ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ମଧୁଶ୍ରଵାଂ ମଧୁକୁଲ୍ଯାଂ ଦଧ୍ଯାଦ୍ଯାଢ୍ଯସରାଂସି ଚ। ସୁଵର୍ଣଦୀର୍ଘିକାଂ ଚୈଵ ବହୂନନ୍ନାଦିପର୍ଵ୍ଵତାନ୍ ।। ୪୪.

ମଧୁ ଭରିଥିବା ଝରଣା, ମଧୁର ନାଳା, ଦହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରସିଳା ଖାଦ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦ, ସୁନାର ଦୀଘି ଓ ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ-ଅନ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।

ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଫଲାଦୀଂଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଜନ୍ଦଦୌ। ନ ଯାଚଯଧ୍ଵଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଅନ୍ଯାନୁକ୍ତ୍ଵା ଦଦାଵଜଃ ।। ୪୪.

ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ, ଫଳ ଓ ଏହାଦିକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରି ଦେଲେ। 'ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆଉ କିଛି ଚାହିଁବେ ନାହିଁ,' ବୋଲି ଅଜଜନ୍ମା କହି ଦେଲେ।

ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ନତ୍ଵା ହ୍ଯାଦିଗଦାଧରମ୍ । ଧର୍ମ୍ମାରଣ୍ଯେ ତତ୍ର ଧର୍ମ୍ମଂ ଯାଜଯିତ୍ଵା ଯଯାଚିରେ ।। ୪୪.

ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ, ଆଦି ମନ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ।

ଧର୍ମ୍ମଯାଗେ ଚ ଲୋଭାଦ୍ଵୈ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଧନାଦିକମ୍। ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସମାଗତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତାଞ୍ଛଶାପ ହ ।। ୪୪.

ଧର୍ମ ଯଜ୍ଞରେ ଲୋଭବଶତଃ ସେମାନେ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଆସି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

କୃତଵନ୍ତୋ ଯତୋ ଲୋଭଂ ମଦ୍ଦତ୍ତେଷ୍ଵଖିଲେଷ୍ଵପି। ତସ୍ମାଦୃଣାଧିକା ଯୂଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସଦା ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୪୪.

ମୋର ଦିଆ ସମସ୍ତ ଦାନ ଉପରେ ତୁମେ ଲୋଭ କରିଛ, ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ସଦା ଋଣରେ ରହିବା।

ଯୁଷ୍ମାକଂ ସ୍ଯାଦ୍ଵାରିଵହା ନଦୀ ପାଷାଣପର୍ଵ୍ଵତାଃ। ନଦ୍ଯାଦଯୋ ଵାରିଵହା ମୃନ୍ମଯାଶ୍ଚ ଯଥା ଗୃହାଃ ।। ୪୪.

ତୁମ ପାଇଁ ନଦୀମାନେ ଜଳଶୂନ୍ୟ ହେବ, ପାହାଡ଼ମାନେ ପଥରର ହେବ। ନଦୀ ଓ ଏହାଦିକୁ କେବଳ ପାଣି ବହିବ, ଘରମାନେ ମାଟିର ହେବ।

କାମଧେନୁଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷୋ ମଲ୍ଲୋକମୁପତିଷ୍ଠତାମ୍। ଏଵଂ ଶପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଣା ତେ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତୋଽବ୍ରୁଵନ୍ନଜମ୍ ।। ୪୪.

କାମଧେନୁ ଓ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ମୋ ଲୋକକୁ ଆସୁନ୍। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ପାଇ ସେମାନେ ଅଜଜନ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।

ତ୍ଵଯା ଯଦ୍ଦତ୍ତମଖିଲଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶାପତୋ ଗତମ୍। ଜୀଵନାର୍ଥଂ ପ୍ରସାଦଂ ନୋ ଭଗଵାନ୍କର୍ତ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୪୪.

ତୁମେ ଯାହା ଦେଇଥିଲ, ଶାପରେ ସେ ସବୁ ହରାଇଗଲା। ଆମ ଜୀବିକା ପାଇଁ, ଭଗବାନ୍, ଆପଣ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଦଯାନ୍ଵିତଃ। ତୀର୍ଥୋପଜୀଵିକା ଯୂଯମାଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଂ ଭଵିଷ୍ଯଥ ।। ୪୪.

ଏହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଦୟାରେ ପ୍ରଭୃତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥ ଉପରେ ଜୀବିକା କରିବ।'

ଲୋକାଃ ପୁଣ୍ଯା ଗଯାଯାଂ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧିନୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗାଃ। ଯୁଷ୍ମାନ୍ଯେ ପୂଜଯିଷ୍ଯନ୍ତି ତୈରହଂ ପୂଜିତଃ ସଦା ।। ୪୪.

