ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଶିଲାଯା ଜଘନଂ ଭୂଯଃ ସମାକ୍ରାନ୍ତଂ ନଗେନ ତୁ। ଧର୍ମରାଜେନ ସଂପ୍ରୋକ୍ତୋ ନ ଗଚ୍ଛେତି ନଗଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୪୬.

ପଥରର ତଳ ଅଂଶ ପୁଣିଥରେ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଧର୍ମରାଜା କହିଥିଲେ, ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ନିଷିଦ୍ଧ ପାହାଡ଼' ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ଯମରାଜଧର୍ମରାଜୌ ନିଶ୍ଚଲାର୍ଥଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତି ହେତଵେ ।। ୪୬.

ଯମ ଓ ଧର୍ମରାଜା ଏଠି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପିତୃମାନେଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ।

ଦ୍ଵୌ ଶ୍ଵାନୌ ଶ୍ଯାମଶବଲୌ ଵୈଵସ୍ଵତକୁଲୋଦ୍ଭଵୌ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ସ୍ଯାତାମେତାଵହିଂସକୌ ।। ୪୬.

ଦୁଇଟି କୁକୁର, ଗୋଟିଏ କଳା ଓ ଗୋଟିଏ ଚିଟିଆ, ଯେଉଁମାନେ ବୈବସ୍ବତ କୁଳର, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ। ସେମାନେ କ୍ଷତିକାରକ ହେଉନାହାନ୍ତୁ।

ଐନ୍ଦ୍ରଵାରୁଣ ଵାଯନ୍ଯଯାମ୍ଯନୈଋତ୍ଯସଂସ୍ଥିତାଃ। ଵାଯସାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଭୂଯୋ ପିଣ୍ଡଂ ମଯା ସ୍ଥିତମ୍ ।। ୪୬.

ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ ଓ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ବସିଥିବା କାଉଆମାନେ, ମୋତେ ଦ୍ୱାରା ରଖାଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡକୁ ପୁଣି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

ଯମୋଽସି ଯମଦୂତୋଽସି ଵାଯସୋଽସି ମହାବଲ। ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ ବଲିଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିନାଶଯ ।। ୪୬.

ତୁମେ ଯମ, ତୁମେ ଯମଙ୍କ ଦୂତ, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଉଆ। ପିଣ୍ଡ ଭୋଜନ କରି, ସାତ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କର।

ରାମେ ଵନଂ ଗତେ ଶୈଲମାଗତ୍ଯ ଭରତେନ ହି। ପିତୁଃ ପିଣ୍ଡାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ରାମେଶଃ ସ୍ଥାପିତୋଽତ୍ର ଵୈ ।। ୪୬.

ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାବେଳେ, ଭରତ ପାହାଡ଼କୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।

ସ୍ନାତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଚ ରାମେଶଂ ରାମସୀତା ସମନ୍ଵିତମ୍। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡଞ୍ଚ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ପିତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା କୁଲାନାଞ୍ଚ ଶତୈଃସହ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ରାମେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ପିତୃପୁରୁଷ ଓ ଶତଶଃ କୁଳବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ରାମଂ ସୀତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚ ମୁନୀନ୍ସ୍ଥାପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯତମୈର୍ଵୃତମ୍। ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦଂ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଵମାନୁଷୈଃ ।। ୪୬.

ଭଗବାନ ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସଦା ପୁଣ୍ୟଶାଳୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ଵହ୍ନିର୍ଦ୍ଵୌ ଵରୁଣୌ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ପିତୃମୋକ୍ଷଦାଃ। ଭରତାଶ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ତାନ୍ନମେତ୍ପୂଜଯେନ୍ନରଃ ।। ୪୬.

ଅଗ୍ନି, ଦୁଇ ଜଣ ବରୁଣ, ଚାରି ଜଣ ରୁଦ୍ର—ଏହିମାନେ ପିତୃମୋକ୍ଷଦାୟକ। ଏମାନେ ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ, ମଣିଷ ଏମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପାପେଭ୍ଯଶ୍ଚୋପପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ପିତୃଭିଃ ସହ। ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ଦେଵର୍ଷେ ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ନରଃ । ସ୍ନାତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିକଂ କୁର୍ଯାତ୍ତତ୍କଲ୍ପେଽପି ନ ହୀଯତେ ।। ୪୬.

ଦେବୃଷି, ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ସ୍ନାନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କ୍ରିୟା କରେ, ସେଠାରେ ସେ ଓ ତାଙ୍କ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଛୋଟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଗଯାଯାଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଜପହୋମତପାଂସି ଚ। ସର୍ଵମାନନ୍ତ୍ଯମାହୁର୍ଵୈ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ଭରତାଶ୍ରମେ ।। ୪୬.

