ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗଯାମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵ୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ରସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ସନକାଦ୍ଯୈର୍ମ୍ମହାଭାଗୈର୍ଦେଵର୍ଷିଃ ସ ଚ ନାରଦଃ। ସନତ୍କୁମାରଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଧିପୂର୍ଵ୍ଵକମ୍ ।। ୪୩.

ସନକ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ସହିତ, ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପଚାରିଥିଲେ।

ନାରଦ ଉଵାଚ।। ସନତ୍କୁମାର ମେ ବ୍ରୂହି ତୀର୍ଥଂ ତୀର୍ଥୋତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍। ତାରକଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପଠତାଂ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାଂ ତଥା ।। ୪୩.

ନାରଦ କହିଲେ: 'ହେ ସନତ୍କୁମାର, ମୋତେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରୁଥିବା, ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କୁହ।'

ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ।। ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତୀର୍ଥଵରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦୌ ସର୍ଵତାରକମ୍। ଗଯାତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵଦେଶେ ତୀର୍ଥେଭ୍ଯୋଽପ୍ଯଧିକଂ ଶ୍ରୃଣୁ ।। ୪୩.

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୟା ତୀର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।'

ଗଯାସୁରସ୍ତପସ୍ତେପେ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ରତଵେଽର୍ଥିତଃ। ପ୍ରାପ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଶିରସି ଶିଲାଂ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯଧାରଯତ୍ ।। ୪୩.

ଗୟାସୁର ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଧର୍ମ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ପାଥର ରଖିଲେ।

ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଽକରୋଦ୍ଯାଗଂ ସ୍ଥିତଶ୍ଚାପି ଗଦାଧରଃ। ଫଲ୍ଗୁତୀର୍ଥାଦିରୂପେଣ ନିଶ୍ଚଲାର୍ଥମହର୍ନିଶମ୍। ଗଯାସୁରସ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈର୍ଦୈଵତୈଃ ସହ ।। ୪୩.

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ଗଦାଧର (ବିଷ୍ଣୁ) ଦିନ ଓ ରାତି ଅଡ଼ିଗ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଫଲ୍ଗୁ ତୀର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ, ଗୟାସୁରଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

କୃତଯଜ୍ଞୋ ଦଦୌ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଗୃହାଦିକମ୍। ସ୍ଵେତକଲ୍ପେ ତୁ ଵାରାହେ ଗଯାଯାଗମକାରଯତ୍ ।। ୪୩.

ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଲେ; ଶ୍ୱେତ କଳ୍ପରେ ବରାହ ଯୁଗରେ, ସେ ଗୟା ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ।

ଗଯାନାମ୍ନା ଗଯା ଖ୍ଯାତା କ୍ଷେତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ନମଭିକାଂକ୍ଷିତମ୍। କାଂକ୍ଷନ୍ତି ପିତରଃ ପୁତ୍ରାନ୍ନରକାଦ୍ଭଯଭୀରଵଃ ।। ୪୩.

ଗୟା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷିତ; ପିତୃମାନେ ନରକ ଭୟରେ, ସନ୍ତାନମାନେ ଗୟାକୁ ଯାଉନ୍ତି ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି।

ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ନସ୍ତ୍ରାତା ଭଵିଷ୍ଯତି। ଗଯାପ୍ରାପ୍ତଂ ସୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତୄଣାମୁତ୍ସଵୋ ଭଵେତ୍। ପଦ୍ଭ୍ଯାମପି ଜଲଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୋଽସ୍ମଭ୍ଯଂ କିଂ ନ ଦାସ୍ଯତି ।। ୪୩.

ଯେ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯିବ, ସେ ଆମ ପାଇଁ ଉଦ୍ଧାରକ ହେବ; ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ସନ୍ତାନକୁ ଦେଖିଲେ, ପିତୃମାନେ ଉତ୍ସବ କରନ୍ତି। ସେ ପଦଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଆମକୁ ମୁକ୍ତି ଦେବନାହିଁ କି?

ଗଯାଂ ଗତ୍ଵାନ୍ନଦାତା ଯଃ ପିତରସ୍ତେନ ପୁତ୍ରିଣଃ । ପକ୍ଷତ୍ରଯନିଵାସୀ ଚ ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍। ନୋ ଚେତ୍ପଞ୍ଚଦଶାହଂ ଵା ସପ୍ତରାତ୍ରିଂ ତ୍ରିରାତ୍ରିକମ୍ ।। ୪୩.

