ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଭୃଶଞ୍ଚାନୁଗ୍ରହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷଂ ଚୈଵାପ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ସମ୍ଭାଵଯିତ୍ଵା ଚାପ୍ଯେନାଂ ଵାଯୁମୂଚୁର୍ମହାବଲମ୍ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୟା ଓ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଏହି କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ।। ସମୀରଣ ମହାଭାଗ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ। ଈଶ୍ଵରସ୍ଯୋତ୍ତମଂ ପୁଣ୍ଯମଷ୍ଟମନ୍ତ୍ଵୌପସର୍ଗିକମ୍ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସମୀରଣ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଅଷ୍ଟମ ଶକ୍ତି, ଯାହା କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ, ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହୋଇଛି।

ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ଯଥାଵତ୍ପରିକୀର୍ତ୍ତିତମ୍। ଯୋ ଗନ୍ଧେନ ସମୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ପରମଂ ପରମାତ୍ମନଃ ।। ୩୯.

ତାହାର ସ୍ଥାନ ଓ ମାପ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି—ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ପରମ ରୂପ।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯଂ ସୁରୈରପି । ସ୍ଵେନ ମାହାତ୍ମ୍ଯଯୋଗେନ ସହସ୍ରସ୍ଯାମିତୌଜସଃ ।। ୩୯.

ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମା କିଏଁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଶୂରତାରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଯସ୍ଯ ଭକ୍ତେଷ୍ଵସଂମୋହୋ ହ୍ଯନୁକମ୍ପାର୍ଥମେଵ ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ଜୁଷ୍ଠା ଯା ସାପ୍ରତିମଶାଲିନୀ ।। ୩୯.

ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଭ୍ରମ ନାହିଁ, କେବଳ ଦୟାରୁ; ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଯାହା ତୁଳନାହୀନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଖଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିନ୍ଯସ୍ତା ଵିଶ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ଵିଭୂତିର୍ଭ୍ରାଜତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ।। ୩୯.

ଚନ୍ଦ୍ରର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଭଳି ଆକାଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଲୋକରେ ଭରି, ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବଦେବଙ୍କର ଗୃହରେ ବଡ଼ ଉଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଚମକିଉଠି।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ତୁଲ୍ଯାନାଂ ରୁଦ୍ରାଣାନ୍ତୁ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତତ୍ସର୍ଵଂ ନିଖିଲେନେଦଂ ଵକ୍ତ୍ରାଦମୃତନିସ୍ରଵମ୍ ।। ୩୯.

ମହାଦେବଙ୍କ ସମାନ ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅମୃତ ଭଳି ବହିଯାଏ।

ଅପୀତ୍ଵା ଖଲୁ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯାସ୍ମାଭିସ୍ତୁ ସୁଵ୍ରତାଃ। ନାସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦଵିଜ୍ଞେଯମନ୍ଯଚ୍ଚୈଵାନୁଗାମିନଃ। ପ୍ରଶ୍ନଂ ଦେଵଵର ପ୍ରାଣ ଯଥାଵଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୩୯.

ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ପାନ କରିଛୁ, ହେ ସୁନିୟମିତ, ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନୁଗାମୀମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଜଣା ଦିନ ନାହିଁ; ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ହେ ପ୍ରାଣ, ଆମ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯଥାଯଥିକ ଉତ୍ତର ଦିଅ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ସ ଖଲୂଵାଚ ଭଗଵାନ୍କିଂ ଭୂଯୋ ଵର୍ତ୍ତଯାମ୍ଯହମ୍। କିଂ ମଯା ଚୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଦିଷ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୩୯.

ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, 'ଏବେ ଆଉ କଣ କହିବି? କଣ କହିବା ଉଚିତ? ତାହା ଆମେ କହିବି, ହେ ସୁନିୟମିତ।'

ଋଷଯ ଊଚୁଃ।। ଆଦିତ୍ଯାଃ ପାରିପାର୍ଶ୍ଵେଯାଃ ସିଂହା ଵୈ କ୍ରୋଧଵିକ୍ରମାଃ। ଵୈଶ୍ଵାନରା ଭୂତଗଣା ଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚୈଵାନୁଗାମିନଃ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛନ୍ତି, ସିଂହମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୈଶ୍ୱାନରମାନେ ଭୂତମାନେ ଦଳ, ଓ ବାଘମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଗାମୀ।

ଆଭୂତସଂପ୍ଲଵେ ଘୋରେ ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାଂ କ୍ଷଯେ। କିମଵସ୍ଥା ଭଵନ୍ତ୍ଯେତେ ତନ୍ନୋ ବ୍ରୂହି ଯଥାର୍ଥଵତ୍ ।। ୩୯.

ଭୟଙ୍କର ଭୂତସଂହାର ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏମାନେ କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି? ଆମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।

ଏତେ ଯେ ଵୈ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣୈଃ ସହ। ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସିଦ୍ଧିସମ୍ପ୍ରାପ୍ତା ମାତରିଶ୍ଵା ଜଗାଦ ହ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ କହିଛ, ସିଂହ ଓ ବାଘ ଦଳ ସହିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି—ମାତରିଶ୍ୱା ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।

ଇଦଞ୍ଚ ପରମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ଶ୍ରୃଣ୍ଵତାମ୍। ଵିଜ୍ଞାତେଶ୍ଵରସଦ୍ଭାଵମଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରଭଵଂ ତଥା ।। ୩୯.

ଏବେ ଆମେ ଏହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଆପଣମାନେ ଶୁଣୁଛନ୍ତି, ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି: ଭଗବାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି।

ତତ୍ର ପୂର୍ଵଗତାସ୍ତେଷୁ କୁମାରା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ। ସନକଶ୍ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ କୁମାରମାନେ—ସନକ, ସନନ୍ଦ, ତୃତୀୟ ସନାତନ।

ଵୋଢୁଶ୍ଚ କପିଲସ୍ତେଷାମାସୁରିଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ମୁନିଃ ପଞ୍ଚଶିଖଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେଽପ୍ଯେଵମାଦଯଃ ।। ୩୯.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କପିଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆସୁରି, ମୁନି ପଞ୍ଚଶିଖ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏପରି ଅନେକ।

ତତଃ କାଲେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ କଲ୍ପାନାଂ ପର୍ଯଯେ ଗତେ। ମହାଭୂତଵିନାଶାନ୍ତେ ପ୍ରଲଯେ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ ।। ୩୯.

ତାପରେ, ସମୟ ବିତିଗଲା, କଳ୍ପର ଅନ୍ତ ଆସିଲା, ମହାଭୂତମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ ପ୍ରଳୟ ଆସିଗଲା।

ଅନେକରୁଦ୍ରକୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ଯାଃ ପ୍ରସନ୍ନା ମହେଶ୍ଵରୀ । ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାନ୍ଭୋଗାନ୍ସତ୍ଯସ୍ଯାଷ୍ଟଵିଧଶ୍ରଯାତ୍ ।। ୩୯.

ଅନେକ କୋଟି ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ଦୟାମୟୀ ମହେଶ୍ୱରୀ, ସତ୍ୟର ଅଷ୍ଟମ ଆସନରୁ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୋଗବସ୍ତୁ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତାନି ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତେନ ତେଜସା। ଵୈହାଯପଦମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଭୂତାନାମନୁକମ୍ପଯା ।। ୩୯.

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଜ୍ଞାନ ଭରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାରୁ।

ତତ୍ର ଯାନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଃ ପରମାଣୁଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍। ତରନ୍ତି ସୁମହାଵର୍ତ୍ତାଂ ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୂଦକାଂ ନଦୀମ୍ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି; ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟଙ୍କର ଦୋଉ ନଦୀକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରନ୍ତି।

ତତଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଶର୍ଵାଣଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମେଵ ଚ। ଦେଵ୍ଯା ଵୈ ସହିତାଃ ସପ୍ତ ଯା ଦେଵ୍ଯଃ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ ।। ୩୯.

