ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅଵିଭାଗଵତାଵେତୌ ଗୁଣସାମ୍ଯସ୍ଥିତାଵୁଭୌ। ସର୍ଵକାର୍ଯ୍ଯେ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ।। ୪୧.

ଏହି ଦୁଇଟି ଅଖଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥାରେ ଗୁଣଗୁଡିକର ସମତାରେ ରହିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନରୁ ପ୍ରଥମେ ବୁଦ୍ଧିର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଅଧିଷ୍ଠାସ୍ଯତି ତାନ୍ ଗୁଣାନ୍। ଏଵଂ ତାନଭିମାନେନ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯେତ ପୁରସ୍ତଦା ।। ୪୧.

ବୁଦ୍ଧିର ପୂର୍ବପ୍ରଧାନ ନଥିଲେ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ; ଏଭଳି ଗୁଣଗୁଡିକୁ ନିଜର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ପ୍ରଥମେ ଆଗେ ଯାଏ।

ଯଦା ପ୍ରଵର୍ତ୍ତିତଵ୍ଯନ୍ତୁ କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ। ଭୋଜ୍ଯଭୋକ୍ତୃତ୍ଵସମ୍ବନ୍ଧଂ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯେତେ ଯୁତାଵୁଭୌ ।। ୪୧.

କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ, ଦୁଇଜଣ ଏକସାଥି ଭୋଗ୍ୟ ଓ ଭୋକ୍ତାର ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛରଣମଵ୍ଯକ୍ତଂ ସାମ୍ଯେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗୁଣାତ୍ମକାନ୍। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତଂ ତଚ୍ଚ ଵୈଷମ୍ଯଂ ଭଜତେ ତୁ ତତ୍ ।। ୪୧.

ଏହିପରି, ଅବ୍ୟକ୍ତ ହେଉଛି ଆଶ୍ରୟ, ଗୁଣଗୁଡିକର ସମତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା; ଏହା କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଇ, ପରେ ବିଭିନ୍ନତା ଅଧିଗମ କରେ।

ତତଃ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ଵ୍ଯକ୍ତଂ କ୍ଷେତ୍ରକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଧିଷ୍ଠିତଂ ସତ୍ତ୍ଵଂ ଵିକାରଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି ।। ୪୧.

ତାପରେ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ସତ୍ତ୍ୱ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ।

ମହଦାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ଚତୁର୍ଵିଂଶଗୁଣାତ୍ମକମ୍। କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞସ୍ଯ ପ୍ରଧାନସ୍ଯ ପୁରୁଷସ୍ଯ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ ।। ୪୧.

ମହତ୍ତତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଚବିଶଟି ଗୁଣରେ ନିର୍ମିତ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷରୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ସୋଽଥ ଭଵିତା ଚେଶ୍ଵରଃ ପୁନଃ। ତତୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତପତିଃ ଶିଵଃ ।। ୪୧.

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଆଉଥରେ ଏଶ୍ୱର ହେବେ; ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ ଶିବ ହେଉଛି ସମସ୍ତର ଜ୍ଞେୟ।

ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵ୍ଵମୁକ୍ତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମମଯୋ ମହାନ୍। ଆଦି ଦେଵଃ ପ୍ରଧାନସ୍ଯାନୁଗ୍ରହାଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ମହାନ; ଆଦି ଦେବତା ପ୍ରଧାନର ଉପକୃତି ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ।

ଅନାଦ୍ଯୌ ସ୍ଵଯମୁତ୍ପନ୍ନାଵୁଭୌ ସୂକ୍ଷ୍ମୌ ତୁ ତୌ ସ୍ମୃତୌ । ଅନାଦିସଂଯୋଗଯୁତୌ ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମେଵ ଚ ।। ୪୧.

ଏହି ଦୁଇଟି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଆରମ୍ଭହୀନ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି; ଆରମ୍ଭହୀନ ସଂଯୋଗରେ ଏକତା, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞକୁ ଆବୃତ କରିଛନ୍ତି।

ଅବୁଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକଂ ଯୁକ୍ତୌ ମଶକୌ ତୁ ଵରୌ ତଦା। ଅପ୍ରତ୍ଯଯମନାଦ୍ଯଂ ଚ ସ୍ଥିତାଵୁଦକମପ୍ସ୍ଯଶଃ ।। ୪୧.