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ ତିନି ପିଢି ଓ ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ପନ୍ଦର ଦିନ, ସାତ ରାତି କିମ୍ବା ତିନି ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ମହାକଲ୍ପକୃତଂ ପାପଂ ଗଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିନଶ୍ଯତି। ପିଣ୍ଡଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ପିତ୍ରାଦେରାତ୍ମନୋଽପି ତିଲୈର୍ଵିନା ।। ୪୩.

ଏକ ଦୀର୍ଘ କଳ୍ପ ଧରି ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏଠାରେ ପିତୃମାନେ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତିଳ ବିନା ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରାପାନଂ ସ୍ତେଯଂ ଗୁର୍ଵ୍ଵଙ୍ଗନାଗମଃ। ପାପଂତତ୍ସଙ୍ଗଜଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧାଦ୍ଵିନଶ୍ଯତି ।। ୪୩.

ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅନୁଚିତ ସମ୍ପର୍କ, ଏବଂ ଏମିତି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟର ସଙ୍ଗ ଯେଉଁଠାରୁ ଯେପରି ପାପ ହୁଏ, ସେସବୁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

ଆତ୍ମଜୋଽପ୍ଯନ୍ଯଜୋ ଵାପି ଗଯାଭୂମୌ ଯଦା ତଦା। ଯନ୍ନାମ୍ନା ପାତଯେତ୍ପିଣ୍ଡଂ ତଂ ନଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୪୩.

ନିଜ ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ହେଉ, ଯେତେବେଳେ ଗୟା ଭୂମିରେ ଯାହାର ନାମରେ ପିଣ୍ଡ ପକାଯାଏ, ସେ ଲୋକକୁ ସେହି ନାମରେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଗୋଗୃହେ ମରଣଂ ତଥା। ଵାସଃ ପୁଂସାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ମୁକ୍ତିରେଷା ଚତୁର୍ଵ୍ଵିଧା ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ—ଏହି ଚାରିଟି ମାନବ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଚାରି ପ୍ରକାର।

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନେନ କିଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ଗୋଗୃହେ ମରଣେନ କିମ୍। ଵାସେନ କିଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯଦି ପୁତ୍ରୋ ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୩.

ଯଦି ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯାଏ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଗୋଶାଳାରେ ମୃତ୍ୟୁ କିମ୍ବା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ ଅଛି?

ଗଯାଯାଂ ସର୍ଵ୍ଵକାଲେଷୁ ପିଣ୍ଡଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ। ଅଧିମାସେ ଜନ୍ମଦିନେ ଚାସ୍ତେଽପି ଗୁରୁଶୁକ୍ରଯୋଃ ।। ୪୩.

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଅଧିକ ମାସ, ଜନ୍ମଦିନ ଓ ଗୁରୁ ଓ ଶୁକ୍ର ଏକାସାଥି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।

ନ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସିଂହସ୍ଥେଽପି ବୃହସ୍ପତୌ। ତଥା ଦୈଵପ୍ରମାଦେନ ପ୍ରହତେଷୁ ଵ୍ରଣେଷୁ ଚ। ପୁନଃ କର୍ମ୍ମାଧିକାରୀ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକଭାକ୍ ।। ୪୩.

ବୃହସ୍ପତି ସିଂହ ରାଶିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଲ, ଆଘାତ କିମ୍ବା ଘାଉ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପୁନି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଧିକାର ଥାଏ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକ ପାଇଁ।

ସକୃଦ୍ଗଯାଭିଗମନଂ ସକୃତ୍ପିଣ୍ଡସ୍ଯ ପାତନମ୍। ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂ ପୁନର୍ନ୍ନିତ୍ଯମସ୍ମିନ୍ନେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ ।। ୪୩.

ଗୟାକୁ ଏକଥର ଯିବା, ଏକଥର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ତେବେ ଏଠି ସଦା ବାସ କରିବା କେତେ ଦୁର୍ଲଭ ହେବ!

ପ୍ରମାଦାନ୍ମ୍ରିଯତେ କ୍ଷେତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମାଦେର୍ମୁକ୍ତିଦାଯକେ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାଦ୍ଯଥା ମୁକ୍ତିର୍ଲଭ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଯଦି କେହି ଭୁଲରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

କୀଟକାଦିମୃତାନାଞ୍ଚ ପିତୄଣାଂ ତାରଣାଯ ଚ। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵ୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଵିଚକ୍ଷଣୈଃ ।। ୪୩.

କୀଟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷ ଦେବା ପାଇଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମପ୍ରକଲ୍ପିତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାଦିନାଽର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ତୈସ୍ତୁଷ୍ଟୈସ୍ତୋଷିତାଃ ସର୍ଵ୍ଵାଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ଦେଵତାଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହବ୍ୟ, କବ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ମୁଣ୍ଡନଂ ଚୋପଵାସଶ୍ଚ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥେଷ୍ଵଯଂ ଵିଧିଃ। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶାଲାଂ ଵିରଜାଂ ଗଯାମ୍ ।। ୪୩.

ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପବାସ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିୟମ, କିନ୍ତୁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ବିଶାଳା, ବିରଜା ଓ ଗୟା ଛାଡ଼ି।

ଦଣ୍ଡଂପ୍ରଦର୍ଶଯେଦ୍ଭିକ୍ଷୁର୍ଗଯାଂ ଗତ୍ଵା ନ ପିଣ୍ଡଦଃ। ଦଣ୍ଡଂ ନ୍ଯସ୍ତା ଵିଷ୍ଣୁପଦେ ପିତୃଭିଃ ସହ ମୁଚ୍ଯତେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁ ଭିକ୍ଷୁ ଗୟାକୁ ଯାଇ ପିଣ୍ଡ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେ ଦଣ୍ଡ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଦଣ୍ଡ ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦ ତଳେ ରଖାଯାଏ, ସେ ପିତୃମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।

ନ ଦଣ୍ଡୀ କିଲ୍ବିଷଂ ଧତ୍ତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଵା ପରମାର୍ଥତଃ। ଅତଃ ସର୍ଵ୍ଵାଂ କ୍ରିଯାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଧ୍ଯାଯତି ଭାଵୁକଃ ।। ୪୩.

ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରକୃତରେ ପାପ କିମ୍ବା ପୁଣ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।

ସଂନ୍ଯସେତ୍ସର୍ଵ୍ଵକର୍ମ୍ମାଣି ଵେଦମେକଂ ନ ସଂନ୍ଯସେତ୍। ମୁଣ୍ଡଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵ୍ଵେଽସ୍ମିନ୍ପଶ୍ଚିମେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ ।। ୪୩.

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବେଦକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଦକ୍ଷିଣ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁଣ୍ଡନ କରିବା ଉଚିତ।

ସାର୍ଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଶଦ୍ଵଯଂ ମାନଂ ଗଯେତି ବ୍ରହ୍ମଣେରିତମ୍। ପଞ୍ଚକ୍ରୋଶଂ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରଂ କ୍ରୋଶମେକଂ ଗଯାଶିରଃ ।। ୪୩.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ଗୟାର ମାପ ଦେଢ଼ି କ୍ରୋଶ, ଗୟା କ୍ଷେତ୍ର ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଓ ଗୟାଶିର ଏକ କ୍ରୋଶ।

ତନ୍ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵ୍ଵତୀର୍ଥାନି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯାନି ସନ୍ତି ଵୈ। ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯୋ ଗଯାକ୍ଷେତ୍ରେ ପିତୄଣାମନୃଣୋ ହି ସଃ ।। ୪୩.

ଏହା ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଯିଏ ଗୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଶିରସି ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃଦ୍ଯସ୍ତୁ କୁଲାନାଂ ଶତମୁଦ୍ଧରେତ୍। ଗୃହାଚ୍ଚଲିତମାତ୍ରେଣ ଗଯାଯାଂ ଗମନଂ ପ୍ରତି। ସ୍ଵର୍ଗା ରୋହଣସୋପାନଂ ପିତୄଣାଞ୍ଚ ପଦେ ପଦେ ।। ୪୩.

ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପୁରୁଷ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏବଂ ଗୟାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଘରୁ ବାହାରିବା ମାତ୍ରରେ, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପଥ ମିଳେ।

ପଦେ ପଦେଽଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ଗଚ୍ଛତୋ ଗଯାମ୍। ତତ୍ଫଲଞ୍ଚ ଭଵେନ୍ନୂନଂ ସମଗ୍ରଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୩.

ଗୟାକୁ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଇ ଯିବାବେଳେ, ଯେତେ ଫଳ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମିଳେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।