ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ମହାକଲ୍ପକୃତଂ ପାପଂ ଗଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିନଶ୍ଯତି। ପିଣ୍ଡଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ପିତ୍ରାଦେରାତ୍ମନୋଽପି ତିଲୈର୍ଵିନା ।। ୪୩.

ଏକ ଦୀର୍ଘ କଳ୍ପ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତିଳ ବିନା ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ସ୍ତେଯଂ ଗୁର୍ଵ୍ଵଙ୍ଗନାଗମଃ। ପାପଂତତ୍ସଙ୍ଗଜଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ୍ଵିନଶ୍ଯତି ।। ୪୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ, ଏବଂ ଏମିତି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟର ସଙ୍ଗ ଯେଉଁଠାରୁ ଯେପରି ପାପ ହୁଏ, ସେସବୁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଆତ୍ମଜୋଽପ୍ଯନ୍ଯଜୋ ଵାପି ଗଯାଭୂମୌ ଯଦା ତଦା। ଯନ୍ନାମ୍ନା ପାତଯେତ୍ପିଣ୍ଡଂ ତଂ ନଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୪୩.

ନିଜ ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉ, ଯେତେବେଳେ ଗୟା ଭୂମିରେ ଯାହାର ନାମରେ ପିଣ୍ଡ ପକାଯାଏ, ସେ ଲୋକକୁ ସେହି ନାମରେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗୋଗୃହେ ମରଣଂ ତଥା। ଵାସଃ ପୁଂସାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ମୁକ୍ତିରେଷା ଚତୁର୍ଵ୍ଵିଧା ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ—ଏହି ଚାରିଟି ମାନବ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଚାରି ପ୍ରକାର।

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନେନ କିଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଗୋଗୃହେ ମରଣେନ କିମ୍। ଵାସେନ କିଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯଦି ପୁତ୍ରୋ ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୩.

ଯଦି ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯାଏ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ ଅଛି?

ଗଯାଯାଂ ସର୍ଵ୍ଵକାଲେଷୁ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ। ଅଧିମାସେ ଜନ୍ମଦିନେ ଚାସ୍ତେଽପି ଗୁରୁଶୁକ୍ରଯୋଃ ।। ୪୩.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଅଧିକ ମାସ, ଜନ୍ମଦିନ ଓ ଗୁରୁ ଓ ଶୁକ୍ର ଏକାସାଥି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ନ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସିଂହସ୍ଥେଽପି ବୃହସ୍ପତୌ। ତଥା ଦୈଵପ୍ରମାଦେନ ପ୍ରହତେଷୁ ଵ୍ରଣେଷୁ ଚ। ପୁନଃ କର୍ମ୍ମାଧିକାରୀ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଭାକ୍ ।। ୪୩.

ବୃହସ୍ପତି ସିଂହ ରାଶିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଲ, ଆଘାତ କିମ୍ବା ଘାଉ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୁନି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଧିକାର ଥାଏ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ପାଇଁ।

ସକୃଦ୍ଗଯାଭିଗମନଂ ସକୃତ୍ପିଣ୍ଡସ୍ଯ ପାତନମ୍। ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂ ପୁନର୍ନ୍ନିତ୍ଯମସ୍ମିନ୍ନେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ ।। ୪୩.

ଗୟାକୁ ଏକଥର ଯିବା, ଏକଥର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ତେବେ ଏଠି ସଦା ବାସ କରିବା କେତେ ଦୁର୍ଲଭ ହେବ!

ପ୍ରମାଦାନ୍ମ୍ରିଯତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାଦେର୍ମୁକ୍ତିଦାଯକେ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାଦ୍ଯଥା ମୁକ୍ତିର୍ଲଭ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଯଦି କେହି ଭୁଲରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

କୀଟକାଦିମୃତାନାଞ୍ଚ ପିତୄଣାଂ ତାରଣାଯ ଚ। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ।। ୪୩.

କୀଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେବା ପାଇଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକଲ୍ପିତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଦିନାଽର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ତୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈସ୍ତୋଷିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵାଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ଦେଵତାଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହବ୍ୟ, କବ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ମୁଣ୍ଡନଂ ଚୋପଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥେଷ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶାଲାଂ ଵିରଜାଂ ଗଯାମ୍ ।। ୪୩.

ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପବାସ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ, କିନ୍ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବିଶାଳା, ବିରଜା ଓ ଗୟା ଛାଡ଼ି।

ଦଣ୍ଡଂପ୍ରଦର୍ଶଯେଦ୍ଭିକ୍ଷୁର୍ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ନ ପିଣ୍ଡଦଃ। ଦଣ୍ଡଂ ନ୍ଯସ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁପଦେ ପିତୃଭିଃ ସହ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁ ଭିକ୍ଷୁ ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିଣ୍ଡ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଦଣ୍ଡ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ରଖାଯାଏ, ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ନ ଦଣ୍ଡୀ କିଲ୍ବିଷଂ ଧତ୍ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵା ପରମାର୍ଥତଃ। ଅତଃ ସର୍ଵ୍ଵାଂ କ୍ରିଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାଯତି ଭାଵୁକଃ ।। ୪୩.

ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରକୃତରେ ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

ସଂନ୍ଯସେତ୍ସର୍ଵ୍ଵକର୍ମ୍ମାଣି ଵେଦମେକଂ ନ ସଂନ୍ଯସେତ୍। ମୁଣ୍ଡଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵ୍ଵେଽସ୍ମିନ୍ପଶ୍ଚିମେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ ।। ୪୩.

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବେଦକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଶଦ୍ଵଯଂ ମାନଂ ଗଯେତି ବ୍ରହ୍ମଣେରିତମ୍। ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶଂ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରଂ କ୍ରୋଶମେକଂ ଗଯାଶିରଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ଗୟାର ମାପ ଦେଢ଼ି କ୍ରୋଶ, ଗୟା କ୍ଷେତ୍ର ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଓ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ।

ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସନ୍ତି ଵୈ। ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯୋ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରେ ପିତୄଣାମନୃଣୋ ହି ସଃ ।। ୪୩.

ଏହା ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଯିଏ ଗୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶିରସି ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯସ୍ତୁ କୁଲାନାଂ ଶତମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଗୃହାଚ୍ଚଲିତମାତ୍ରେଣ ଗଯାଯାଂ ଗମନଂ ପ୍ରତି। ସ୍ଵର୍ଗା ରୋହଣସୋପାନଂ ପିତୄଣାଞ୍ଚ ପଦେ ପଦେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପୁରୁଷ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏବଂ ଗୟାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଘରୁ ବାହାରିବା ମାତ୍ରରେ, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପଥ ମିଳେ।

ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ଗଚ୍ଛତୋ ଗଯାମ୍। ତତ୍ଫଲଞ୍ଚ ଭଵେନ୍ନୂନଂ ସମଗ୍ରଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଗୟାକୁ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଇ ଯିବାବେଳେ, ଯେତେ ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମିଳେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପାଯସେନାପି ଚରୁଣା ସକ୍ତୁନା ପିଷ୍ଟକେନ ଵା। ତଣ୍ଡୁଲୈଃ ଫଲମୂଲାଦ୍ଯୈର୍ଗଯାଯାଂ ପିଣ୍ଡପାତନମ୍ ।। ୪୩.

ଗୟାରେ ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ, ପିଠା, ଯବ ଚୁଣା, ଆଟା ପିଠା, ଚାଉଳ, କିମ୍ବା ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।

ତିଲକଲ୍କେନ ଖଣ୍ଡେନ ଗୁଡେନ ସଘୃତେନ ଵା। କେଵଲେନୈଵ ଦଧ୍ନା ଵା ଊର୍ଜେନ ମଧୁନାଽଥ ଵା ।। ୪୩.