ବୁଦ୍ଧିର ପୂର୍ବପ୍ରଧାନ ନଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ଉତ୍ତମ ଏକତାରେ ରହନ୍ତି; ଆରମ୍ଭହୀନ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଜଳ ଏକସାଥି ଅବସ୍ଥିତ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ପୂର୍ଵତଃ ପୂର୍ଵଂ ପୁନଃ ସର୍ଗେ ପ୍ରପତ୍ସ୍ଯତେ। ଅଜ୍ଞାଗୁଣୈଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମାତ୍ମକମ୍ ।। ୪୧.

କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଅଜ୍ଞା ଗୁଣରେ, ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ନିର୍ମିତ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଵୃତ୍ତିକାଲେ ରଜସାଭିପନ୍ନମହତ୍ତ୍ଵଭୂତାଦିଵିଶେଷ୍ଯତାଞ୍ଚ। ଵିଶେଷତାଂ ଚେନ୍ଦ୍ରିଯତାଞ୍ଚ ଯାନ୍ତି ଗୁଣାଵସାନେ ପତିଭିର୍ମନୁଷ୍ଯାଃ ।। ୪୧.

କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟରେ, ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ, ବିଶେଷତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଗୁଣର ଶେଷରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ନାଥ ସହ ବିଶେଷତା ଓ ଅଲଗା ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।

ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନସ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯିନଃ ସନ୍ନିମିତ୍ତକମ୍। ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମା ଵ୍ଯକ୍ତା ଵିଧର୍ମ୍ମାଣଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୪୧.

ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, କାରଣ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରି, ରଜସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମସ୍ ଉଦ୍ଭବ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପରସ୍ପର ବିପରୀତ ସ୍ୱଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।

ଆଦ୍ଯନ୍ତେ ସଂପ୍ରପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷେତ୍ରତଜ୍ଜ୍ଞାସ୍ତୁ ସର୍ଵଶଃ। ସଂସିଦ୍ଧକାର୍ଯ୍ଯକରଣା ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେଽଭିମାନିନଃ ।। ୪୧.

ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ ଆଗେ ଯାନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପକରଣ ସଫଳ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଭିମାନ ସହ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

ସର୍ଵେ ସତ୍ଵାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ପୂର୍ଵମେଵ ଚ। ପ୍ରସୂତେ ଯା ଚ ସୁଵହାଃ ସାଧିକାଶ୍ଚାପ୍ଯସାଧିକା ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଆଗରୁ ମଧ୍ୟ; ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନେ ସାଧନ ସହିତ ଓ ସାଧନ ବିନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ସଂସରନ୍ତସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ତାନପ୍ରକରଣୈଃ ସହ। କାର୍ଯ୍ଯାଣି ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତେ ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ସହ ଏକସାଥି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

ଗୁଣମାତ୍ରାତ୍ମକାଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମୌ ପରସ୍ପରମ୍। ଆରପ୍ସନ୍ତୀହ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵରେଣାନୁଗ୍ରହେଣ ଚ ।। ୪୧.

ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଦୁଇଟି ଗୁଣରେ ନିର୍ମିତ, ପରସ୍ପର ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଉତ୍ତମର କୃପା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ।

ସର୍ଵେ ତୁଲ୍ଯାଃ ପ୍ରସୃଷ୍ଟାର୍ଥଂ ସର୍ଗ୍ଗଦୌ ଯାନ୍ତି ଵିକ୍ରିଯାମ୍। ଗୁଣାସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଧାଵନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ ।। ୪୧.

ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଥାନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ଗୁଣମାନେ ବଦଳିଯାନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଗୁଣମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ।

ଗୁଣାସ୍ତେ ଯାନି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରାକ୍ ଦୃଷ୍ଟେଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ। ତାନ୍ଯେଵ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ସୃଷ୍ଟମାନାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୪୧.

ଯେଉଁ ଗୁଣମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଗୁଣମାନେ ପୁନି ପୁନି ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳେ।

ହିଂସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମ୍ମାଧର୍ମ୍ମାଵୃତାନୃତେ। ତଦ୍ଭାଵିତାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ତସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ଯ ରୋଚତେ ।। ୪୧.

