ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଇଷ୍ଟୈଃ ଶବ୍ଦାଦିଭିର୍ଭାଗୈର୍ଯେ ଭଵସ୍ଯାନୁସାରିଣଃ । ପ୍ରାସାଦଵର ପୁଷ୍ପେଷୁ ତେଷୁ ମୋଦନ୍ତି ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୩୯.

'ଯେମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଠି ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ପମୟ ମହଲରେ, ଇଚ୍ଛିତ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି, ହେ ସଦ୍‌ବ୍ରତମାନେ ।'

ବ୍ରହ୍ମଘୋଷୈରଵିରତାଃ କଥାଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ ଶୁଭାଃ । ଗୀତଵାଦିତ୍ରଘୋଷାଶ୍ଚ ସଂସ୍ତଵାଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ଅବିରତ ବ୍ରହ୍ମନାଦ, ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ କଥା, ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରଶଂସାର ଶ୍ରୁତି ଗୁଞ୍ଜି ଉଠେ।

ସଂହତାଶ୍ଚୈଵମତୁଲା ନାନାଶ୍ରଯକୃତାସ୍ତଥା। ଏଵମାଦୀନି ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ତେଷାଂ ପ୍ରାସାଦମୂର୍ଦ୍ଧନି ।। ୩୯.

ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥିବା ମହାସଭାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ରାଜପ୍ରାସାଦର ଶିଖରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।

ସହସ୍ରପାଦଃ ପ୍ରାସାଦସ୍ତପନୀଯମଯଃ ଶୁଭଃ। ଅନୌପମ୍ଯୈର୍ଵରୈ ରତ୍ନୈଃ ସର୍ଵତଃ ପରିଭୂଷିତଃ ।। ୩୯.

ସେଇ ପ୍ରାସାଦ ହଜାର ଖମ୍ଭ ଥିବା, ସୁନାରେ ତିଆରି, ଚାରିପାଖରେ ଅପୂର୍ବ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।

ସ୍ଫଟିକୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଙ୍କାଶୈର୍ଵୈଢୂର୍ଯମଣିସମ୍ପ୍ରଭୈଃ। ବାଲସୂର୍ଯମଯୈଶ୍ଚାପି ସୌଵର୍ଣୈଶ୍ଚାଗ୍ନିସମ୍ପ୍ରଭୈଃ ।। ୩୯.

ସେଠି ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଭଳି ଜଳମଳ କରୁଥିବା ସ୍ଫଟିକ, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିର ଅଲୋକ, କିଶୋର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଶୁଣା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସମ ଚମକୁଥିବା ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଚୁକ୍ରୁଶୁଋଷଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୈମିଷେଯାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। ଆପନ୍ନସଂଶଯାଶ୍ଚେମଂ ଵାକ୍ଯମୂଚୁଃ ସମୀରଣମ୍ ।। ୩୯.

ଏହି କଥା ଶୁଣି ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ତପସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ି, ସମୀରଣଙ୍କୁ ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ।। କେ ତୁ ତତ୍ର ମହାତ୍ମାନୋ ଯେ ଭଵସ୍ଯାନୁସାରିଣଃ। ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯତମାଃ ସମ୍ଯକ୍ ପ୍ରମୋଦନ୍ତେ ପୁରୋତ୍ତମେ। ଋଷୀଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଯୁର୍ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: "ସେଠି କିଏ ସେହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସବୁଠାରୁ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ସେଇ ପରମପୁରୀରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି?" ଋଷିମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମୀରଣ କହିଲେ:

ଵାଯୁରୁଵାଚ।। ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତିର୍ଯୈରନୁକଲ୍ପିତା। ହ୍ରୀମନ୍ତଃ ସୂର୍ଜିତା ଦାନ୍ତାଃ ଶୌର୍ଯଯୁକ୍ତା ହ୍ଯଲୋଲୁପାଃ ।। ୩୯.

ସମୀରଣ କହିଲେ: "ଶୁଣ, କେଉଁମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା, ଶାନ୍ତ, ସୌର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଲୋଭ ନଥିବା।"

ମଧ୍ଯାହାରାଶ୍ଚ ମାତ୍ରାଶ୍ଚ ହ୍ଯାତ୍ମାରାମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ଜିତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵା ମହୋତ୍ସାହାଃ ସୌମ୍ଯା ଵିଗତମତ୍ସରାଃ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟମ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଅତି ଉତ୍ସାହୀ, ସାଧାରଣ ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ।

ଭାଵସ୍ଥାଃ ସର୍ଵ୍ଵଭୂତାନାମଵ୍ଯାପାରା ଅନାକୁଲାଃ। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ଵିଶୁଦ୍ଧେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ଅନନ୍ଯମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରପନ୍ନା ଯେ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମଙ୍ଗଳରେ ନିଶ୍ଚଳ, କୌଣସି କ୍ଲେଶ ନାହିଁ, କାମ, ମନ, ବାଚନାରେ ପବିତ୍ର ହୃଦୟ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।

ତୈର୍ଲବ୍ଧଂ ରୁଦ୍ରସାଲୋକ୍ଯଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ଯଯମ୍। ଭଵସ୍ଯ ରୂପସାଦୃଶ୍ଯଂ ନୀତାଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍ ।। ୩୯.

ଏମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଅବିନାଶୀ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭବଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଵୈଶ୍ଵାନରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵିଶ୍ଵରୂପାଃ କପର୍ଦ୍ଦିନଃ । ନୀଲକଣ୍ଠାଃ ସିତଗ୍ରୀଵାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତ୍ରିଲୋଚନାଃ ।। ୩୯.

ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନିସମ ମୁଖ, ବିଶ୍ୱରୂପୀ, ଜଟାଧାରୀ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଧଳା ଗଳା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଏବଂ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା।

ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରକୃତୋଽଣୀଷା ଜଟାମୁକୁଟଧାରିଣଃ । ସର୍ଵେ ଦଶଭୁଜା ଵୀରାଃ ପଦ୍ମାନ୍ତର ସୁଗନ୍ଧିନଃ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ଜଟାମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଦଶଭୁଜୀ, ବୀର, ହୃଦୟରେ ପଦ୍ମର ଗନ୍ଧ ଥିବା।

ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶାଃ ସର୍ଵେ ତେ ପୀତଵାସସଃ । ପିନାକପାଣଯଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ଶ୍ଵେତଗୋଵୃଷଵାହନାଃ ।। ୩୯.

ସମସ୍ତେ ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚମକୁଥିବା, ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ପିନାକ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଧଳା ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଡ଼ିଥିବା।

ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତାଃ କୁଣ୍ଡଲିନୋ ମୁକ୍ତାହାରଵିଭୂଷିତାଃ। ତେଜସୋଽଭ୍ଯଧିକା ଦେଵୈଃ ସର୍ଵଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵଦର୍ଶିନଃ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ଶ୍ରୀୟୁକ୍ତ, କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁକ୍ତାହାରରେ ଶୋଭିତ, ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ସବୁଜଣା ଏବଂ ସବୁଦେଖିପାରିବା।

ଵିଭଜ୍ଯ ବହୁଧାତ୍ମାନଂ ଜରାମୃତ୍ଯୁଵିଵର୍ଜିତାଃ। କ୍ରୀଡନ୍ତେ ଵିଵିଧୈର୍ଭାଵୈର୍ଭୋଗାନ୍ ପ୍ରାପ୍ଯ ସୁଦୁର୍ଲଭାନ୍ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ନିଜକୁ ବହୁ ରୂପରେ ବିଭାଜିତ କରି, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଶୂନ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଖେଳନ୍ତି, ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଗତଯଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସିଦ୍ଧୈଶ୍ଚାନ୍ଯୌର୍ଵିବୋଧିତାଃ। ଏକାଦଶାନାଂ ରୁଦ୍ରାଣାଂ କୋଟ୍ଯୋଽନେକମହାତ୍ମନାମ୍ ।। ୩୯.

ଏହି ସିଦ୍ଧମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଚଳନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ପାଇଛନ୍ତି, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କୋଟି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଅଛନ୍ତି।

ଏଭିଃ ସହ ମହାତ୍ମା ହି ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ। ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ଭଗଵାନ୍ମୋଦତେ ପାର୍ଵତୀପ୍ରିଯଃ ।। ୩୯.

ଏହି ସମସ୍ତ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଦେବଦେବ, ମହେଶ୍ୱର, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ନାହନ୍ତେଷାନ୍ତୁ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଭଵସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ନାନାତ୍ଵମନୁପଶ୍ଯାମି ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଵଃ ।। ୩୯.

ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନେ କିମ୍ବା ମହାନ୍ ଭବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ମୁଁ ଦେଖେନି; ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।

ମାତରିଶ୍ଵାଽବ୍ରଵୀତ୍ପୁଣ୍ଯାମିତ୍ଯେତାମୀଶ୍ଵରୋଽପ୍ଯୁତ। ଅଥ ତେ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ଦିଵାକରସମପ୍ରଭାଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵେମାଂ ପରମାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥାଂ ତ୍ରୈଯମ୍ବକୀଂ ତତଃ ।। ୩୯.

