ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଦାଵଦାହେ ମୃତା ଯେ ଚ ସିଂହଵ୍ଯାଗ୍ରହତାଶ୍ଚ ଯେ। ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଭିଃ ଶ୍ରୃଙ୍ଗିଭିର୍ଵାପି ତେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସିଂହ ବା ବାଘ ଦ୍ୱାରା ହତ, କିମ୍ବା ଦାଂତିଆ ବା ଶିଙ୍ଗିଆ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ହତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଉଦ୍ବନ୍ଧନମୃତା ଯେ ଚ ଵିଷଶସ୍ତ୍ରହତାଶ୍ଚ ଯେ। ଆତ୍ମାପଘାତିନୋ ଯେ ଚ ତେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ଗଳା ଝୁଲି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ବିଷ ବା ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ, କିମ୍ବା ନିଜେ ଜୀବନ ନଶ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଅରଣ୍ଯେ ଵର୍ତ୍ମନି ଵନେ କ୍ଷୁଧଯା ତୃଷଯା ହତାଃ। ଭୂତପ୍ରେତପିଶାଚାଦ୍ଯୈସ୍ତେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଅରଣ୍ୟ, ପଥ ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଅଭାବରେ, କିମ୍ବା ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଦ୍ୱାରା ହତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ରୌରଵେ ଚାନ୍ଧତାମିସ୍ରେ କାଲସୂତ୍ରେ ଚ ଯେ ଗତାଃ। ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ତାଯ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ରୌରବ, ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ବା କାଳସୂତ୍ରକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଅସିପତ୍ରଵନେ ଘୋରେ କୁମ୍ଭୀପାକେଷୁ ଯେ ଗତାଃ। ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ଅସିପତ୍ରବନ ବା କୁମ୍ଭୀପାକକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଅନେକଯାତନାସଂସ୍ଥାଃ ପ୍ରେତଲୋକଞ୍ଚ ଯେ ଗତାଃ। ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଅନେକ ଯାତନା ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ପ୍ରେତଲୋକକୁ ଗଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଅନେକଯାତନାସଂସ୍ଥା ଯେ ନୀତା ଯମକିଙ୍କରୈଃ। ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଅନେକ ଯାତନା ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ଯମର ଦୂତମାନେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ନରକେଷୁ ସମସ୍ତେଷୁ ଯାତନାସୁ ଚ ଯେ ସ୍ଥିତାଃ । ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଇମଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ସମସ୍ତ ନରକରେ ଯେଉଁମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡଟି ଦେଉଛି।

ପଶୁଯୋନି ଗତା ଯେଚ ପକ୍ଷିକୀଟସରୀସୃପାଃ। ଅଥଵା ଵୃକ୍ଷଯୋନିସ୍ଥାସ୍ତେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ସରୀସୃପ ହୋଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଗଛର ଗର୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡଟି ଦେଉଛି।

ଜାତ୍ଯନ୍ତରସହସ୍ରେଷୁ ଭ୍ରମନ୍ତଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମ୍ମଣା। ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଯେଷାଂ ତେଭ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ମାନବ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡଟି ଦେଉଛି।

ଦିଵ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷଭୂମିଷ୍ଠାଃ ପିତରୋ ବାନ୍ଧଵାଦଯଃ। ମୃତା ଅସଂସ୍କୃତା ଯେ ଚ ତେବ୍ଯଃ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୮.

ଦେବତା ଲୋକ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ପିତୃଗଣ, ବାନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପିଣ୍ଡଟି ଦେଉଛି।

ଯେ କେଚିତ୍ପ୍ରେତରୂପେଣ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ପିତରୋ ମମ। ତେ ସର୍ଵ୍ଵେ ତୃପ୍ତିମାଯାନ୍ତୁ ପିଣ୍ଡେନାନେନ ସର୍ଵ୍ଵଦା ।। ୪୮.

ମୋର ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେତ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

ଯେଽବାନ୍ଧଵା ବାନ୍ଧଵା ଵା ଯେଽନ୍ଯଜନ୍ମନି ବାନ୍ଧଵାଃ। ତେଷାଂ ପିଣ୍ଡୋ ମଯା ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯକ୍ଷଯ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତାମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ବାନ୍ଧବ ନୁହଁନ୍ତି କିମ୍ବା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ବାନ୍ଧବ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଅକ୍ଷୟ ରୁପେ ରହୁ।

ପିତୃଵଂଶେ ମୃତା ଯେ ଚ ମାତୃଵଂଶେ ଚ ଯେ ମୃତାଃ। ଗୁରୁଶ୍ଵଶୁରବନ୍ଧୂନାଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ବାନ୍ଧଵା ମୃତାଃ ।। ୪୮.