ଗୟାରେ ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ, ଏହିଠାରେ ଜପ, ହୋମ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯାହାକି ଦାନ ହୁଏ, ସେସବୁ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଚତୁର୍ଯୁଗସ୍ଵରୂପେଣ ଚତସ୍ରୋ ରଵିମୂର୍ତ୍ତଯଃ । ଦୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟାଃ ପୂଜିତାସ୍ତାଃ ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତିଦାଯକାଃ ।। ୪୬.

ଚାରି ଯୁଗର ଆକୃତିରେ ଚାରିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ସେଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଛୁଆଯାଏ ଓ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଏମାନେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ମୁକ୍ତିର୍ଵାଂମନ ଇତ୍ଯେଵ ତାରକାଖ୍ଯୋ ଵିଧିଃ ପରଃ। ସଂସାରାର୍ଣଵତପ୍ତାନାଂ ନାଵାଵେତୌ ସୁରେଶ୍ଵରୌ। ତାରକଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ମୃତାନାଂ ଜୀଵତାମିଦମ୍ ।। ୪୬.

ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ନିୟମକୁ ତାରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସଂସାର ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତମାନେ ପାଇଁ, ଏହି ଦୁଇ ଦେବତା ନୌକା ସମାନ। ଏହି ତାରକ ବ୍ରହ୍ମ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ମୃତ ଓ ଜୀବିତ ପାଇଁ।

ତ୍ରିଵିକ୍ରମଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଯଃ ପଶ୍ଯେତ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। ପିତୃଭିଃ ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।। ୪୬.

ଯିଏ ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ସହିତ ଦେଖେ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଶିଲାଯା ଵାମପାଦେଽପି ତଥାଭ୍ଯୁଦ୍ଯନ୍ତକୋ ଗିରିଃ । ସ୍ଥାପିତଃ ପିଣ୍ଡଦସ୍ତତ୍ର ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୬.

ପାଥରର ବାମ ପାଦ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ପାହାଡ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯିବା ଯାଏ।

ନୈମିଷାରଣ୍ଯପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ଈଚେ ବ୍ରହ୍ମା ସୁରୈଃ ସହ। ମୁଖ୍ଯସଂଜ୍ଞଂ ହି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଦେଵାସ୍ତତ୍ର ପଦେ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୬.

ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ପାଖରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ କହିଥିଲେ—'ଏହି ତୀର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ', କାରଣ ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ପଦଚିହ୍ନରେ ଉଭୟ ରହିଛନ୍ତି।

ତ୍ରିଷୁ ତେଷୁ ପଦେଷ୍ଵେଵ ତୀର୍ଥେଷୁ ମୁନିସତ୍ତମ। ଯତ୍କିଞ୍ଚିଦଶୁଭଂ କର୍ମ ତତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯତି ନାରଦ ।। ୪୬.

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ତିନିଟି ପଦ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଥାଏ, ନାରଦ, ସେସବୁ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ତନ୍ନୈମିଷଵନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସେଵିତଂ ପୁଣ୍ଯପୂରୁଷୈଃ। ତତ୍ର ଵ୍ଯାସଃ ଶୁକଃ ପୈଲଃ କଣ୍ଵୋ ଵେଧାଃ ଶିଵୋ ହରିଃ ।। ୪୬.

ସେଇ ପବିତ୍ର ନୈମିଷବନ, ପୁଣ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ବ୍ୟାସ, ଶୁକ, ପୈଳ, କଣ୍ବ, ବେଧା, ଶିବ ଓ ହରି ବସିଛନ୍ତି।

ତେଷାଂ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକୈର୍ନରଃ। ଵାମହସ୍ତେ ଶିଲାଯାସ୍ତୁ ତଥା ଚୋଦ୍ଯନ୍ତକୋ ଗିରିଃ ।। ୪୬.

ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ କଲେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ବାମହସ୍ତର ପାଥର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି।

ସ ପର୍ଵତଃ ସମାନୀତୋ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା। ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ହରଶ୍ଚୈଵ ତପଶ୍ଚୋଗ୍ରଞ୍ଚ ଚକ୍ରତୁଃ ।। ୪୬.

ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରା ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ତତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ହି ଵରଂ କୁଣ୍ଡଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍। ଯତ୍ର ମୁନ୍ଯଷ୍ଟକଂ ସିଦ୍ଧଂ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଶିଵଂ ଗତମ୍। କୁଣ୍ଡେ ମୁନ୍ଯଷ୍ଟକଂ ନତ୍ଵା ପିତୄନ୍ବ୍ରହ୍ମପୁରଂ ନଯେତ୍ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଠାରେ ଆଠ ଜଣ ମହାମୁନି ତପସ୍ୟା କରି ଶିବତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ। କୁଣ୍ଡରେ ଏଇ ଆଠ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରକୁ ନେଇଯିବା ଯାଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯେନାଥ ଦେଵର୍ଷେ ହ୍ଯୁଦଯାଦ୍ରେର୍ମହାତ୍ମନା। ଶିଲାଯା ଵାମହସ୍ତେଽପି ସ୍ଥାପିତୋ ଗିରିରାଟ୍ ଶୁଭଃ। ଵାଦିତ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ଦିଵ୍ଯଗୀତୈରାଢ୍ଯୋ ଵାଦିତ୍ରକୋ ଗିରିଃ ।। ୪୬.

