ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକଲ୍ପିତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଦିନାଽର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ତୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈସ୍ତୋଷିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵାଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ଦେଵତାଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହବ୍ୟ, କବ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ମୁଣ୍ଡନଂ ଚୋପଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥେଷ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶାଲାଂ ଵିରଜାଂ ଗଯାମ୍ ।। ୪୩.

ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପବାସ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ, କିନ୍ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବିଶାଳା, ବିରଜା ଓ ଗୟା ଛାଡ଼ି।

ଦଣ୍ଡଂପ୍ରଦର୍ଶଯେଦ୍ଭିକ୍ଷୁର୍ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ନ ପିଣ୍ଡଦଃ। ଦଣ୍ଡଂ ନ୍ଯସ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁପଦେ ପିତୃଭିଃ ସହ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁ ଭିକ୍ଷୁ ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିଣ୍ଡ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଦଣ୍ଡ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ରଖାଯାଏ, ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ନ ଦଣ୍ଡୀ କିଲ୍ବିଷଂ ଧତ୍ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵା ପରମାର୍ଥତଃ। ଅତଃ ସର୍ଵ୍ଵାଂ କ୍ରିଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାଯତି ଭାଵୁକଃ ।। ୪୩.

ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରକୃତରେ ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

ସଂନ୍ଯସେତ୍ସର୍ଵ୍ଵକର୍ମ୍ମାଣି ଵେଦମେକଂ ନ ସଂନ୍ଯସେତ୍। ମୁଣ୍ଡଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵ୍ଵେଽସ୍ମିନ୍ପଶ୍ଚିମେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ ।। ୪୩.

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବେଦକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଶଦ୍ଵଯଂ ମାନଂ ଗଯେତି ବ୍ରହ୍ମଣେରିତମ୍। ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶଂ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରଂ କ୍ରୋଶମେକଂ ଗଯାଶିରଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ଗୟାର ମାପ ଦେଢ଼ି କ୍ରୋଶ, ଗୟା କ୍ଷେତ୍ର ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଓ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ।

ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସନ୍ତି ଵୈ। ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯୋ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରେ ପିତୄଣାମନୃଣୋ ହି ସଃ ।। ୪୩.

ଏହା ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଯିଏ ଗୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶିରସି ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯସ୍ତୁ କୁଲାନାଂ ଶତମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଗୃହାଚ୍ଚଲିତମାତ୍ରେଣ ଗଯାଯାଂ ଗମନଂ ପ୍ରତି। ସ୍ଵର୍ଗା ରୋହଣସୋପାନଂ ପିତୄଣାଞ୍ଚ ପଦେ ପଦେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପୁରୁଷ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏବଂ ଗୟାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଘରୁ ବାହାରିବା ମାତ୍ରରେ, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପଥ ମିଳେ।

ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ଗଚ୍ଛତୋ ଗଯାମ୍। ତତ୍ଫଲଞ୍ଚ ଭଵେନ୍ନୂନଂ ସମଗ୍ରଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଗୟାକୁ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଇ ଯିବାବେଳେ, ଯେତେ ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମିଳେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପାଯସେନାପି ଚରୁଣା ସକ୍ତୁନା ପିଷ୍ଟକେନ ଵା। ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ଫଲମୂଲାଦ୍ଯୈର୍ଗଯାଯାଂ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ ।। ୪୩.

ଗୟାରେ ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ, ପିଠା, ଯବ ଚୁଣା, ଆଟା ପିଠା, ଚାଉଳ, କିମ୍ବା ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।

ତିଲକଲ୍କେନ ଖଣ୍ଡେନ ଗୁଡେନ ସଘୃତେନ ଵା। କେଵଲେନୈଵ ଦଧ୍ନା ଵା ଊର୍ଜେନ ମଧୁନାଽଥ ଵା ।। ୪୩.