ପବିତ୍ର ଗୟାରେ ଯେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜିବେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସଦା ପୂଜିତ ହେଉଛି।

ଆକ୍ରାନ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯଜଠରଂ ଧର୍ମ୍ମେଣ ଵିରଜାଦ୍ରିଣା। ନାଭିକୂପସମୀପେ ତୁ ଦେଵୀ ଯା ଵିରଜା ସ୍ଥିତା। ତତ୍ର ପିଣ୍ଡାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ତ୍ରିଃସପ୍ତକୁଲମୁଦ୍ଧରେତ୍ ।। ୪୪.

ଧର୍ମ ଏବଂ ବିରଜା ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦାନବର ଉଦର ଦମିତ ହେଲା। ନାଭିକୁଆ ନିକଟେ ଯେଉଁଠି ବିରଜା ଦେବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କରିଲେ, ଏକେଇଶ ପିଢି ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।

ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରିଣା ତସ୍ଯ କୃତୌ ପାଦୌ ସୁନିଶ୍ଚଲୌ। iତତ୍ର ପିଣ୍ଡାଦିକୃତ୍ସପ୍ତ କୁଲାନ୍ଯୁଦ୍ଧରତେ ନରଃ ।। ୪୪.

ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପାଦ ଦୃଢ଼ ହେଲା। ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କରିଲେ, ସାତି ପିଢି ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।

କଥଂ ଶିଲା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଯଯାକ୍ରାନ୍ତୋ ଗଯାସୁରଃ । କିଂ ରୂପଂ କିଂ ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯାଃ କିଂ ଵଦ ନାମ ଚ ।। ୪୫.

କେମିତି ସେଇ ପାଥର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗୟାସୁର ଦମିତ ହେଲେ? ସେଉଁଥିର ଆକୃତି କଣ, ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ, ନାମ କଣ? ମୋତେ କହ।

.ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ।। ଆସୀଦ୍ଧର୍ମ୍ମୋ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵ୍ଵଵିଜ୍ଞାନପାରଗଃ। ଵିଶ୍ଵରୁପା ଚ ତତ୍ପତ୍ନୀ ଭର୍ତ୍ତୃଵ୍ରତପରାଯଣା ।। ୪୫.

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଧର୍ମ ନାମକ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ବିଶ୍ୱରୂପା, ଯିଏ ସ୍ୱାମୀ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯାଂ ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଯାସ୍ତୁ କନ୍ଯା ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତା ସତୀ। ସର୍ଵ୍ଵ ଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ଲକ୍ଷ୍ମୀରିଵ ଗୁଣାଧିକା ।। ୪୫.

ସେଇ ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ନାରୀଙ୍କୁ ଏକ ଝିଅ ଜନ୍ମିଲା, ସେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଗୁଣରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ ଅଧିକ।

ତସ୍ଯାଂ ଯେ ତୁ ଗୁଣା ହ୍ଯାସଂସ୍ତେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଜଗତ୍ର୍ତ୍ରଯେ। ଧର୍ମ୍ମୋ ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଯାସ୍ତୁ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମାର୍ଗଯନ୍ ।। ୪୫.

ସେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଧର୍ମକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ମାନିଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଖୋଜି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଖୋଜିଲେ।

ନାନୁ ରୂପଂ ଵରଂ ଲେଭେ ଧର୍ମ୍ମୋଽଥ ଵରସିଦ୍ଧଯେ। ତପଃ କୁରୁ ଵରାର୍ଥଂ ତ୍ଵଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ଯଯୌ ।। ୪୫.

ତଥାପି ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ମନ୍ଦିର ମିଳିଲା ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ପାଇଁ ଉପବାସ କର।' ଏହିପରି କହି ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।

କନ୍ଯା ସା ଚ ତପସ୍ତେପେ ସର୍ଵ୍ଵେଷାଂ ଦୁଷ୍କରଞ୍ଚ ଯତ୍। ଵାଯୁଭକ୍ଷା ଶ୍ଵେତକଲ୍ପେ ଯୁଗାନାମଯୁତଂ ପୁରା ।। ୪୫.

ସେ କନ୍ୟା ସମସ୍ତ ଉପବାସ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ କଠିନ ଉପବାସ କଲେ। ପୁରୁଣା ସମୟରେ ଶ୍ୱେତଯୁଗରେ, ସେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ ଉପବାସ କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସଃ ପୁତ୍ରୋ ମରୀଚିର୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ପର୍ଯ୍ଯଟନ୍ପୃଥିଵୀଂ ସର୍ଵ୍ଵାଂ କନ୍ଯାରତ୍ନଂ ଦଦର୍ଶ ସଃ ।। ୪୫.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଖ୍ୟାତିନାମ ମୁନି ମରୀଚି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ସେ ମୁଲ୍ୟବାନ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ।

ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନାଂ ପରମେ ତପସି ସ୍ଥିତାମ୍। ପପ୍ରଚ୍ଛାଥ ମରୀଚିସ୍ତାଂ କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯାପି ତଦ୍ଵଦ ।। ୪୫.