ମାତରିଶ୍ୱା କହିଲେ, 'ଏହା ପବିତ୍ର' ବୋଲି, ଭଗବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ତିଅମ୍ବକଙ୍କର ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିଲେ।

ଭୃଶଞ୍ଚାନୁଗ୍ରହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହର୍ଷଂ ଚୈଵାପ୍ଯନୁତ୍ତମମ୍। ସମ୍ଭାଵଯିତ୍ଵା ଚାପ୍ଯେନାଂ ଵାଯୁମୂଚୁର୍ମହାବଲମ୍ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୟା ଓ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଏହି କଥାକୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ।। ସମୀରଣ ମହାଭାଗ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ଚ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ। ଈଶ୍ଵରସ୍ଯୋତ୍ତମଂ ପୁଣ୍ଯମଷ୍ଟମନ୍ତ୍ଵୌପସର୍ଗିକମ୍ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସମୀରଣ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମ ଦ୍ୱାରା, ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଅଷ୍ଟମ ଶକ୍ତି, ଯାହା କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ, ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହୋଇଛି।

ତସ୍ଯ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରମାଣଞ୍ଚ ଯଥାଵତ୍ପରିକୀର୍ତ୍ତିତମ୍। ଯୋ ଗନ୍ଧେନ ସମୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ପରମଂ ପରମାତ୍ମନଃ ।। ୩୯.

ତାହାର ସ୍ଥାନ ଓ ମାପ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି—ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ପରମ ରୂପ।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦୁର୍ଵିଜ୍ଞେଯଂ ସୁରୈରପି । ସ୍ଵେନ ମାହାତ୍ମ୍ଯଯୋଗେନ ସହସ୍ରସ୍ଯାମିତୌଜସଃ ।। ୩୯.

ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମା କିଏଁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଶୂରତାରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ଯସ୍ଯ ଭକ୍ତେଷ୍ଵସଂମୋହୋ ହ୍ଯନୁକମ୍ପାର୍ଥମେଵ ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସ୍ଵଯଂ ଜୁଷ୍ଠା ଯା ସାପ୍ରତିମଶାଲିନୀ ।। ୩୯.

ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଭ୍ରମ ନାହିଁ, କେବଳ ଦୟାରୁ; ସେ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଯାହା ତୁଳନାହୀନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ଵ୍ଯାପ୍ଯ ଖଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଵିନ୍ଯସ୍ତା ଵିଶ୍ଵରୂପଧୃକ୍ । ଵିଭୂତିର୍ଭ୍ରାଜତେଽତ୍ଯର୍ଥଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି ।। ୩୯.

ଚନ୍ଦ୍ରର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଭଳି ଆକାଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଲୋକରେ ଭରି, ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବଦେବଙ୍କର ଗୃହରେ ବଡ଼ ଉଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଚମକିଉଠି।

ମହାଦେଵସ୍ଯ ତୁଲ୍ଯାନାଂ ରୁଦ୍ରାଣାନ୍ତୁ ମହାତ୍ମନାମ୍। ତତ୍ସର୍ଵଂ ନିଖିଲେନେଦଂ ଵକ୍ତ୍ରାଦମୃତନିସ୍ରଵମ୍ ।। ୩୯.

ମହାଦେବଙ୍କ ସମାନ ଯେଉଁ ରୁଦ୍ରମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅମୃତ ଭଳି ବହିଯାଏ।

ଅପୀତ୍ଵା ଖଲୁ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯାସ୍ମାଭିସ୍ତୁ ସୁଵ୍ରତାଃ। ନାସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦଵିଜ୍ଞେଯମନ୍ଯଚ୍ଚୈଵାନୁଗାମିନଃ। ପ୍ରଶ୍ନଂ ଦେଵଵର ପ୍ରାଣ ଯଥାଵଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୩୯.

ଏହି ସମସ୍ତ କଥାକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ପାନ କରିଛୁ, ହେ ସୁନିୟମିତ, ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନୁଗାମୀମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଜଣା ଦିନ ନାହିଁ; ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ହେ ପ୍ରାଣ, ଆମ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯଥାଯଥିକ ଉତ୍ତର ଦିଅ।

ସୂତ ଉଵାଚ।। ସ ଖଲୂଵାଚ ଭଗଵାନ୍କିଂ ଭୂଯୋ ଵର୍ତ୍ତଯାମ୍ଯହମ୍। କିଂ ମଯା ଚୈଵ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵଦିଷ୍ଯାମି ସୁଵ୍ରତାଃ ।। ୩୯.

ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, 'ଏବେ ଆଉ କଣ କହିବି? କଣ କହିବା ଉଚିତ? ତାହା ଆମେ କହିବି, ହେ ସୁନିୟମିତ।'