ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଜୁହୋତ୍ଯଗ୍ନୌ ଚ ତେଷାଂ ଵୈ ତଦକ୍ଷଯ୍ଯୋପତିଷ୍ଠତାମ୍ । ଅକ୍ଷଯନ୍ତୁ ଭଵେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ଜପହୋମତପାଂସି ଚ। ଶିଲାପର୍ଵ୍ଵତରୂପେଣ ମଯି ତିଷ୍ଠତୁ ସର୍ଵ୍ଵଦା ।। ୪୫.

—ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ହବନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ। ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଜପ, ହୋମ, ତପସ୍ୟା କେବେ ଶେଷ ହେଉନାହିଁ। ମୁଁ ପାଷାଣ ପର୍ବତର ରୂପରେ ସଦା ରହିବି।

ପତିଵ୍ରତାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ପତିଵ୍ରତାମ୍। ତ୍ଵଯା ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍ ।। ୪୫.

ସତୀ ନାରୀଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"

ଗଯାସୁରସ୍ଯ ଶିରସି ଭଵିଷ୍ଯସି ଯଦା ସ୍ଥିରା। ତଦା ପାଦାଦିରୂପେଣ ସ୍ଥାସ୍ଯାମସ୍ତ୍ଵଯି ସୁସ୍ଥିରାଃ। ଵରଂ ଶିଲାଯୈ ଦତ୍ତ୍ଵୈଵଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦ୍ଦଧୁଃ ସୁରାଃ ।। ୪୫.

ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଗୟାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିବ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ତୁମେ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିବୁ। ଏଭଳି ପାଷାଣକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶିଲାଯା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରୃଣୁ ନାରଦ ମୁକ୍ତିଦମ୍। ଯସ୍ଯା ଗାଯନ୍ତି ଦେଵାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ ।। ୪୬.

ନାରଦ, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ପାଷାଣର ମହିମା କହିବି—ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଗାନ କରନ୍ତି।

ଶିଲା ସ୍ଥିତା ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସା ଦେଵରୂପାତିପାଵନୀ। ଵିଚିତ୍ରାଖ୍ଯଂ ଶିଲାତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୪୬.

ଏହି ପାଷାଣ ପୃଥିବୀରେ ଦେବତାର ରୂପ ଏବଂ ଅତି ପବିତ୍ର। ଏହି ପାଷାଣ ନାମରେ 'ବିଚିତ୍ର' ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତସ୍ଯାଃ ସଂସ୍ପର୍ଶନାଲ୍ଲୋକାଃ ସର୍ଵେ ହରିପୁରଂ ଯଯୁଃ। ଶୂନ୍ଯେ ଲୋକତ୍ରଯେ ଜାତେ ଶୂନ୍ଯା ଯମପୁରୀ ହ୍ଯଭୂତ୍ ।। ୪୬.

ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁଲେ ସମସ୍ତ ଜଣ ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତିନି ଲୋକ ଶୂନ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଯମଙ୍କ ପୁରୀ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।

ଯମ ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଭିର୍ଗତ୍ଵା ଊଚେ ବ୍ରହ୍ମାଣମଦ୍ଭୁତମ୍। ଅଧିକାରଂ ଗୃହାଣାଥ ଯମଦଣ୍ଡଂ ପିତାମହ ।। ୪୬.

ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ପିତାମହ, ଦୟାକରି ଆପଣ ଯମଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।"

ଯମମୂଚେ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଗୃହେ ଧାରଯସ୍ଵ ତାମ୍। ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ଗୃହେ ତାଂ ସମଧାରଯତ୍ ।। ୪୬.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଯମ, ଏହି ପାଷାଣକୁ ତୁମ ଘରେ ରଖ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମରାଜ ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ରଖିଲେ।

ଯମୋଽଧିକାରଂ ସ୍ଵଂ ଚକ୍ରେ ପାପିନାଂ ଶାସନାଦିକମ୍। ଏଵଂଵିଧା ଗୁରୁତରା ଶିଲା ଜଗତି ଵିଶ୍ରୁତା ।। ୪୬.

ଯମ ତାପରେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ପାପୀମାନେ ଉପରେ ଶାସନ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଷାଣ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

ଯଥା ବ୍ରହ୍ନା ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯଥା ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଚ ଯଥା ମେରୁ ସ୍ତଥେଯଂ ଦେଵରୂପିଣୀ ।। ୪୬.

ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଟୁଟ ଅଛି, ସେପରି ଏହି ଦେବତାମୟୀ ପାଷାଣ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ଅଛି।

ଗଯାସୁରସ୍ଯ ଶିରସି ଗୁରୁତ୍ଵାଦ୍ଧାରିତା ଯତଃ । ଅତଃ ପଵିତ୍ରଯୋର୍ଯୋଗଃ ପିତୄଣାଂ ମୋକ୍ଷଦାଯକଃ ।। ୪୬.

ଏହି ପାଷାଣ ଗୟାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭାରୀ ଭାବେ ବସାଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ ଦୁଇଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ଏହାର ଯୋଗ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ।

ପଵିତ୍ରଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋର୍ଯୋଗେ ହଯମେଧ ମଜୋଽକରୋତ୍। ଭାଗାର୍ଥମାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦୀନବ୍ରଵୀଚ୍ଛିଲା ।। ୪୬.

ପବିତ୍ର ଦୁଇ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନେବାକୁ ଆସିଥିବାବେଳେ, ପାଷାଣ କହିଲେ—

ଶିଲାସ୍ଥିତିପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ପିତୃମୁକ୍ତଯେ। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶିଲାଯାନ୍ତେ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦଯଃ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୬.

"ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ସେମାନେ ପାଷାଣ ରୂପରେ ରହିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରନ୍ତୁ।" ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ପାଷାଣର ଶେଷ ଅଂଶରେ ରହିଗଲେ।

ଶିଲାରୂପେଣ ମୂର୍ତ୍ତ୍ଯା ଚ ପଦରୂପେଣ ଦେଵତାଃ। ମୂର୍ତ୍ତାମୂର୍ତସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ଥିତାଃ ପୂର୍ଵପ୍ରତିଜ୍ଞଯା ।। ୪୬.

ପାଷାଣର ରୂପରେ, ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ପାଦ ଚିହ୍ନର ରୂପରେ, ଦେବତାମାନେ—ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତି ଦୁହିଁ ଭାବରେ—ପୂର୍ବର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାରେ ରହିଲେ।

ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମୁଣ୍ଡ ପୃଷ୍ଠେ ତୁ ଯସ୍ମାତ୍ସା ସଂସ୍ଥିତା ଶିଲା। ତସ୍ମାତ୍ସ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠାଦ୍ରିଃ ପିତୄଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଦଃ ।। ୪୬.

ଦାନବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏହି ପାଷାଣ ବସିଥିଲା, ତେଣୁ ସେଇ ମୁଣ୍ଡପୃଷ୍ଠ ପର୍ବତ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଦେଇଥାଏ।

ଆଚ୍ଛାଦିତଃ ଶିଲାପାଦଃ ପ୍ରଭାସେନାଦ୍ରିଣା ଯତଃ। ଭାସିତୋ ଭାସ୍କରେଣେତି ପ୍ରଭାସଃ ପରିକଲ୍ପିତଃ ।। ୪୬.

ପ୍ରଭାସ ନାମକ ପର୍ବତ ଦ୍ୱାରା ପାଷାଣର ପାଦ ଢାକାଯାଇଥିଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ପ୍ରଭାସ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ପ୍ରଭାସଂ ହି ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଶିଲାଙ୍ଗୁଷ୍ଠୋ ଵିନିର୍ଗତଃ। ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠୋତ୍ଥିତ ଈଶୋଽପି ପ୍ରଭାସେଶଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତଃ ।। ୪୬.

ପ୍ରଭାସ ପର୍ବତ ଭାଗିଯିବା ପରେ, ପାଷାଣର ଅଙ୍ଗୁଠି ବାହାରିଲା; ସେଠାରେ ଭଗବାନ ଅଙ୍ଗୁଠିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେଉଁଠି 'ପ୍ରଭାସେଶ୍ୱର' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ଶିଲାଙ୍ଗୁଷ୍ଠୈକତେଶୋ ଯଃ ସା ଚ ପ୍ରେତଶିଲା ସ୍ମୃତା। ପିଣ୍ଡଦାନାଦ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରେତତ୍ଵାନ୍ମୁଚ୍ଯତେ ନରଃ ।। ୪୬.

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଏକ ଛୋଟ ପଥରକୁ 'ପ୍ରେତଶିଳା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପଥର ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ, ମଣିଷ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।

ମହାନଦୀପ୍ରବାସାଦ୍ଯୋଃ ସଙ୍ଗମେ ସ୍ନାନକୃନ୍ନରଃ। ରାମୋ ଦେଵ୍ଯା ସହ ସ୍ନାତୋ ରାମତୀର୍ଥଂ ତତଃ ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୪୬.

ମହାନଦୀ ଓ ପ୍ରବାସା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନର ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଯେପରି ରାମ ଦେବୀ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ସେଠିକୁ 'ରାମତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽତ୍ର ମହାନଦ୍ଯା ରାମ ସ୍ନାତୋ ଭଵେତି ଚ। ରାମତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଭୂତ୍ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୪୬.

ଏଠାରେ ମହାନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ରାମତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।

ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଯତ୍କୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ମଯା। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଲଯଂ ଯାତୁ ରାମତୀର୍ଥାଭିଷେଚନାତ୍ ।। ୪୬.

ମୋର ଏହି ଜନ୍ମ ଓ ଅନେକ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକ ରାମତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵୀତ ମାନଵଃ। ରାମତୀର୍ଥେ ପିଣ୍ଡଦସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରଯାତ୍ଯସୌ। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତୋ ରାମଃ ସୀତଯା ଭରତାଗ୍ରଜଃ ।। ୪୬.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁ ମଣିଷ ରାମତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି ରାମ, ସୀତା ସହିତ, ଭରତଙ୍କ ଭାଇ ଭାବରେ ସେଠି ରହିଲେ।

ରାମ ରାମ ମହାବାହୋ ଦେଵାନାମଭଯଙ୍କର। ତ୍ଵାଂ ନମସ୍ଯେଽତ୍ର ଦେଵେଶଂ ମମ ନଶ୍ଯତୁ ପାତକମ୍ ।। ୪୬.

ହେ ରାମ, ହେ ରାମ, ମହାବଳଶାଳୀ, ଦେବମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଭୟ ହଟାନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠି ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୋର ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଉ।

ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ଯଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାତ୍ସପିଣ୍ଡକମ୍ । ପ୍ରେତତ୍ଵାତ୍ତସ୍ଯ ପିତରୋ ଵିମୁକ୍ତାଃ ପିତୃତାଂ ଯଯୁଃ ।। ୪୬.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେଉଁ ମଣିଷ ପିଣ୍ଡ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ପ୍ରେତ ଦଶାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ପିତୃ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।

ଆପସ୍ତ୍ଵମସି ଦେଵେଶ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ପତିରେଵ ଚ। ପାପ ନାଶଯ ମେ ଦେଵ ମନୋଵାକ୍କାଯକର୍ମଜମ୍ ।। ୪୬.

ତୁମେ ଜଳ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ତୁମେ ଆଲୋକମାନଙ୍କର ମାଲିକ। ହେ ଦେବ, ମୋର ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରର କର୍ମରୁ ହୋଇଥିବା ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କର।

ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଭାସେଶଂ ଭାସମାନଂ ଶିଵଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ତଞ୍ଚ ଶମ୍ଭୁଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ଯମବଲିଂ ତତଃ ।। ୪୬.

ପ୍ରବାସର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ରାମେ ଵନଂ ଗତେ ଶୈଲମାଗତ୍ଯ ଭରତଃ ସ୍ଥିତଃ । ପିତୃପିଣ୍ଡାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ରାମଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତ୍ର ଚ ।। ୪୬.

ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାବେଳେ, ଭରତ ପାହାଡ଼କୁ ଆସି ରହିଲେ। ସେଠି ପିତୃପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ରାମଂ ସୀତାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଞ୍ଚ ମୁନୀନ୍ସ୍ଥାପିତଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଭରତସ୍ଯାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯତମୈର୍ଵୃତମ୍। ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦଂ ତତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ ସର୍ଵମାନୁଷୈଃ ।। ୪୬.

ପ୍ରଭୁ ରାମ, ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଭରତଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସବୁବେଳେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଥାନ୍ତି। ସେଠି ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଦେଖିପାରନ୍ତି।

ସ୍ଥାପିତଂ ଧର୍ମସର୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ନିଦର୍ଶନାତ୍। ମତଙ୍ଗସ୍ଯ ପଦେ ଶ୍ରାଦ୍ଧୀ ସର୍ଵାଂସ୍ତାରଯତେ ପିତୄନ୍ ।। ୪୬.

ଧର୍ମର ସାର୍ଥକତା ସେଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ନିକଟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି।