ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତ୍ଵଯୋତ୍ଥାଯ ହି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ଵଗୁରୋଃ ପୂଜନଂ ସଦା। ମଯା ତୁ ଧର୍ମ୍ମଚାରିଣ୍ଯା ତଵ କାର୍ଯ୍ଯେ କୃତେ ମୁନେ ।। ୪୫.

'ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଉଠିବା ଉଚିତ । କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ନାରୀ ଭାବେ ତୁମର ସେବା କରୁଥିଲି, ମୁନି ।'

ଅଦୋଷାହଂ ଯତଃ ଶପ୍ତା ତସ୍ମାଚ୍ଛାପଂ ଦଦାମି ତେ। ତ୍ଵଞ୍ଚ ଶାପଂ ମହାଦେଵାଦ୍ଭର୍ତ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସ୍ଯସଂଶଯମ୍ ।। ୪୫.

'ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା, ତଥାପି ମତେ ଶାପ ଦେଲେ । ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି—ସ୍ୱାମୀ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଶାପ ପାଇବ ।'

ଵ୍ଯାକୁଲଂ ତଂ ପତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାକୁଲାଗାତ୍ପ୍ରଜାପତିମ୍। ନତ୍ଵା ଶଯାନଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ନିଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଚେନ୍ଧନୈଃ ।। ୪୫.

ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖି ଧର୍ମ୍ବ୍ରତା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କଠାରେ ଗଲେ, ଶୁଇଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଇଂଧନ ଦେଇ ଅଗ୍ନି ଜାଳାଇଲେ ।

ଗାର୍ହପତ୍ଯେ ସ୍ଥିତା ଚକ୍ରେ ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍। ତଥା ଶପ୍ତୋ ମରୀଚିଶ୍ଚ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୪୫.

ଘର ଅଗ୍ନି ପାଖରେ ଦଢ଼ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ ମରୀଚି ମଧ୍ୟ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ ।

ପତିଵ୍ରତାଯାସ୍ତପସା ମରୀଚେସ୍ତପସା ଯଥା। ଇନ୍ଦ୍ରାଦଯଶ୍ଚ ସନ୍ତପ୍ତା ଗତାସ୍ତେ ଶରଣଂ ହରିମ୍ ।। ୪୫.

ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଓ ମରୀଚିଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ । ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ ।

ଊଚୁଃ କ୍ଷୀରାମ୍ବୂଦୌ ସୁପ୍ତଂ ସନ୍ତପ୍ତାସ୍ତପସା ହରେ। ପତିଵ୍ରତାଯାଶ୍ଚ ମୁନେସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ରକ୍ଷ କେଶଵ ।। ୪୫.

ତପସ୍ୟାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରେ ଶୁଇଥିବା ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'କେଶବ, ପତିବ୍ରତା ଓ ମୁନିଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ରକ୍ଷା କର ।'

ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଂ ଯଯୌ। ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ଭଗଵାନଜଃ। ଊଚୁର୍ଧର୍ମ୍ମର୍ଵତାଂ ଦେଵା ଅଗ୍ନିସ୍ଥାଂ ତାଂ ସକେଶଵାଃ ।। ୪୫.

ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଧର୍ମ୍ବ୍ରତାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଜାଗିଲେ, ଦେବତାମାନେ କେଶବ ସହିତ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଧର୍ମ୍ବ୍ରତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।

ଅଗ୍ନିମଧ୍ଯେ ତପଃ କର୍ତ୍ତୁଂ କସ୍ଯ ଶକ୍ତିଃ ପତିଵ୍ରତେ। ତ୍ଵଯା କୃତଂ ତତ୍ପରମଂ ସର୍ଵ୍ଵଲୋକଭଯଙ୍କରମ୍ ।। ୪୫.

ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ କେଉଁ ପତିବ୍ରତା ସମର୍ଥ? ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରିଛ, ଏହା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଛି ।

ଵରଂ ଵରଯ ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞେ ଅସ୍ମତ୍ତୋ ଯଦଭୀପ୍ସିତମ୍। ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦୀନାଂ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୪୫.୩୭ ଭର୍ତୃଶାପମଶକ୍ତାହଂ ନିଵର୍ତ୍ତଯିତୁମୋଜସା। ଦତ୍ତୋ ମରୀଚିନା ଶାପୋ ମହ୍ଯଂ ସ ହ୍ଯପଗଚ୍ଛତୁ ।। ୪୫.

ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଆମଠାରୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ଏକ ଦାନ ମାଗ । ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମ୍ବ୍ରତା କହିଲେ, 'ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶାପ ହଟାଇପାରିବି ନାହିଁ; ମରୀଚି ଯେଉଁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତି ମିଳୁ ।'

ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଚୁରେତାଂ ସୁରାଃ ପୁନଃ । ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତେ ଧର୍ମ୍ମପୁତ୍ରି ଶାପୋଽଯଂ ପରମର୍ଷିଣା ।। ୪୫.

ଧର୍ମ୍ବ୍ରତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଧର୍ମର କନ୍ୟା, ଏହି ଶାପ ଏକ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି ।'

ଦତ୍ତସ୍ତେ ନ ନିରାକର୍ତ୍ତୁଂ ଶକ୍ଯୋ ଦେଵଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ। ତସ୍ମାଦନ୍ଯଂ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଯତୋ ଧର୍ମ୍ମସ୍ଯ ସଂସ୍ଥିତିଃ ।। ୪୫.

ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି ଶାପ ଦେବତା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହଟାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଧର୍ମ ରହିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦାନ ମାଗ ।

ଭଵେଦ୍ଵୈ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵେଦୋକ୍ତସ୍ଯ ଶୁଭଵ୍ରତେ। ଦେଵାନାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୪୫.

ତିନି ଲୋକରେ ବେଦରେ ଦେବତାମାନେ କହିଥିବା କଥା ସଠିକ ହେଲା । ଦେବତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମବ୍ରତା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।

ଭର୍ତ୍ତୁଃ ଶାପାନ୍ମୋଚଯିତୁଂ ନ ଶକ୍ତାଶ୍ଚ ଯଦାମରାଃ। ମହ୍ଯଂ ଵରଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଧ୍ଵମେଵଂଵିଧମନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୪୫.

ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶାପରୁ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏହିପରି ଅପୂର୍ବ ଏକ ବର ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ ।

ଶିଲାହଂ ହି ଭଵିଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ପାଵନୀ ଶୁଭା। ନଦୀନଦସରସ୍ତୀର୍ଥଦେଵାଦିଭ୍ଯୋଽତିପାଵନୀ ।। ୪୫.

ମୁଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଶିଳା ହେବି, ଯାହା ନଦୀ, ନାଳା, ସରୋବର, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେବ ।

ଋଷ୍ଯାଦିଭ୍ଯୋ ମୁନୁଭ୍ଯଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯଦେଵେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ଲିଙ୍ଗାନି ଵ୍ଯକ୍ତାଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ମକାନ୍ଯପି। ତାନି ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମଦ୍ଦେହେ ତୀର୍ଥରୂପେଣ ସର୍ଵ୍ଵଦା ।। ୪୫.

ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁମାନେ ଋଷି, ମୁନି ଓ ପ୍ରଧାନ ଦେବତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯେପରି ହେଉ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ମୋ ଦେହରେ ତୀର୍ଥ ରୂପେ ରୁହୁ ।

ତୀର୍ଥାନ୍ଯପି ଚ ସର୍ଵ୍ଵାଣି ନକ୍ଷତ୍ରପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା। ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଦେଵାଃ ସକଲା ଦେଵ୍ଯଶ୍ଚ ମୁନଯସ୍ତଥା ।। ୪୫.

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ନକ୍ଷତ୍ର ଆଦି ଆରମ୍ଭରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦେବୀମାନେ ଓ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥାଉ ।

ବ୍ରହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଲକ୍ଷଯିତ୍ଵା ପଦଂ ମଯି। ପଞ୍ଚାଗ୍ନଯଃ କୁମାରାଦ୍ଯା ବହୁରୁପେଣ ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୫.

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର, ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି, କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ଉପସ୍ଥିତି ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ରଖନ୍ତୁ ।

ମୂର୍ତ୍ତାମୂର୍ତ୍ତସ୍ଵରୂପେଣ ପଦରୂପେଣ ଦେଵତାଃ। ଶିଲାଯାଂ କ୍ରୋଶମାତ୍ରେଣ ମୂର୍ତ୍ତିରୂପାଃ ସ୍ଥିତା ଭୁଵି ।। ୪୫.

ଦେବତାମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ, ପଦ ରୂପେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଶିଳାରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ମାପରେ ପୃଥିବୀରେ ବସି ରହନ୍ତୁ ।

ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵ୍ଵଲୋକଶ୍ଚ ମହାପାତକନାଶିନୀମ୍। ପୂତୋ ଧର୍ମ୍ମାଧିକାରୀ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଭାକ୍ ।। ୪୫.

ଏହି ମହାପାପ ନାଶିନୀଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଧର୍ମରେ ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।

ଶିଲାସ୍ଥିତେଷୁ ତୀର୍ଥଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତ୍ଵାଥ ତର୍ପଣମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସପିଣ୍ଡକଂ ଯେଷାଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାନ୍ତୁ ତେ ।। ୪୫.