ତିଳ ବଟା, ଚିନି, ଘିଅ ମିଶା ଗୁଡ଼, କିମ୍ବା ମାତ୍ର ଦହି, ଘିଅ, କିମ୍ବା ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।

ପିଣ୍ଯାକଂ ସଘୃତଂ ଖଣ୍ଡଂ ପିତୃଭ୍ଯୋଽକ୍ଷଯମିତ୍ଯୁତ। ଇଜ୍ଯତେ ଵାର୍ତ୍ତଵଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ମୁନୀରିତମ୍ ।। ୪୩.

ଘିଅ, ଚିନି, କିମ୍ବା ତେଲ ତିଆରି ପିଠା, ଯେକୌଣସି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ କିମ୍ବା ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଏହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ।

ଏକତଃ ସର୍ଵ୍ଵଵସ୍ତୂନି ରସଵନ୍ତି ମଧୂନି ହି। ସ୍ମୃତ୍ଵା ଗଦାଧରାଙଘ୍ର୍ଯବ୍ଜଂ ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥାମ୍ବୁ ଚୈକତଃ ।। ୪୩.

ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ରସାଳ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଥାଏ, ଅନ୍ୟପଟେ ଗଦାଧରଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଓ ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥର ଜଳ ରହିଛି—ଏଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ ଅପୂର୍ବ।

ପିଣ୍ଡାସନଂ ପିଣ୍ଡଦାନଂ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍। ଦକ୍ଷିଣା ଚାନ୍ନ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧେଷ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ ।। ୪୩.

ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ବିଧି ହେଉଛି: ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ଆସନ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ପରେ ପବିତ୍ରତା, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦକ୍ଷିଣା, ଭୋଜନ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପ।

ନାଵାହନଂ ନ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୋ ନ ଦୋଷୋ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ଭଵଃ। ସକାରୁଣ୍ଯେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ।। ୪୩.

ଏଠାରେ ଆବାହନ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ନାହିଁ; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ କରୁଣାଭାବରେ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯତ୍ରାଵାହିତାଃ କାଲେ ପିତରୋ ଯାନ୍ତ୍ଯମୁଂ ପ୍ରତି। ତୀର୍ଥେ ସଦା ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ତସ୍ମାଦାଵାହନଂ ନ ହି ।। ୪୩.

ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ଆବାହନ କରାଯିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ସେମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଆବାହନ ଦରକାର ନୁହେଁ।

ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଦ୍ଭିଃ ପୁରୁଷୈଃ ଫଲକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ। କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ତଥା ଲୋଭଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କାର୍ଯ୍ଯା କ୍ରିଯାଽନିଶମ୍ ।। ୪୩.

ଯେମାନେ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଦା, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ଛାଡ଼ି ସବୁବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ଯକଭୋଜୀ ଚ ଭୂଶାଯୀ ସତ୍ଯଵାକ୍ଛୁଚିଃ। ସର୍ଵ୍ଵଭୂତହିତେ ରକ୍ତଃ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ ।। ୪୩.

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ଭୂମିରେ ଶୋଏ, ସତ୍ୟ କହେ, ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ତୀର୍ଥ ଫଳ ପାଏ।

ତୀର୍ଥାନ୍ଯନୁସରନ୍ଧୀରଃ ପାଷଣ୍ଡଂ ପୂର୍ଵ୍ଵତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍। ପାଷଣ୍ଢଃ ସ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଯୋ ଭଵେତ୍କାମକାରତଃ ।। ୪୩.

ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୀର୍ଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ପାଷଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରେ, ସେ ପାଷଣ୍ଡ ଭାବିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥେଷୁ ଯେ ନରା ଧୀରାଃ କର୍ମ୍ମ କୁର୍ଵ୍ଵନ୍ତି ତଦ୍ଘତାଃ। ଯଥା ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଵେଦ୍ଯଂ ଵସ୍ତୁ ଚାନନ୍ଯଚେତସଃ। ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ପରେଶାଖ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମପରାଯଣାଃ ।। ୪୩.

