ଅବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକଂ ଯୁକ୍ତୌ ମଶକୌ ତୁ ଵରୌ ତଦା। ଅପ୍ରତ୍ଯଯମନାଦ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଥିତାଵୁଦକମପ୍ସ୍ଯଶଃ ।। ୪୧.
ବୁଦ୍ଧିର ପୂର୍ବପ୍ରଧାନ ନଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଏକତାରେ ରହନ୍ତି; ଆରମ୍ଭହୀନ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଜଳ ଏକସାଥି ଅବସ୍ଥିତ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ପୂର୍ଵତଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁନଃ ସର୍ଗେ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ। ଅଜ୍ଞାଗୁଣୈଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମାତ୍ମକମ୍ ।। ୪୧.
କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଅଜ୍ଞା ଗୁଣରେ, ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ନିର୍ମିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
ପ୍ରଵୃତ୍ତିକାଲେ ରଜସାଭିପନ୍ନମହତ୍ତ୍ଵଭୂତାଦିଵିଶେଷ୍ଯତାଞ୍ଚ। ଵିଶେଷତାଂ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯତାଞ୍ଚ ଯାନ୍ତି ଗୁଣାଵସାନେ ପତିଭିର୍ମନୁଷ୍ଯାଃ ।। ୪୧.
କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟରେ, ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ, ବିଶେଷତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଗୁଣର ଶେଷରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ନାଥ ସହ ବିଶେଷତା ଓ ଅଲଗା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯିନଃ ସନ୍ନିମିତ୍ତକମ୍। ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମା ଵ୍ଯକ୍ତା ଵିଧର୍ମ୍ମାଣଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୪୧.
ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, କାରଣ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରି, ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପରସ୍ପର ବିପରୀତ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।
ଆଦ୍ଯନ୍ତେ ସଂପ୍ରପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରତଜ୍ଜ୍ଞାସ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ। ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ଯକରଣା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେଽଭିମାନିନଃ ।। ୪୧.
ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଆଗେ ଯାନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ସଫଳ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଭିମାନ ସହ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।
ସର୍ଵେ ସତ୍ଵାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ପୂର୍ଵମେଵ ଚ। ପ୍ରସୂତେ ଯା ଚ ସୁଵହାଃ ସାଧିକାଶ୍ଚାପ୍ଯସାଧିକା ।। ୪୧.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଆଗରୁ ମଧ୍ୟ; ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନେ ସାଧନ ସହିତ ଓ ସାଧନ ବିନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ସଂସରନ୍ତସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ତାନପ୍ରକରଣୈଃ ସହ। କାର୍ଯ୍ଯାଣି ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୪୧.
ସମସ୍ତେ ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ସହ ଏକସାଥି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।
ଗୁଣମାତ୍ରାତ୍ମକାଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମୌ ପରସ୍ପରମ୍। ଆରପ୍ସନ୍ତୀହ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵରେଣାନୁଗ୍ରହେଣ ଚ ।। ୪୧.
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ନିର୍ମିତ, ପରସ୍ପର ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଉତ୍ତମର କୃପା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯାଃ ପ୍ରସୃଷ୍ଟାର୍ଥଂ ସର୍ଗ୍ଗଦୌ ଯାନ୍ତି ଵିକ୍ରିଯାମ୍। ଗୁଣାସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଧାଵନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ ।। ୪୧.
ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଥାନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ଗୁଣମାନେ ବଦଳିଯାନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଗୁଣମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ।
ଗୁଣାସ୍ତେ ଯାନି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରାକ୍ ଦୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ। ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଷ୍ଟମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୪୧.
ଯେଉଁ ଗୁଣମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଗୁଣମାନେ ପୁନି ପୁନି ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳେ।
ହିଂସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମାଵୃତାନୃତେ। ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ ।। ୪୧.
କେହି ହିଂସାକୁ, କେହି ଅହିଂସାକୁ, କେହି କୋମଳତାକୁ, କେହି କଠୋରତାକୁ, କେହି ଧର୍ମକୁ, କେହି ଅଧର୍ମକୁ, କେହି ସତ୍ୟକୁ, କେହି ଅସତ୍ୟକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେହି ଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ।
ମହାଭୂତେଷୁ ନାନାତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ମୂର୍ତ୍ତିଷୁ। ଵିପ୍ରଯୋଗାଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ଯୁଣୋଭ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୧.
ମହାଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ଜିନିଷ ଓ ଦେହର ଆକୃତିରେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ଜୀବମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭିନ୍ନତା ଘଟେ।
ଇତ୍ଯେଷ ଵୋ ମଯା ଖ୍ଯାତଃ ପୁନଃ ସର୍ଗଃ ସମାସତଃ। ସମାସାଦେଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଥ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।। ୪୧.
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କହିଛି। ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
ଅଵ୍ଯକ୍ତାତ୍କାରଣାତ୍ତସ୍ମାନ୍ନିତ୍ଯାତ୍ସଦସଦାତ୍ମକାତ୍। ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷାଭ୍ଯାନ୍ତୁ ଜାଯତେ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୪୧.
ଯେଉଁ ଅଦୃଶ୍ୟ କାରଣ ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ସତ୍-ଅସତ୍ ଭାବରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୁଏ।
ସ ପୁନଃ ସମ୍ଭାଵଯିତା ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ। ସୃଜତେ ସ ପୁନର୍ଲୋକାନଭିମାନଗୁଣାତ୍ମକାନ୍ ।। ୪୧.
ସେଉଁଠିଁଠିଁ ପୁନି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଭାବ ଓ ଗୁଣ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।
ଅହଙ୍କାରସ୍ତୁ ମହତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭୂତାନି ଚାତ୍ମନଃ। ଯୁଗପତ୍ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଭୂତାନ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ। ଭୂତଭେଦାଶ୍ଚ ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ସର୍ଗଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୧.
ମହତ୍ରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାରୁ ଭୂତମାନେ ଓ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେଇ ସମୟରେ ଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଏକାସାଥି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ହୁଏ—ଏଭଳି ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଥାଏ।
ଵିସ୍ତରାଵଯଵସ୍ତେଷାଂ ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍। କୀର୍ତ୍ତିତଂ ଵୋ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ତଥୈଵାଭ୍ଯୁପଧାର୍ଯ୍ଯତାମ୍ ।। ୪୧.
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଅଂଶ, ଯେପରି ଜଣାଯାଇଛି ଓ ଶୁଣାଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ତୁମେ ବୁଝିବା।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୈମିଷେଯାସ୍ତଦାନୀଂ ଲୋକୋତ୍ପତ୍ତିଂ ସଂସ୍ଥିତିଂ ଚ ଵ୍ଯଯଞ୍ଚ। ତସ୍ମିନ୍ ସତ୍ରେଽଵଭୃଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକମୃଷଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ।। ୪୧.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ବଳିଦାନର ଶେଷ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯଥା ଯୂଯଂ ଵିଧିଵଦ୍ଦେଵତାଦୀନିଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈଵାଵଭୃଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହାନାଯୁଷୋଽନ୍ତେ କୃତାର୍ଥାନ୍ପୁଣ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚରିଷ୍ଯଥ ।। ୪୧.
ଯେପରି ତୁମେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜି ଏବଂ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହେବ, ତେଣୁ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ନିଜ କାମ ସାର୍ଥକ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାମତା ଚରଣ କରିପାରିବ।
ଏତେ ତେ ନୈମିଷେଯା ଵୈ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵୈ ତଦା। ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାଵଭୃଧସ୍ନାତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସର୍ଵେ ତୁ ସତ୍ରିଣଃ ।। ୪୧.
ସେହି ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ, ବଳିଦାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶେଷ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ବଳିଦାନକାରୀ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଵିପ୍ରାସ୍ତଥା ଯୂଯମପି ଚେଷ୍ଟ୍ଵା ବହୁଵିଧୈର୍ମଖୈଃ । ଆଯୁଷୋଽନ୍ତେ ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗନ୍ତାରଃ ସ୍ଥ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ।। ୪୧.
ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାର ବଳିଦାନ କରି, ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ।
ପ୍ରକ୍ରିଯା ପ୍ରଥମେ ପାଦେ କଥାଵସ୍ତୁପରିଗ୍ରହଃ। ଅନୁଷଙ୍ଗ ଉପୋଦ୍ଵାତ ଉପସଂହାର ଏଵ ଚ ।। ୪୧.
ପ୍ରକ୍ରିୟା, ପ୍ରଥମ ଅଂଶ, କଥାବସ୍ତୁର ଗଣନା, ସମ୍ପର୍କ, ଆରମ୍ଭ ଓ ସମାପ୍ତି—ଏହି ଭାଗଗୁଡିକ ଅଛି।
ଏଵମେତଚ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ପୁରାଣଂ ଲୋକସମ୍ମତମ୍। ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵାଯୁର୍ଲୋକହିତେ ରତଃ ।। ୪୧.
ଏହିପରି ଚାରି ଅଂଶରେ ଥିବା ପୁରାଣକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ମାନିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ପ୍ରଭୁ ବାୟୁ ନିଜେ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କହିଥିଲେ।
ନୈମିଷେ ସତ୍ରମାସାଦ୍ଯ ମୁନିଭ୍ଯୋ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ତତ୍ପ୍ରସାଦାଦସଂଦିଗ୍ଧଂ ଭୂତୋତ୍ପତ୍ତିଲଯାନି ଚ ।। ୪୧.
ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବଳିଦାନ ସମାପ୍ତ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିଲେ—ଭୂତମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ କେମିତି ହୁଏ।
ପ୍ରାଧାନିକୀମିମାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ତଥୈଵେଶ୍ଵରକାରିତାମ୍। ସମ୍ଯଗ୍ଵିଦିତ୍ଵା ମେଧାଵୀ ନ ମୋହମଧିଗଚ୍ଛତି ।। ୪୧.
ଏହି ପ୍ରଧାନ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯିଏ ଭଲଭାବେ ବୁଝିଥାଏ, ସେ କେବେ ମୂଢ଼ତାରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ।
ଇଦଂ ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ଶ୍ରୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ତଥାଧ୍ଯାପଯତେଽପି ଚ ।। ୪୧.
ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସକୁ ଯିଏ ଜାଣେ, କିମ୍ବା ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, କିମ୍ବା ପଢ଼ାଏ—
ସ୍ଥାନେଷୁ ସ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମୋଦତେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ବ୍ରହ୍ମସାଯୁଜ୍ଯଗୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୪୧.
ମହେନ୍ଦ୍ରର ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ସେ ଅନନ୍ତ କାଳ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ କରେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ପାଇ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ତେଷାଂ କୀର୍ତ୍ତିମତାଂ କୀର୍ତ୍ତିଂ ପ୍ରଜେଶାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ପ୍ରଥଯନ୍ପୃଥିଵୀଶାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ ଗଚ୍ଛତି ।। ୪୧.
ପ୍ରଜାର ମହାତ୍ମା ରାଜାମାନେ ଓ ଭୂମିର ଶାସକମାନେ ଯେଉଁଠି କୀର୍ତିବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତିକୁ ପ୍ରଚାର କରି, ବ୍ରହ୍ମାର ସ୍ଥିତିକୁ ଅଧିଗମନ କରେ।
ଧନ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସମ୍ମତମ୍। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନେନୋକ୍ତଂ ପୁରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନା ।। ୪୧.
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଏହି ପୁରାଣ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷୟରେ କଥାହୁଏ, ଶୁଭ, କୀର୍ତିଦାୟକ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; ଏହି ପୁରାଣକୁ ବେଦମାନେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛନ୍ତି।
ମନ୍ଵନ୍ତରେଶ୍ଵରାଣାଂ ଚ ଯଃ କୀର୍ତିଂ ପ୍ରଥଯେଦିମାମ୍। ଦେଵତାନାମୃଷୀଣାଞ୍ଚ ଭୂରିଦ୍ରଵିଣତେଜସାମ୍। ସ ସର୍ଵୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ପାପୈଃ ପୁଣ୍ଯଞ୍ଚ ମହଦାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୪୧.
ଯେଉଁଠି ମନ୍ବନ୍ତରର ଶାସକମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ଅଧିକ ଧନ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କୀର୍ତିକୁ ପ୍ରଚାର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ଓ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।