ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଜନାର୍ଦନୋ ଭସ୍ମକୂଟେ ତସ୍ଯ ହସ୍ତେ ତୁ ପିଣ୍ଡଦଃ। ଆତ୍ମନୋଽପ୍ଯଥଵାନ୍ଯେଷାଂ ସଵ୍ଯେନାପି ତିଲୈର୍ଵିନା। ଜୀଵତାଂ ଦଧିସଂମିଶ୍ରଂ ସର୍ଵେ ତେ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଗାଃ ।। ୪୬.

ଭସ୍ମକୁଟି ଉପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜ ହାତରେ ପିଣ୍ଡ ଧରିଥାନ୍ତି; ସେଇ ପିଣ୍ଡ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦହି ମିଶାଇ, ତିଳ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଯସ୍ତୁ ପିଣ୍ଡୋ ମଯା ଦତ୍ତସ୍ତଵ ହସ୍ତେ ଜନାର୍ଦନ। ଯଦୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ତ୍ଵଯା ଦେଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ପିଣ୍ଡୋ ମୃତେ ପ୍ରଭୋ ।। ୪୬.

ମୁଁ ଯେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଛି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ସେ ତୁମ ହାତରେ ଅଛି; ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କର, ସେହି ପିଣ୍ଡ ମୃତ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଏଷ ପିଣ୍ଡୋ ମଯା ଦତ୍ତସ୍ତଵ ହସ୍ତେ ଜନାର୍ଦନ। ଅନ୍ତକାଲେ ଗତେ ମହ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦେଯୋ ଗଯାଶିରେ ।। ୪୬.

ଏହି ପିଣ୍ଡ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହା ତୁମ ହାତରେ ଅଛି; ମୋ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲେ, ତୁମେ ଏହାକୁ ଗୟାଶିରେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବା।

ଜନାର୍ଦନ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ନମସ୍ତେ ପିତୃମୋକ୍ଷଦ। ପିତୃପତେ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ନମସ୍ତେ ପିତୃରୂପିଣେ ।। ୪୬.

ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ; ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ; ପୂର୍ବଜ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ତୁମକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଗଯାଯାଂ ପିତୃରୂପେଣ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଋଣତ୍ରଯାତ୍ ।। ୪୬.

ଗୟାରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ପୂର୍ବଜ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ସେଠାରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ନମସ୍ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଋଣତ୍ରଯଵିମୋଚକ। ଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ତ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ପିତୄଣାଂ ମୋକ୍ଷଦୋ ଭଵ ।। ୪୬.

ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ, ତୁମେ ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ; ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅ।

ଵାମଜାନୁ ସୁସଂପାତ୍ଯ ନତ୍ଵା ଭୀମୋ ଜନାର୍ଦନମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡକଂ କୃତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଭାକ୍। ପିତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା କୁଲାନାଞ୍ଚ ଶତେନ ଚ ।। ୪୬.

ଭୀମ, ବାମ ଘୁଣ୍ଡି ଭୂଇଁରେ ରଖି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ସପିଣ୍ଡ କ୍ରିୟା କଲେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ପୂର୍ବଜ ଓ ଶତଶଃ କୁଳ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

ଶିଲାଯାଂ ଵ୍ଯକ୍ତରୂପେଣ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ମନା ସ୍ଥିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମୀଶୋ ଵିଭୁଧୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତସ୍ମାଦ୍ଦେଵମଯୀ ଶିଲା ।। ୪୬.

ଶିଳା ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଦୁହିଁ ଗୁଣ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି; ଏହିଯୋଗୁଁ, ସେଇ ଶିଳା ଦେବମୟ।

.ନାରଦ ଉଵାଚ।। କଥଂ ଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ଥିତଶ୍ଚାଦିଗଦାଧରଃ। କଥଂ ଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵରୂପେଣ ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ମନା ସ୍ଥିତଃ ।। ୪୭.

ନାରଦ ପଚାରିଲେ: ଆଦି ଗଦାଧର କିପରି ପ୍ରକଟ ରୂପରେ ରହିଥିଲେ? କିପରି ସେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ ଦୁହିଁ ଗୁଣ ସହିତ ରହିଥିଲେ?

କଥଂ ଗଦା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଯଥା ହ୍ଯାଦିଗଦାଧରଃ। ଗଦାଲୋଲଂ କଥଂ ଚାସୀତ୍ ସର୍ଵ୍ଵପାପକ୍ଷଯଙ୍କରମ୍ ।। ୪୭.

ଗଦା କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଆଦି ଗଦାଧର କିପରି ହେଲେ? ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ କରୁଥିବା ଗଦା ସହିତ ସେ କିପରି ଆସକ୍ତ ହେଲେ?

ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ।। ଗଦୋ ନାମାସୁରୋ ହ୍ଯାସୀଦ୍ଵଜ୍ରାଦ୍ଵଜ୍ରତରୋ ଦୃଢଃ। ତପସା ଦାରୁଣେନାସୌ ବ୍ରହ୍ମଲବ୍ଧଵରଃ ପୁରା। ପ୍ରାର୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣେ ପ୍ରାଦାତ୍ସ୍ଵଶରୀରାସ୍ଥି ଦୁସ୍ତ୍ଯଜମ୍ ।। ୪୭.

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଗଦା ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ବଜ୍ର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ; ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ବର ପାଇଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ସେ ନିଜ ଦୁର୍ଲଭ ହାଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମ୍ମାପି ଗଦାଂ ଚକ୍ରେଽଦ୍ଭୁତାଂ ତଦା। ତଦସ୍ଥି ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷୈଃ କୁନ୍ଦୈଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ହ୍ଯଧାରଯତ୍ ।। ୪୭.

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦେଶ ଦେଲେ, ତାପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଅଦ୍ଭୁତ ଗଦା ତିଆରି କଲେ; ସେହି ହାଡ଼କୁ ବଜ୍ର ହାମ୍ମାର ଓ କୁଣ୍ଡାରେ ଗଢ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଖାଗଲା।

ଅଥ କାଲେନ ମହତା ମନୌ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେ କ୍ଵଚିତ। ହେତୀ ରକ୍ଷୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଃ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୪୭.

ତାପରେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସ ହେତି ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ।

ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ଶତଂ ଵାଯୁମଭକ୍ଷଯତ୍। ଉନ୍ମୁଖଶ୍ଚୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵବାହୁଶ୍ଚ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଭରେଣ ହ ।। ୪୭.

ଏକ ଶତ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି, ସେ କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ, ଶିର ଉପରେ ହାତ ଉଠାଇ, ପାଦ ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ଦେହ ଭାର ଦେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

ଏକେନାତିଷ୍ଠଦଵ୍ଯଗ୍ରଃ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାନିଲାଶନଃ। ବ୍ରହ୍ମାଦୀଂସ୍ତପସା ତୁଷ୍ଟାନ୍ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ଵରପ୍ରଦାନ୍ ।। ୪୭.

ସେ ଏକ ପାଦରେ ଅଚଳ ରହି, ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ବାୟୁ ଖାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବର ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ।

ଦେଵୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମନୁଜାଦିଭିଃ। କୃଷ୍ଣେଶାନାଦିଚକ୍ରାଦ୍ଯୈରଵଧ୍ଯଃ ସ୍ଯାଂ ମହାବଲଃ ।। ୪୭.

ସେ ବର ଚାହିଲେ: 'ମୁଁ ଦେବ, ଦାନବ, ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୃଷ୍ଣ, ଶିବ ଓ ଆଦି ଚକ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜେୟ ହେଉଁ; ମୋର ଅପାର ଶକ୍ତି ହେଉ।'

ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ହିତାସ୍ତେ ହେତିର୍ଦେଵାନଥାଜଯତ୍। ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମକରୋଦ୍ଧେତିର୍ଭୀତା ବ୍ରହ୍ମହରାଦଯଃ ।। ୪୭.

ସେମାନେ 'ତଥା' କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାପରେ ହେତି ଦେବତାମାନେକୁ ଜିତି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଅଧିକାର କଲେ, ଯାହାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ହର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।

ହରିଂ ତେ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁରୂଚୁର୍ହେତିଂ ଜହୀତି ତାନ୍ । ଊଚେ ହରିରଵଧ୍ଯୋଽଯଂ ହେତିର୍ଦେଵାସୁରୈଃ ସୁରାଃ ।। ୪୭.

ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏ ଅସ୍ତ୍ର, ଏମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼।" ତେବେ ହରି କହିଲେ, "ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ହାରାଇପାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ଦେବଗଣ।"

ମହାସ୍ତ୍ରଂ ମେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ହେତିଂ ହନ୍ମି ହି ଯେନ ତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତାସ୍ତେ ତତୋ ଦେଵା ଗଦାଂ ତାଂ ହରଯେ ଦଦୁଃ ।। ୪୭.

ହରି କହିଲେ, "ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି।" ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ସେ ଗଦାଟିକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଦଧାର ତାଂ ଗଦାମାଦୌ ଦେଵୈରୁକ୍ତୋ ଗଦାଧରଃ । ଗଦଯା ହେତିମାହତ୍ଯ ଦେଵୈଃ ସ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ ।। ୪୭.

ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଗଦାଧର ପ୍ରଥମେ ସେ ଗଦାକୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ପରେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।

ଗଦାମାଦାଵଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଗଯାସୁରଶିରଃଶିଲାମ୍। ନିଶ୍ଚଲାର୍ଥଂ ସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦାଦିଗଦାଧରଃ ।। ୪୭.