ଯେ ଧୈର୍ୟ୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ତୀର୍ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମନ ଏକାଗ୍ର ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପରେଶ୍ୱର ନାମକ ବ୍ରହ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଯାସ୍ତେ ଵୈତରଣୀ ନାମ ନଦୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତା। ସାଽଵତୀର୍ଣା ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରେ ପିତୄଣାଂ ତାରଣାଯ ଵୈ। ସ୍ନାତୋ ଗୋଦୋ ଵୈତରଣ୍ଯାଂ ତ୍ରିଃସପ୍ତକୁଲମୁଦ୍ଧରେତ୍ ।। ୪୩.

ଯେ ଭାବରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ବୈତରଣୀ' ନଦୀ ଅଛି, ସେ ଗୟାକ୍ଷେତ୍ରରେ ପିତୃମାନେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ବୈତରଣୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଗାଁ ଦେଇଲେ, ସେଠାରେ ଏକେଠାରେ ସତେଇ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଏ।

ତଥାଽକ୍ଷଯଵଟଂ ଗତ୍ଵା ଵିପ୍ରାନ୍ସନ୍ତୋଷଯିଷ୍ଯତି। ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକଲ୍ପିତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଦିନାଽର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ତୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈସ୍ତୋଷିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵାଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ଦେଵତାଃ ।। ୪୩.

ଏହିପରି, ଅକ୍ଷୟବଟକୁ ଯାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଓ କବ୍ୟାଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଗଯାଯାଂ ନ ହି ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଗଯାତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଵରମ୍ ।। ୪୩.

ଗୟାରେ ଏମିତି କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ଯେଉଁଠି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଥିବାରୁ, ଗୟା ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ମୀନେ ମେଷେ ସ୍ଥିତେ ସୂର୍ଯ୍ଯେ କନ୍ଯାଯାଂ କାର୍ମୁକେ ଘଟେ। ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗଯାଯାଂ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ ।। ୪୩.

ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୀନ, ମେଷ, କନ୍ୟା, ଧନୁ, କୁମ୍ଭ ରାଶିରେ ଥିଲେ, ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ତିନି ଲୋକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

ମକରେ ଵର୍ତ୍ତମାନେ ଚ ଗ୍ରହଣେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ଯଯୋଃ । ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ ।। ୪୩.

ସୂର୍ଯ୍ୟ ମକର ରାଶିରେ ଥିଲେ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ତିନି ଲୋକରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।

ଗଯାଯାଂ ପିଣ୍ଡଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ। ନ ତଚ୍ଛକ୍ଯଂ ମଯା ଵକ୍ତୁଂ କଲ୍ପକୋଟିଶତୈରପି ।। ୪୩.

ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଯେଉଁ ଫଳ ଲୋକ ପାଇଥାଏ, ସେଠାରେ ମୁଁ କେବେ ବି ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଅନେକ କୋଟି କଲ୍ପ ଯୁଗ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ନାରଦ ଉଵାଚ।। ଗଯାସୁରଃ କଥଂ ଜାତଃ କିଂପ୍ରଭାଵଃ କିମାତ୍ମକଃ । ତପସ୍ତପ୍ତଂ କଥଂ ତେନ କଥଂ ଦେହପଵିତ୍ରତା ।। ୪୪.

ନାରଦ ପଚ୍ଛିଲେ: ଗୟାସୁର କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କଣ? ତାଙ୍କର ସ୍ଵଭାବ କଣ? ସେ କିପରି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦେହ କିପରି ପବିତ୍ର ହେଲା?

ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ।। ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାଭ୍ଯମ୍ବୁଜାଜ୍ଜାତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ପ୍ରଜାଃ ସସର୍ଜ ସଂପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୂର୍ଵ୍ଵଂ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା ।। ୪୪.

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ, ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

ଆସୁରେଣୈଵ ଭାଵେନ ହ୍ଯସୁରାନସୃଜତ୍ପୁରା। ସୌମନସ୍ଯେନ ଭାଵେନ ଦେଵାନ୍ସୁମନସୋଽସୃଜତ୍ ।। ୪୪.

ଅସୁରୀ ସ୍ଵଭାବ ରେ ସେ ପୂର୍ବେ ଅସୁରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଭଲ ମନ ରେ ସେ ଦେବମାନେ, ସୁମନସ୍କ ଲୋକମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।