ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ହି ଵରଂ କୁଣ୍ଡଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍। ଯତ୍ର ମୁନ୍ଯଷ୍ଟକଂ ସିଦ୍ଧଂ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଶିଵଂ ଗତମ୍। କୁଣ୍ଡେ ମୁନ୍ଯଷ୍ଟକଂ ନତ୍ଵା ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଠାରେ ଆଠ ଜଣ ମହାମୁନି ତପସ୍ୟା କରି ଶିବତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ। କୁଣ୍ଡରେ ଏଇ ଆଠ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯିବା ଯାଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯେନାଥ ଦେଵର୍ଷେ ହ୍ଯୁଦଯାଦ୍ରେର୍ମହାତ୍ମନା। ଶିଲାଯା ଵାମହସ୍ତେଽପି ସ୍ଥାପିତୋ ଗିରିରାଟ୍ ଶୁଭଃ। ଵାଦିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯଗୀତୈରାଢ୍ଯୋ ଵାଦିତ୍ରକୋ ଗିରିଃ ।। ୪୬.

ତାପରେ, ଦେବୃଷି, ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉଦୟାଦ୍ରିର ପାଥରର ବାମହାତରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ପାହାଡ଼ରାଜାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ, ଏହାକୁ ବାଦ୍ୟପାହାଡ଼ କୁହାଯାଏ।

ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଙ୍ଗଣୈଃ। ସମେତୋଽଦ୍ଯାପି କୀତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସହ ଗୀଯତେ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଏକ ଭିଦ୍ୟାଧର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଏକାସାଥିରେ ଗାଉଛନ୍ତି।

ମୋହନଶ୍ଚ ସୁନୀଥଶ୍ଚ ଶୈଲୂଜୋ ମୋହନୋତ୍ତମଃ। ପର୍ଵତୋ ନାରଦଧ୍ଯାନୀ ସଙ୍ଗୀତୀ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକଃ। ହାହା ହୂହୂପ୍ରଭୃତଯୋ ଗୀତଦାନଂ ପ୍ରଜକ୍ରିରେ ।। ୪୬.

ମୋହନ, ସୁନୀଥ, ଶୈଳୁଜ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋହନ, ପର୍ବତ, ନାରଦଧ୍ୟାନୀ, ସଙ୍ଗୀତୀ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକ, ହାହା, ହୂହୂ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଳି ଗୀତ ଗାଇ ଉପହାର ଦେଲେ।

ତଥା ଚିତ୍ରରଥୋ ନାମ ସର୍ଵଗନ୍ଧର୍ଵସଂଵୃତଃ। ଗାଯତି ମଧୁରାଣ୍ଯେଵ ଗୀତାନ୍ଯଦ୍ରୌ ମହୋତ୍ସଵମ୍ ।। ୪୬.

ଏଭଳି, ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପଟେ ରହି, ପର୍ବତରେ ମହାଉତ୍ସବରେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।

ଅତଃ ସ ପର୍ଵତୋ ଦେଵୈଃ ସେଵ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ନିତ୍ଯଶଃ। ଧର୍ମଜାସ୍ତତ୍ର ଦେଵେଶୋ ହରୋ ଭସ୍ମାଙ୍ଗରାଗଵାନ୍ ।। ୪୬.

ଏହି କାରଣରୁ, ସେଇ ପର୍ବତଟି ଆଜିଯାଏ ଦେବମାନେ ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଧର୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବମାନଙ୍କର ମହେଶ୍ୱର, ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ବସିଛନ୍ତି।

ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତୋ ରୁଦ୍ରଃ ପର୍ଵତେ ଗୀତନାଦିତେ। ମୋଦତେ ପୂଜିତୋଦ୍ଯେଯଃ ପିତୄଣାଂ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।। ୪୬.

ପାର୍ବତୀ ସହିତ ରୁଦ୍ର, ପର୍ବତରେ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଗଯାଯାଂ ପରମାତ୍ମା ହି ଗୋପତିର୍ଵା ଗଦାଧରଃ। ହୀଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ତଥା ରୁଦ୍ରାର୍ଚ୍ଚଯା ମୁନେ ।। ୪୬.

ଗୟାରେ ପରମାତ୍ମା, ବେଳେ ବେଳେ ଗୋପତି ଅଥବା ଗଦାଧର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ମୁନି, ସେଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ମାୟା ଓ ରୁଦ୍ରପୂଜା ଦୁହିଁ ଅପସାରିଯାଏ।

ଶିଲାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ଭସ୍ମକୂଟୋ ଗିରିର୍ଧୃତଃ। ଧର୍ମ୍ମରାଜେନ ତତ୍ରାସ୍ତେ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଃ ସହ ଭାର୍ଯ୍ଯଯା ।। ୪୬.

ପାଥରର ଦକ୍ଷିଣ ପାଶରେ ଭସ୍ମକୂଟ ପର୍ବତ ରହିଛି; ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।

ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ପଦେ ସ୍ନାତଃ ପିଣ୍ଡଦୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗଃ। ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ଵରଂ ଲେଭେ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଭୁଵି ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୪୬.

ଯେଉଁମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଦୁର୍ଲଭ ବର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳେ।

ଲୋପାମୁଦ୍ରାଂ ତଥା ଭାର୍ଯ୍ଯାଂ ପିତୄଣାଂ ପରମାଂ ଗତିମ୍। ତତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯେଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା ।। ୪୬.

ତେଣୁ, ଲୋପାମୁଦ୍ରା, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯିଏ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଓ ଅଗସ୍ତ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯଞ୍ଚ ସଭାର୍ଯ୍ଯଞ୍ଚ ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍। ଦଣ୍ଡିନାଥ ତପସ୍ତେପେ ସୀତାଦ୍ରେର୍ଦକ୍ଷିଣେ ଗିରୌ ।। ୪୬.

ଯେଉଁମାନେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପିତୃମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମାପୁରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି—ଦଣ୍ଡିନାଥ ସୀତାଦ୍ରିର ଦକ୍ଷିଣ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଵଟୋ ଵଟେଶ୍ଵରସ୍ତତ୍ର ସ୍ଥିତଶ୍ଚ ପ୍ରପିତାମହଃ। ତଦଗ୍ରେ ରୁକ୍ମିଣୀକୁଣ୍ଡଂ ପଶ୍ଚିମେ କପିଲା ନଦୀ। କପିଲେଶୋ ନଦୀତୀରେ ହ୍ଯମାସୋମସମାଗମେ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ବଟବୃକ୍ଷ, ବଟେଶ୍ୱର ଓ ପ୍ରପିତାମହ ବସିଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ପଶ୍ଚିମକୁ କପିଳା ନଦୀ ବହୁଛି, ଏବଂ ନଦୀ କୂଳରେ କପିଳେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଯୋଗରେ।

କପିଲାଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କପିଲେଶଂ ସମର୍ଚ୍ଯ ଚ। କୃତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପିଣ୍ଡଦାନେ ପିତରୋ ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯୁଃ ।। ୪୬.

କପିଳା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, କପିଳେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ପିତୃମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ତତ୍ରାଗ୍ନିଧାରା ଗିରିଵରାଦାଗତୋଦ୍ଯନ୍ତକାଦନୁ। ତତ୍ର ସାରସ୍ଵତଂ କୁଣ୍ଡଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ପର୍ବତରୁ ଅଗ୍ନିଧାରା ବହୁଛି; ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ସାରସ୍ୱତ କୁଣ୍ଡ ଅଛି।

ଶୁକ୍ରସ୍ତତ୍ର ସୁତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଷଣ୍ଡାମର୍କ୍କାଦିଭିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତତ୍ର ତତ୍ର ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପଦେଷୁ ମୁନିସତ୍ତମ। ଶ୍ରାଦ୍ଧପିଣ୍ଡାଦିକୃତ୍ସ୍ନାତଃ ପିତୄଂସ୍ତାରଯତେ ନରଃ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଶୁକ୍ର, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଷଣ୍ଡ, ମରୁତ ଆଦି ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ମହାମୁନିମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।

ଶିଲାଯା ଵାମହସ୍ତେଽପି ଗୃଦ୍ରକୂଟୋ ଗିରିର୍ଧୃତଃ। ଗୃଧ୍ରରୂପେଣ ସଂସିଦ୍ଧାସ୍ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହର୍ଷଯଃ ।। ୪୬.

ପାଥରର ବାମ ପାଶରେ ଗୃଧ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଅଛି; ସେଠାରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଗୃଧ୍ର ରୂପେ ତପସ୍ୟା କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ଅତୋ ଗିରିର୍ଗୃଧ୍ରକୂଟସ୍ତତ୍ର ଗୃଧ୍ରେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥିତଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃଧ୍ରେଶ୍ଵରଂ ନତ୍ଵା ଯାଯାଚ୍ଛମ୍ଭୋଃ ପଦଂ ନରଃ ।। ୪୬.

ଏହି କାରଣରୁ, ସେଇ ପର୍ବତଟି ଗୃଧ୍ରକୂଟ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ସେଠାରେ ଗୃଧ୍ରେଶ୍ୱର ବସିଛନ୍ତି। ଗୃଧ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇଲେ, ମଣିଷ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ତତ୍ର ଗୃଧ୍ରେ ଗୁହାଯାଞ୍ଚ ପିଣ୍ଡଦଃ ଶିଵଲୋକଭାକ୍ । ତତ୍ର ଗୃଧ୍ରେ ଵଟଂ ନତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତକାମୋ ଦିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଗୃଧ୍ରର ଗୁହାରେ ଯେଉଁମାନେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଗୃଧ୍ରସ୍ଥଳର ବଟବୃକ୍ଷକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ, ସେ ସଫଳ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଋଣମୋକ୍ଷଂ ପାପମୋକ୍ଷଂ ଶିଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଶୂରକ୍ଷେତ୍ରଞ୍ଚ ତତ୍ରାସ୍ତେ ପିଣ୍ଡଦଃ ସ୍ଵର୍ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୪୬.

ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଋଣ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ସେଠାରେ ଶୂରକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଲେ, ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ଆଦିପାଲେନ ଗିରିଣା ସମାକ୍ରାନ୍ତଂ ଶିଲୋଦରମ୍। ତତ୍ରାସ୍ତେ ଗଜରୂପେଣ ଵିଘ୍ରେଶୋ ଵିଗ୍ନନାଶନଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଵିଘ୍ନୈଃ ପିତୄନ୍ ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୬.

ପ୍ରାଚୀନ ପାଳକ ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ଶିଳାର ଗୁହା ଅଧିକୃତ; ସେଠାରେ ହାତୀ ରୂପରେ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ବିଘ୍ନ ଦୂର କରୁଥିବା, ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଓ ପିତୃମାନେ ବ୍ରହ୍ମାପୁରକୁ ନେଇଯାଯିବେ।

ନିତମ୍ବେ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠସ୍ଯ ଦେଵଦାରୁଵନଂ ତ୍ଵଭୂତ୍। ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାରଵିନ୍ଦ୍ରାଦ୍ରୀ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାପଂ ଵିନାଶଯେତ୍। ଗଯାନାଭୌ ସୁଷୁମ୍ନାଯାଂ ପିଣ୍ଡଦଃ ସ୍ଵର୍ନଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୪୬.

ମୁଣ୍ଡ ଆକୃତି ପାହାଡ଼ର ପିଠି ତଳେ ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି। ଏହି ମୁଣ୍ଡ ଆକୃତି ପାହାଡ଼ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗୟାର ନାଭି ଭାଗରେ, ସୁଷୁମ୍ନା ନାଳୀରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି।

ଶିଲାଯା ଵାମପାଦେ ତୁ ସ୍ଥାପିତଃ ପ୍ରେତପର୍ଵତଃ। ଧର୍ମରାଜେନ ପାପେଭ୍ଯୋ ଗିରିଃ ପ୍ରେତଶିଲାହ୍ଵଯଃ ।। ୪୬.

ପାଥରର ବାମ ପାଦରେ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ପାହାଡ଼ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ପାପୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରେତଶିଳା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପାଦେନ ଦୂରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତଃ ଶିଲାଯାଃ ପାଦଭାରତଃ। ଗତଃ ଶିଲାଯାଃ ସଂସର୍ଗାତ୍ପ୍ରେତକୂଟଃ ପଵିତ୍ରତାମ୍ ।। ୪୬.

ପାଥରର ଭାରକୁ ପାଦଦ୍ୱାରା ଦୂରକୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ପାଥର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ପ୍ରେତକୂଟ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା।

ପ୍ରେତକୁଣ୍ଡଞ୍ଚ ତତ୍ରାସ୍ତେ ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ପଦେ ସ୍ଥିତାଃ। ତତ୍ର କୁଣ୍ଡାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୋଚଯେତ୍ପିତୄନ୍ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ପ୍ରେତକୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠି ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି। ସେଠି କୁଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଲେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପୃଥକ୍ସ୍ଥିତାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଵିଘ୍ନକାରିଣ ଏଵ ତେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକାରିଣାଂ ନୄଣାଂ ତୀର୍ଥେ ପିତୃଵିମୁକ୍ତଯେ। ପ୍ରେତା ଧାନୁଷ୍କରୂପେଣ କରଗ୍ରହଣକାରକାଃ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଅନେକ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ପ୍ରେତମାନେ ଅଲଗା ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପିତୃମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସେମାନେ ବିଘ୍ନ କରନ୍ତି। ପ୍ରେତମାନେ ଧନୁଷ ଆକୃତିରେ ଥାଇ, କର୍ମକାରୀଙ୍କ ହାତ ଧରନ୍ତି।

ପାଦାଙ୍କିତାଂ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାଂ ମହାଦେଵନିଵାସିନୀମ୍। ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଲୋକଶ୍ଚ ମୁକ୍ତଃ ପାପୋପପାତକୈଃ ।। ୪୬.

ମୁଣ୍ଡ ଆକୃତି ପାହାଡ଼, ଯାହା ମହାଦେବଙ୍କ ନିବାସ ଓ ପାଦ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ଗଯାଶିରସି ପୁଣ୍ଯେ ଚ ସର୍ଵପାପୈର୍ଵିଵର୍ଜିତେ। ଗ୍ରେତାଦିଵର୍ଜିତଂ ଯସ୍ମାତ୍ତତୋଽତିପାଵନଂ ଵରମ୍ ।। ୪୬.

ଗୟାର ପବିତ୍ର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାହିଁ ଓ ପ୍ରେତ ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ସେଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

କୀକଟେଷୁ ଗଯା ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯଂ ରାଜଗୃହଂ ଵନମ୍। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁନଃପୁନା ।। ୪୬.

କୀକଟ ଦେଶରେ ପବିତ୍ର ଗୟା, ପବିତ୍ର ରାଜଗୃହ ଜଙ୍ଗଲ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଓ ନଦୀ ପୁନିପୁନି ପବିତ୍ର।