ମୋ ପିତୃବଂଶରେ ଏବଂ ମାତୃବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଗୁରୁ, ଶ୍ୱଶୁର, ବାନ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ନିକଟ ଦୂର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଚାଲିଗଲେ—

ଯେ ମେ କୁଲେ ଲୁପ୍ତପିଣ୍ଡାଃ ପୁତ୍ରଦାରଵିଵର୍ଜିତାଃ। କ୍ରିଯାଲୋପଗତା ଯେ ଚ ଜାତ୍ଯନ୍ଧାଃ ପଙ୍ଗଵସ୍ତଥା ।। ୪୮.

ମୋ ବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ପିଣ୍ଡ ରହିତ, ପୁଅ ଓ ଜନା ନଥିବା, କ୍ରିୟା ହରାଇଥିବା, ଜନ୍ମରୁ ଅନ୍ଧ ବା ଲଙ୍ଗଡ଼ ଥିବା—

ଵିରୂପା ଆମଗର୍ଭାଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତାଜ୍ଞାତାଃ କୁଲେ ମମ। ତେଷାଂ ପିଣ୍ଡୋ ମଯା ଦତ୍ତୋ ହ୍ଯକ୍ଷଯ୍ଯମୁପତିଷ୍ଠତାମ୍ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ବିକଳାଙ୍ଗ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭରେ ମୃତ, ଜଣା ଅଜଣା ମୋ ବଂଶରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ଅକ୍ଷୟ ରୁପେ ରହୁ।

ଆ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଯେ ପିତୃଵଂଶଜାତା ମାତୁସ୍ତଥା ଵଂଶଭଵା ମଦୀଯାଃ। କୁଲଦ୍ଵଯେ ଯେ ମମ ଦାସଭୂତା ଭୃତ୍ଯା ସ୍ତଥୈଵାଶ୍ରିତସେଵକାଶ୍ଚ ।। ୪୮.

ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏହିପରି ମାତୃବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଦୁଇ ବଂଶରେ ମୋର ଦାସ, ଭୃତ୍ୟ, ଆଶ୍ରିତ ବା ସେବକ ଯେଉଁମାନେ ଥିଲେ—

ମିତ୍ରାଣି ଶିଷ୍ଯାଃ ପଶଵଶ୍ଚ ଵୃକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟା ହ୍ଯଦୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ କୃତୋପକାରାଃ। ଜନ୍ମାନ୍ତରେ ଯେ ମମ ସଙ୍ଗତାଶ୍ଚ ତେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧା ପିଣ୍ଡମହଂ ଦଦାମି ।। ୪୮.

ମିତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ, ଗାଈ, ଗଛ—ଦେଖିଥିବା ଓ ଦେଖିନଥିବା, ସେବା କରିଥିବା, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସହଯୋଗୀ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଦେଉଛି।

ଏତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵମନ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗାନ୍ତଂ ସମୂହ୍ଯ ଚ। ପିଣ୍ଡାନ୍ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାପୂର୍ଵ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମାତ୍ରାଦିକକ୍ରମାତ୍ ।। ୪୮.

ଏହି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏବଂ ନାରୀ ରୂପରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମାଆଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୂର୍ବବତ୍ କ୍ରମରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵଗୋତ୍ରେ ପରଗୋତ୍ରେ ଵା ଦମ୍ପତ୍ଯୋଃ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍। ଅପୃଥଙ୍ ନିଷ୍ଫଲଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପିଣ୍ଡଞ୍ଚୋଦକତର୍ପଣମ୍ ।। ୪୮.

ନିଜ ବଂଶ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବଂଶରେ, ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା କାମଟି ଯଦି ଅଲଗା ଭାବେ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପିଣ୍ଡ ଓ ଜଳ ଦାନ ଫଳଦାୟକ ହୁଏନାହିଁ।

ପିଣ୍ଡପାତ୍ରେ ତିଲାନ୍କ୍ଷିପ୍ତ୍ଵା ପୂରଯିତ୍ଵା ଶୁଭୋଦକୈଃ। ପରିଷିଚ୍ଯ ତ୍ରିଧା ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ସମାପଯେତ୍ ।। ୪୮.

ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଦେଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ତିନିଥର ପରିସିଞ୍ଚନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

ପିତୄନ୍ଵିସୃଜ୍ଯ ଚାଚମ୍ଯ ସାକ୍ଷିଣଃ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ସୁରାନ୍ । ସାକ୍ଷିଣଃ ସନ୍ତୁ ମେ ଦେଵା ବ୍ରହ୍ମେଶାନାଦଯସ୍ତଥା। ମଯା ଗଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପିତୄଣାଂ ନିଷ୍କୃତିଃ କୃତା ।। ୪୮.

ପିତୃମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଓ ଆଚମନ କରି, ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ— 'ବ୍ରହ୍ମା, ଈଶାନ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ହେଉନ୍ତୁ; ମୁଁ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରିଛି।'

ଆଗତୋଽସ୍ମି ଗଯାଂ ଦେଵ ପିତୃକାର୍ଯ୍ଯେ ଗଦାଧର। ତ୍ଵମେଵ ସାକ୍ଷୀ ଭଗଵନ୍ନନୃଣୋଽହମୃଣତ୍ରଯାତ୍ ।। ୪୮.

'ହେ ଦେବ, ମୁଁ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଗୟାକୁ ଆସିଛି, ହେ ଗଦାଧର, ତୁମେ ଏହାର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତିନି ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'

ସର୍ଵ୍ଵସ୍ଥାନେଷୁ ଚୈଵଂ ସ୍ଯାତ୍ ପିଣ୍ଡଦାନନ୍ତୁ ନାରଦ। ପ୍ରେତପର୍ଵ୍ଵତମାରଭ୍ଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ କ୍ରମାତ୍ ।। ୪୮.

ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ନାରଦ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ଏଭଳି ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରେତପର୍ବତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ କ୍ରମକ୍ରମେ।

ତିଲମିଶ୍ରାଂସ୍ତତଃ ସକ୍ତୂନ୍ନିଃକ୍ଷିପେତ୍ପ୍ରେତପର୍ଵ୍ଵତେ। ଅପସଵ୍ଯେନ ଦେଵର୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖେନ ଚ ।। ୪୮.

ତାପରେ, ପ୍ରେତପର୍ବତରେ ତିଳ ମିଶିତ ସକ୍ତୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅପସବ୍ୟ ଭାବେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ମୁହଁ କରି, ହେ ଦେବଋଷି।

ଯେ କେଚିତ୍ପ୍ରେତରୂପେଣ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ପିତରୋ ମମ। ତେ ସର୍ଵ୍ଵେ ତୃପ୍ତିମାଯାନ୍ତୁ ସକ୍ତୁଭିସ୍ତିଲମିଶ୍ରିତୈଃ ।। ୪୮.

ମୋର ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପିତୃ ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିଳ ମିଶିତ ଚାଉଳ ଦାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତମ୍ବପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ସଚରାଚରମ୍। ମଯା ଦତ୍ତେନ ତୋଯେନ ତୃପ୍ତିମାଯାନ୍ତୁ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ।। ୪୮.

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସ ପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।

ପ୍ରେତତ୍ଵାଚ୍ଚ ଵିମୁକ୍ତାଃ ସ୍ଯୁଃ ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ନାରଦ। ପ୍ରେତତ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍କୁଲେ ଚାପି ନ ଜାଯତେ ।। ୪୮.

ହେ ନାରଦ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ପିତୃ ଆତ୍ମା ଭାବରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ, ତାଙ୍କର ବଂଶରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସେ ନାହିଁ।

ନାମ୍ନା ପ୍ରେତଶିଲା ଖ୍ଯାତା ଗଯାଶିରସି ମୁକ୍ତଯେ। ତୀର୍ଥମନ୍ତ୍ରାଦିରୂପେଣ ସ୍ଥିତ ଶ୍ଚାଦିଗଦାଧରଃ ।। ୪୮.

ଗୟାର ଶିରା ଉପରେ ଯେଉଁ ପ୍ରେତଶିଳା ନାମର ପଥର ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ମୋକ୍ଷ ଦେବା ପାଇଁ ଖ୍ୟାତ; ଏଠାରେ ଗଦାଧର ତୀର୍ଥ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ।