ଦାତୁଂ ପିତ୍ରାଦିଭ୍ଯଶ୍ଚ ପିଣ୍ଡକମ୍ ।। ୪୯.

ପୁରୁଣା କାଳରେ, ଦିବ୍ୟ କଶ୍ୟପ ସ୍ଥାନରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଋଷି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପିତୃମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।

ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣୌ ତତୋ ହସ୍ତୌ ପଦମୁଦ୍ଭିଦ୍ଯ ନିର୍ଗତୌ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସ୍ତଦ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ମୁନିଃ ସଂଶଯମାଗତଃ ।। ୪୯.

ତାପରେ ଏକ ଧଳା ଏବଂ ଏକ କଳା ହାତ ଗୟାଶିର ଠାରୁ ବାହାରିଲା। ସେଇ ଦୁଇଟି ହାତ ଦେଖି, ସେ ମୁନି ମନରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ।

ତତଃ ସ୍ଵମାତରଂ ଶାନ୍ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ ମହାମୁନିଃ। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପଦେ ଦିଵ୍ଯେ ଶୁକ୍ଲେ କୃଷ୍ଣେଽଥ ଵା କରେ ।। ୪୯.

ତାପରେ ସେ ମହାମୁନି ନିଜ ଶାନ୍ତ ମାଆଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମା, ଏହି କଶ୍ୟପଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଧଳା ଏବଂ କଳା ଏହି ଦୁଇଟି ହାତ କାହାର?'