କେହି ହିଂସାକୁ, କେହି ଅହିଂସାକୁ, କେହି କୋମଳତାକୁ, କେହି କଠୋରତାକୁ, କେହି ଧର୍ମକୁ, କେହି ଅଧର୍ମକୁ, କେହି ସତ୍ୟକୁ, କେହି ଅସତ୍ୟକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେହି ଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେହି ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗେ।

ମହାଭୂତେଷୁ ନାନାତ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥେଷୁ ମୂର୍ତ୍ତିଷୁ। ଵିପ୍ରଯୋଗାଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ଯୁଣୋଭ୍ଯଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୧.

ମହାଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତ ଜିନିଷ ଓ ଦେହର ଆକୃତିରେ ବିଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ଜୀବମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭିନ୍ନତା ଘଟେ।

ଇତ୍ଯେଷ ଵୋ ମଯା ଖ୍ଯାତଃ ପୁନଃ ସର୍ଗଃ ସମାସତଃ। ସମାସାଦେଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଥ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍ ।। ୪୧.

ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କହିଛି। ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।

ଅଵ୍ଯକ୍ତାତ୍କାରଣାତ୍ତସ୍ମାନ୍ନିତ୍ଯାତ୍ସଦସଦାତ୍ମକାତ୍। ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷାଭ୍ଯାନ୍ତୁ ଜାଯତେ ଚ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୪୧.

ଯେଉଁ ଅଦୃଶ୍ୟ କାରଣ ଚିରନ୍ତନ ଏବଂ ସତ୍-ଅସତ୍ ଭାବରେ ଅଛି, ସେଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ସ ପୁନଃ ସମ୍ଭାଵଯିତା ଜାଯତେ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ। ସୃଜତେ ସ ପୁନର୍ଲୋକାନଭିମାନଗୁଣାତ୍ମକାନ୍ ।। ୪୧.

ସେଉଁଠିଁଠିଁ ପୁନି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଭାବ ଓ ଗୁଣ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଅହଙ୍କାରସ୍ତୁ ମହତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭୂତାନି ଚାତ୍ମନଃ। ଯୁଗପତ୍ ସମ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଭୂତାନ୍ଯେଵେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ। ଭୂତଭେଦାଶ୍ଚ ଭୂତେଭ୍ଯ ଇତି ସର୍ଗଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୧.

ମହତ୍‌ରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାରୁ ଭୂତମାନେ ଓ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେଇ ସମୟରେ ଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଏକାସାଥି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଭୂତମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ହୁଏ—ଏଭଳି ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଥାଏ।

ଵିସ୍ତରାଵଯଵସ୍ତେଷାଂ ଯଥାପ୍ରଜ୍ଞଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍। କୀର୍ତ୍ତିତଂ ଵୋ ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ତଥୈଵାଭ୍ଯୁପଧାର୍ଯ୍ଯତାମ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଅଂଶ, ଯେପରି ଜଣାଯାଇଛି ଓ ଶୁଣାଯାଇଛି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ତୁମେ ବୁଝିବା।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୈମିଷେଯାସ୍ତଦାନୀଂ ଲୋକୋତ୍ପତ୍ତିଂ ସଂସ୍ଥିତିଂ ଚ ଵ୍ଯଯଞ୍ଚ। ତସ୍ମିନ୍ ସତ୍ରେଽଵଭୃଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକମୃଷଯଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ।। ୪୧.

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଲୟ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ବଳିଦାନର ଶେଷ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

ଯଥା ଯୂଯଂ ଵିଧିଵଦ୍ଦେଵତାଦୀନିଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈଵାଵଭୃଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୁଦ୍ଧାଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହାନାଯୁଷୋଽନ୍ତେ କୃତାର୍ଥାନ୍ପୁଣ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଚରିଷ୍ଯଥ ।। ୪୧.

ଯେପରି ତୁମେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜି ଏବଂ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ହେବ, ତେଣୁ ଜୀବନ ଶେଷରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ନିଜ କାମ ସାର୍ଥକ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାମତା ଚରଣ କରିପାରିବ।

ଏତେ ତେ ନୈମିଷେଯା ଵୈ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵୈ ତଦା। ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାଵଭୃଧସ୍ନାତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସର୍ଵେ ତୁ ସତ୍ରିଣଃ ।। ୪୧.

ସେହି ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ, ବଳିଦାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଶେଷ ସ୍ନାନ କରି, ସମସ୍ତ ବଳିଦାନକାରୀ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।