ତାପରେ, ଦେବୃଷି, ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଉଦୟାଦ୍ରିର ପାଥରର ବାମହାତରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ପାହାଡ଼ରାଜାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୀତର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ, ଏହାକୁ ବାଦ୍ୟପାହାଡ଼ କୁହାଯାଏ।

ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ନାମ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଙ୍ଗଣୈଃ। ସମେତୋଽଦ୍ଯାପି କୀତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସହ ଗୀଯତେ ।। ୪୬.

ସେଠାରେ ଏକ ଭିଦ୍ୟାଧର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ଏଯାଁ ଅପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଏକାସାଥିରେ ଗାଉଛନ୍ତି।

ମୋହନଶ୍ଚ ସୁନୀଥଶ୍ଚ ଶୈଲୂଜୋ ମୋହନୋତ୍ତମଃ। ପର୍ଵତୋ ନାରଦଧ୍ଯାନୀ ସଙ୍ଗୀତୀ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକଃ। ହାହା ହୂହୂପ୍ରଭୃତଯୋ ଗୀତଦାନଂ ପ୍ରଜକ୍ରିରେ ।। ୪୬.

ମୋହନ, ସୁନୀଥ, ଶୈଳୁଜ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋହନ, ପର୍ବତ, ନାରଦଧ୍ୟାନୀ, ସଙ୍ଗୀତୀ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତକ, ହାହା, ହୂହୂ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମିଳି ଗୀତ ଗାଇ ଉପହାର ଦେଲେ।

ତଥା ଚିତ୍ରରଥୋ ନାମ ସର୍ଵଗନ୍ଧର୍ଵସଂଵୃତଃ। ଗାଯତି ମଧୁରାଣ୍ଯେଵ ଗୀତାନ୍ଯଦ୍ରୌ ମହୋତ୍ସଵମ୍ ।। ୪୬.

ଏଭଳି, ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଚାରିପଟେ ରହି, ପର୍ବତରେ ମହାଉତ୍ସବରେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।

ଅତଃ ସ ପର୍ଵତୋ ଦେଵୈଃ ସେଵ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ନିତ୍ଯଶଃ। ଧର୍ମଜାସ୍ତତ୍ର ଦେଵେଶୋ ହରୋ ଭସ୍ମାଙ୍ଗରାଗଵାନ୍ ।। ୪୬.

ଏହି କାରଣରୁ, ସେଇ ପର୍ବତଟି ଆଜିଯାଏ ଦେବମାନେ ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଧର୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବମାନଙ୍କର ମହେଶ୍ୱର, ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ବସିଛନ୍ତି।

ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତୋ ରୁଦ୍ରଃ ପର୍ଵତେ ଗୀତନାଦିତେ। ମୋଦତେ ପୂଜିତୋଦ୍ଯେଯଃ ପିତୄଣାଂ ପରମାଂ ଗତିମ୍ ।। ୪୬.

ପାର୍ବତୀ ସହିତ ରୁଦ୍ର, ପର୍ବତରେ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ପୂଜିତ ଓ ସ୍ତୁତିତ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଗଯାଯାଂ ପରମାତ୍ମା ହି ଗୋପତିର୍ଵା ଗଦାଧରଃ। ହୀଯତେ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମାଯା ତଥା ରୁଦ୍ରାର୍ଚ୍ଚଯା ମୁନେ ।। ୪୬.

ଗୟାରେ ପରମାତ୍ମା, ବେଳେ ବେଳେ ଗୋପତି ଅଥବା ଗଦାଧର ରୂପେ ଅଛନ୍ତି; ମୁନି, ସେଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ମାୟା ଓ ରୁଦ୍ରପୂଜା ଦୁହିଁ ଅପସାରିଯାଏ।

ଶିଲାଯା ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ଭସ୍ମକୂଟୋ ଗିରିର୍ଧୃତଃ। ଧର୍ମ୍ମରାଜେନ ତତ୍ରାସ୍ତେ ହ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଃ ସହ ଭାର୍ଯ୍ଯଯା ।। ୪୬.

ପାଥରର ଦକ୍ଷିଣ ପାଶରେ ଭସ୍ମକୂଟ ପର୍ବତ ରହିଛି; ସେଠାରେ ଧର୍ମରାଜ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।