ପ୍ରଥମେ, ସେ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଗୟାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଶିଳାକୁ ଦବାଇଲେ। ଯେହেতୁ ସେ ଏହାକୁ ଅଚଳ କରିବା ପାଇଁ ଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଆଦିଗଦାଧର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଶିଲାପର୍ଵତରୂପେଣ ଵ୍ଯକ୍ତ ଆଦିଗଦାଧରଃ । ଶିଲାସୌ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାଦ୍ରିଃ ପ୍ରଭାସୋ ନାମପର୍ଵ୍ଵତଃ ।। ୪୭.

ଶିଳା ପର୍ବତର ଆକାରରେ ଆଦିଗଦାଧର ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ। ଏହି ଶିଳାଟି ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପର୍ବତ, ଯାହାକୁ ପ୍ରଭାସ ପର୍ବତ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ଉଦ୍ଯନ୍ତୋ ଗୀତନାଦଶ୍ଚ ଭସ୍ମକୂଟୋ ଗିରିର୍ମ୍ମହାନ୍। ଗୃଧ୍ର କୂଟଃ ପ୍ରେତକୂଟଶ୍ଚାଦିପାଲୋଽରଵିନ୍ଦକଃ ।। ୪୭.

ଉଦ୍ୟନ୍ତ, ଗୀତନାଦ, ବସ୍ମକୂଟ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ, ଗୃଧ୍ରକୂଟ, ପ୍ରେତକୂଟ, ଆଦିପାଳ ଏବଂ ଅରବିନ୍ଦକ—

ପଞ୍ଚଲୋକଃ ସପ୍ତଲୋକୋ ଵୈକୁଣ୍ଠୋ ଲୋହଦଣ୍ଡକଃ । କ୍ରୌଞ୍ଚପାଦୋଽକ୍ଷଯଵଟଃ ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥଂ ମଧୁଶ୍ରଵାଃ ।। ୪୭.

ପଞ୍ଚଲୋକ, ସପ୍ତଲୋକ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ଲୋହଦଣ୍ଡକ, କ୍ରଉଞ୍ଚପାଦ, ଅକ୍ଷୟବଟ, ଫାଲ୍ଗୁତୀର୍ଥ ଏବଂ ମଧୁଶ୍ରବା—

ଦଧିକୁଲ୍ଯା ମଧୁକୁଲ୍ଯା ଦେଵିକା ଚ ମହାନଦୀ। ଵୈତରଣ୍ଯାଦିରୂପେଣ ଵ୍ଯକ୍ତ ଆଦିଗଦାଧରଃ ।। ୪୭.

ଦଧିକୁଳ୍ୟା, ମଧୁକୁଳ୍ୟା, ଦେବିକା ଏହି ବଡ଼ ନଦୀ ଏବଂ ବୈତରଣୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପରେ ଆଦିଗଦାଧର ପ୍ରକଟ ଅଛନ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୋଃ ପଦଂ ରୁଦ୍ରପଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦମୁତ୍ତମମ୍। କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ପଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵୌ ହସ୍ତୌ ଯତ୍ର ନିର୍ଗତୌ ।। ୪୭.

ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଦ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପଦ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି ହାତ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି।

ପଞ୍ଚାଗ୍ନୀନାଂ ପଦାନ୍ଯତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯପଦେ ପରେ। ରଵେଶ୍ଚ କାର୍ତ୍ତିକେଯସ୍ଯ କ୍ରୌଞ୍ଚମାତଙ୍ଗଯୋରପି ।। ୪୭.

ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପଦ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଓ ମାତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ମୁଖ୍ଯଲିଙ୍ଗାନି ସର୍ଵ୍ଵାଣି ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ମନା ସ୍ଥିତଃ। ଆଦ୍ଯୋ ଗଦାଧରଶ୍ଚୈଵ ଵ୍ଯକ୍ତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗଦାଧରଃ ।। ୪୭.

ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଲିଙ୍ଗ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ, ସେଠାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଆଦି ଗଦାଧର, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗଦାଧର ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ଅଛନ୍ତି।

ଗାଯତ୍ରୀ ଚୈଵ ସାଵିତ୍ରୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ଚୈଵ ସରସ୍ଵତୀ । ଗଯାଦିତ୍ଯଶ୍ଚୋତ୍ତରାର୍କୋ ଦକ୍ଷିଣାର୍କୋଽପି ନୈମିଷଃ ।। ୪୭.

ଗାୟତ୍ରୀ, ସାବିତ୍ରୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୟାଦିତ୍ୟ, ଉତ୍ତରାର୍କ, ଦକ୍ଷିଣାର୍କ ଏବଂ ନୈମିଷ—