ତିଳ ବଟା, ଚିନି, ଘିଅ ମିଶା ଗୁଡ଼, କିମ୍ବା ମାତ୍ର ଦହି, ଘିଅ, କିମ୍ବା ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ।

ପିଣ୍ଯାକଂ ସଘୃତଂ ଖଣ୍ଡଂ ପିତୃଭ୍ଯୋଽକ୍ଷଯମିତ୍ଯୁତ। ଇଜ୍ଯତେ ଵାର୍ତ୍ତଵଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ହଵିଷ୍ଯାନ୍ନଂ ମୁନୀରିତମ୍ ।। ୪୩.

ଘିଅ, ଚିନି, କିମ୍ବା ତେଲ ତିଆରି ପିଠା, ଯେକୌଣସି ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ କିମ୍ବା ମୁନିମାନେ କହିଥିବା ଭୋଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ଏହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ।

ଏକତଃ ସର୍ଵ୍ଵଵସ୍ତୂନି ରସଵନ୍ତି ମଧୂନି ହି। ସ୍ମୃତ୍ଵା ଗଦାଧରାଙଘ୍ର୍ଯବ୍ଜଂ ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥାମ୍ବୁ ଚୈକତଃ ।। ୪୩.

ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ରସାଳ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଥାଏ, ଅନ୍ୟପଟେ ଗଦାଧରଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଓ ଫଳ୍ଗୁ ତୀର୍ଥର ଜଳ ରହିଛି—ଏଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ ଅପୂର୍ବ।

ପିଣ୍ଡାସନଂ ପିଣ୍ଡଦାନଂ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍। ଦକ୍ଷିଣା ଚାନ୍ନ ସଙ୍କଲ୍ପସ୍ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧେଷ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ ।। ୪୩.

ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ବିଧି ହେଉଛି: ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ଆସନ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ, ପରେ ପବିତ୍ରତା, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦକ୍ଷିଣା, ଭୋଜନ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପ।

ନାଵାହନଂ ନ ଦିଗ୍ବନ୍ଧୋ ନ ଦୋଷୋ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ଭଵଃ। ସକାରୁଣ୍ଯେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ।। ୪୩.

ଏଠାରେ ଆବାହନ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ନାହିଁ; ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ କରୁଣାଭାବରେ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ଯତ୍ରାଵାହିତାଃ କାଲେ ପିତରୋ ଯାନ୍ତ୍ଯମୁଂ ପ୍ରତି। ତୀର୍ଥେ ସଦା ଵସନ୍ତ୍ଯେତେ ତସ୍ମାଦାଵାହନଂ ନ ହି ।। ୪୩.

ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପିତୃମାନେ ଆବାହନ କରାଯିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ତୀର୍ଥରେ ସେମାନେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଆବାହନ ଦରକାର ନୁହେଁ।

ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛଦ୍ଭିଃ ପୁରୁଷୈଃ ଫଲକାଙ୍କ୍ଷିଭିଃ। କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ତଥା ଲୋଭଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କାର୍ଯ୍ଯା କ୍ରିଯାଽନିଶମ୍ ।। ୪୩.

ଯେମାନେ ତୀର୍ଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଦା, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ଛାଡ଼ି ସବୁବେଳେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ଯକଭୋଜୀ ଚ ଭୂଶାଯୀ ସତ୍ଯଵାକ୍ଛୁଚିଃ। ସର୍ଵ୍ଵଭୂତହିତେ ରକ୍ତଃ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ ।। ୪୩.

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ଭୂମିରେ ଶୋଏ, ସତ୍ୟ କହେ, ପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ତୀର୍ଥ ଫଳ ପାଏ।

ତୀର୍ଥାନ୍ଯନୁସରନ୍ଧୀରଃ ପାଷଣ୍ଡଂ ପୂର୍ଵ୍ଵତସ୍ତ୍ଯଜେତ୍। ପାଷଣ୍ଢଃ ସ ଚ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଯୋ ଭଵେତ୍କାମକାରତଃ ।। ୪୩.

ଯେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୀର୍ଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ପାଷଣ୍ଡ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ କାମ କରେ, ସେ ପାଷଣ୍ଡ ଭାବିବା ଉଚିତ।