ତାପରେ ସେମାନେ ଶର୍ବଙ୍କୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାନ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ସପ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ।

ଯତ୍ତତ୍ସହସ୍ରଂ ସିଂହାନାମାଦିତ୍ଯାନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଵୈଶ୍ଵାନରଭୂତଭଵ୍ଯଵ୍ଯାଘ୍ରାଶ୍ଚୈଵାନୁଗାମିନଃ ।। ୩୯.

ସେହି ହେଉଛି ହଜାରଟି ସିଂହ, ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟମାନେ; ଅଗ୍ନିର ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଥିବା ବାଘମାନେ।

ଆଵେଶ୍ଯାତ୍ମନି ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସଂଖ୍ଯାଯୋପଦ୍ରଵାଂସ୍ତଥା। ଲୋକାନ୍ ସପ୍ତ ଇମାନ୍ସର୍ଵ୍ଵାନ୍ମହାଭୂତାନି ପଞ୍ଚ ଚ ।। ୩୯.

ସେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ, ସପ୍ତ ଲୋକ, ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ ଏବଂ ଅନେକ ଉପଦ୍ରବକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥାନ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ସଂଯୁକ୍ତଂ କରୋତି ଵିକରୋତି ଚ। ସ ରୁଦ୍ରୋ ଯଃ ସାମମଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ଯଜୁର୍ମଯଃ ।। ୩୯.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ସାମ ଓ ଯଜୁରର ମିଶ୍ରଣ।

ସ ଏଷ ଓତଃ ପ୍ରୋତଶ୍ଚ ବହିରନ୍ତଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚଯାତ୍। ଏକୋ ହି ଭଗଵାନ୍ନାଥୋ ହ୍ଯନାଦିଶ୍ଚାନ୍ତକୃଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ ।। ୩୯.

ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭିତର ଓ ବାହାରରେ ଏକାଏକି ବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ବିନ୍ଦୁ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି; ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏକମାତ୍ର ଭଗବାନ, ନାଥ, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ ଓ ଶେଷ ଦେଇଥିବା।

ତତସ୍ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଦିଵାକରସମପ୍ରଭାଃ। ସ୍ଵଂସ୍ଵମାଶ୍ରମସଂଵାସମାରୋପ୍ଯାଗ୍ନିଂ ତଥାତ୍ମନି ।। ୩୯.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ନିଜ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଭିତରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରନ୍ତି।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଵିଶୁଦ୍ଧେନାନ୍ତରାତ୍ମନା । ଅନନ୍ଯମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୩୯.

କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ସହିତ, ଏକାଗ୍ର ମନ ହୋଇ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶରଣ ଯାନ୍ତି।

ଵ୍ରତୋପଵାସନିରତାଃ ସର୍ଵଭୂତଦଯାପରାଃ। ଯୋଗଂ ହ୍ଯନୁପମନ୍ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତୈଶ୍ଛିନ୍ନସଂଶଯୈଃ ।। ୩୯.

ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସରେ ଲଗ୍ନ ରହି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ସେମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ଯୋଗକୁ ପାଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହୋଇ।

ପ୍ରପଦ୍ଯ ପରଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଜ୍ଞାନଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା। ତୈର୍ଲବ୍ଧଂ ରୁଦ୍ରସାଲୋକ୍ଯଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୩୯.

ପରମ ଭକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଭରା ଚିତ୍ତ ସହିତ ଶରଣ ଯାଇ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ପାଇଥାନ୍ତି।

ଯଃ ପଠେତ୍ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତାମିମାଂ ସ୍ତୁତିମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵାପି ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା ସ୍ଵକ୍ରିଯାପରଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ରହି, ତପସ୍ୟା ସହିତ ଏହି ବାୟୁଙ୍କ କଥା ଷ୍ଟୁତି ପଠେ, ସେ...