ସେ ଯୁବତୀ ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଉଚ୍ଚ ଉପବାସରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ମରୀଚି ସେଉଁଠି ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କାହାର ଝିଅ? ମୋତେ କହ।'

ରୂପେଣାନେନ ମାଂ ଭୀରୁ ଵିମୋହଯସି ସୁଵ୍ରତେ । ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜୋଽହଂ ଵିଖ୍ଯାତୋ ମରୀଚିର୍ଵ୍ଵେଦପାରଗଃ ।। ୪୫.

'ଏହି ରୂପରେ, ହେ ଭୟଭୀତା, ତୁମେ ମୋତେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଉଛ। ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ମରୀଚି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'

ମରୀଚେର୍ଵ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କନ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ତଂ ମୁନିମ୍। ଅହଂ ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତା ନାମ ଧର୍ମ୍ମପୁତ୍ରୀ ତପୋଽନ୍ଵିତା ।। ୪୫.

ମରୀଚିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର ନାମ ଧର୍ମବ୍ରତା, ମୁଁ ଧର୍ମଙ୍କର ଝିଅ, ଉପବାସରେ ନିଷ୍ଠା।'

ପତିଵ୍ରତାର୍ଥଂ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଚରାମି ପରମଂ ତପଃ। ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଂ ମରୀଚିସ୍ତାମୁଵାଚ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵ୍ଵ୍କମ୍ ।। ୪୫.

'ପତିବ୍ରତା ହେବା ପାଇଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପବାସ କରୁଛି।' ମରୀଚି ସ୍ନେହରେ ଧର୍ମବ୍ରତାଙ୍କୁ କହିଲେ:

ପତିଵ୍ରତା ଦର୍ଶନାନ୍ମେ ଭଵିଷ୍ଯସି ଶୁଭଵ୍ରତେ। ପତିଵ୍ରତେଚ୍ଛଯା ପୃଥ୍ଵୀଂ ଵିଚରାମି ହ୍ଯହର୍ନିଶମ୍ ।। ୪୫.

'ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ୍ରା, ମୋତେ ଦେଖିଲେ ତୁମେ ପତିବ୍ରତା ହେବ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଚାହିଁ, ମୁଁ ଦିନ ରାତି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛି।'

ତ୍ଵଞ୍ଚେତ୍ପତିଵ୍ରତା ଜାତା ଭଜେ ତ୍ଵାଂ ଭଜ ମାଂ ଵରମ୍। ଲୋକେ ନ ତ୍ଵାଦୃଶୀ କନ୍ଯା ମମ ତୁଲ୍ଯୋ ନ ତେ ଵରଃ ।। ୪୫.

'ଯଦି ତୁମେ ପତିବ୍ରତା ହେଉଛ, ତେବେ ମୋତେ ଚୟନ କର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ନେବି। ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମ ପରି କନ୍ୟା ନାହିଁ, ମୋ ପରି ବର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'

ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତେ ଧର୍ମ୍ମପତ୍ନୀ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ଭଵ ମେଽଧୁନା। ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତା ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ଧର୍ମ୍ମଂ ଯାଚଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୪୫.

'ହେ ଧର୍ମବ୍ରତା, ଏବେ ମୋର ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ।' ଧର୍ମବ୍ରତା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମଙ୍କୁ ପଚାର, ହେ ଶୁଭ୍ରଚରିତ୍ରା।'

ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମ୍ମମଗମନ୍ମୁନିଂ ଧର୍ମୋ ଦଦର୍ଶ ହ। ତେଜଃପୁଞ୍ଜଂ ଵରଂ ନତ୍ଵା ଆସନାର୍ଘ୍ଯାଦିନାର୍ଚ୍ଚଯତ୍ ।। ୪୫.

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ଧର୍ମଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତେଜର ଧାରା ଭଳି। ଦାନ ପାଇଁ ଶିର ନମାଇ, ଆସନ ଓ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।

କିମର୍ତମାଗତଃ ପୃଷ୍ଟୋ ମରୀଚିର୍ଧର୍ମ୍ମମବ୍ରଵୀତ୍। କନ୍ଯାର୍ଥଂ ଭ୍ରମତା ପୃଥ୍ଵୀ ଦୃଷ୍ଟା ତେ କନ୍ଯକା ଵରା । ମହ୍ଯଂ କନ୍ଯାଞ୍ଚ ତାଂ ଦେହି ଶ୍ରେଯସ୍ତଵ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୪୫.

'କାହିଁକି ଆସିଛ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ। ମରୀଚି ଧର୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ କନ୍ୟା ଖୋଜୁଥିଲି, ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଛି। ମୋତେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ଦିଅ, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ।'

ଅର୍ଘ୍ଯାଦିନା ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଧର୍ମ୍ମଂ ପ୍ରୋଚେ ତଥେତି ତମ୍। ଧର୍ମ୍ମଵ୍ରତାଂ ସମାନୀଯ ଦତ୍ତଵାଂସ୍ତାଂ ମରୀଚଯେ ।। ୪୫.

ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ଧର୍ମବ୍ରତାଙ୍କୁ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ମରୀଚିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।