ଏହି ଶିଳାରେ ଥିବା ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ ।

ଗଦାଧରୋ ଦୃଶ୍ଯତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍। ସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ଚ ମରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯାନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରୀଂ ନରାଃ। ଵାରାଣସୀ ପ୍ରଯାଗଶ୍ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସଂଜ୍ଞକମ୍ ।। ୪୫.

ଗଦାଧର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଦେଖାଯିବେ; ଯେଉଁମାନେ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଯିବେ । ବାରାଣସୀ ଓ ପ୍ରୟାଗ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

ଗଙ୍ଗାସାଗରସଂଜ୍ଞଞ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତୁ ଫଲ୍ଗୁନି। ଗଦାଧରାଧିଷ୍ଠିତଂ ତତ୍ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍। ମୁକ୍ତିର୍ଭଵେତ୍ ପିତୄଣାଂ ଚ ମୃତାନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧତଃ ସଦା ।। ୪୫.

ଫାଲ୍ଗୁନୀରେ ଗଙ୍ଗାସାଗର ନାମକ ସ୍ଥାନ ସଦା ରହୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଗଦାଧର ବସିଛନ୍ତି, ସେଠା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ । ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ପିତୃମାନେ ସଦା ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ।

ଜରାଯୁଜାଣ୍ଡଜା ଵାପି ସ୍ଵେଦଜା ଵାପି ଚୋଦ୍ଭିଦଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ଶିଲାଯାନ୍ତେ ଯାନ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ଵରୂପତାମ୍ ।। ୪୫.

ଯେଉଁମାନେ ଜରାୟୁ, ଡିମ୍ବ, ଘମ୍, ବା ଚାରାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବେ, ସେମାନେ ଶିଳାର ଶେଷରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ।

ଯଥାର୍ଚ୍ଚିତେ ହରୌ ସର୍ଵ୍ଵେ ଯଜ୍ଞାଃ ପୂର୍ଣା ଭଵନ୍ତି ହି। ତଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତର୍ପଣଞ୍ଚ ସ୍ନାନଂ ଚାକ୍ଷଯମସ୍ତ୍ଵିହ ।। ୪୫.

ଯେପରି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହୁଏ, ସେପରି ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ତର୍ପଣ ଓ ସ୍ନାନ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ ।

ମମ ଦେହେ ସୁରେଶାନାଂ ଯେ ଜପନ୍ତି ଶ୍ରୁତାଦିକମ୍। ଅଚିରେଣାପି ତେ ସିଦ୍ଧାଃ ସିଦ୍ଧିଭାଜୋ ଭଵନ୍ତୁ ଵୈ ।। ୪୫.

ମୋ ଦେହରେ ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତୁ ।

ପିତୄଣାଂ କୁଲସାହସ୍ରମାତ୍ମନା ସହିତଂ ନରଃ। ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦିନା ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ନଯେଦ୍‌ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୪୫.

ଏକ ମଣିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନିଜ ପିତୃମାନେ ସହିତ ହଜାର ହଜାର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର କରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯିବେ ।

ଯାଵତ୍ଯୋ ହି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ହ୍ରଦାଃ ଶୁଭାଃ। ସମୁଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସରୋମୁଖ୍ଯା ମାନସାଦ୍ଯାଃ ସୁରେଶ୍ଵରାଃ। ନୃଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଦଧତୋ ମୁକ୍ତଯେ ନିଵସନ୍ତୁ ମେ ।। ୪୫.

ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ରହୁଥିବା ମାନସ ଆଦି ସମସ୍ତ ହ୍ରଦ, ଯେଉଁମାନେ ମଣିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବସନ୍ତୁ ।

ଶରୀରେଣ ସମାଯାନ୍ତୁ କ୍ଵଚିନ୍ନୋ ଯାନ୍ତୁ ଦେଵତାଃ। ଏକୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ରିଧାମୂର୍ତ୍ତିର୍ଯାଵତ୍ସଙ୍କୀର୍ତ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ।। ୪୫.

ଦେବତାମାନେ ଦେହ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ କିମ୍ବା କେବେ ଯାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି ।

ତାଵଚ୍ଛିଲାଯାଂ ସର୍ଵ୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ସହ ଦୈଵତୈଃ। ସଦା ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ମୁନଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵ୍ଵାଣାଂ ଗଣାଶ୍ଚ ଯେ ।। ୪୫.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ, ଦେବତା, ମୁନି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଏହି ଶିଳାରେ ସଦା ରୁହନ୍ତୁ ।