ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଯଃ କୁକ୍କୁଟାନି ବଧ୍ନାତି ମାର୍ଜାରାନ୍ସୂକରାଂଶ୍ଚ ତାନ୍। ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚ ମୃଗାଞ୍ଛାଗାନ୍ସୋଽପ୍ଯେନଂ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ କୁକୁଡ଼ି, ବିଲେଇ, ଶୁଆ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ଛାଗକୁ ବାନ୍ଧନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଆଜୀଵିକୋ ମାହିଷକସ୍ତଥା ଚକ୍ରଧ୍ଵଜୀ ଚ ଯଃ। ରଙ୍ଗୋପଜୀଵିକୋ ଵିପ୍ରଃ ଶାକୁନିଗ୍ରାମ ଯାଜକଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟଦେଖନ୍ତି, ମହିଷ ପାଳନ କରନ୍ତି, ଝଣ୍ଡା ବହନ କରନ୍ତି, ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ଧରିବା ଗାଁର ପୁଜାରି ହେଉଛନ୍ତି—

ଅଗାରଦାହୀ ଗରଦଃ କୁଣ୍ଡାଶୀ ସୋମଵିକ୍ରଯୀ। ସୁରାପୋ ମାଂସଭକ୍ଷଶ୍ଚ ତଥା ଚ ପଶୁଘାତକଃ ।। ୩୯.

ଘରକୁ ଜଳାଇଦେଇଥିବା, ବିଷ ଦେଇଥିବା, ଗଡ଼ା ଭିତରୁ ଖାଇଥିବା, ସୋମ ବିକ୍ରି କରିଥିବା, ମଦ ପିଇଥିବା, ମାଂସ ଖାଇଥିବା, ପଶୁ ମାରିଥିବା—

ଵିଶ(ଶ୍ଵ)ସ୍ତା ମହିଷାଦୀନାଂ ମୃଗ ହନ୍ତା ତଥୈଵ ଚ। ପର୍ଵକାରଶ୍ଚ ସୂଚୀ ଚ ଯଶ୍ଚ ସ୍ଯାନ୍ମିତ୍ରଘାତକଃ। ରୁଧିରାନ୍ଧେ ପତନ୍ତ୍ଯେତେ ଏଵମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ଫାସି ଦେଇଥିବା, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁ ମାରିଥିବା, ଜଙ୍ଗଲ ପଶୁ ଶିକାର କରିଥିବା, ଢୋଲ ବନେଇଥିବା, ସୁଇ ତିଆରି କରିଥିବା, ବନ୍ଧୁକୁ ମାରିଥିବା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ରୁଧିରାନ୍ଧ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି।

ଉପଵିଷ୍ଟମେକପଙ୍କ୍ତ୍ଯାଂ ଵିଷମଂ ଭୋଜଯନ୍ତି ଯେ। ପତନ୍ତି ନରକେ ଘୋରେ ଵିଙ୍‌ଭୁଜେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୯.

ଏକ ଶାରିରେ ବସାଇ ଅସମାନ ଭାବେ ଭୋଜନ ଦେଉଥିବାମାନେ ଭୟଙ୍କର ବିଙ୍ଭୁଜ ନରକରେ ପଡନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମୃଷାଵାଦୀ ନରୋ ଯଶ୍ଚ ତଥା ପ୍ରାକ୍ରୋଶକୋଽଶୁଭଃ। ପତେତ୍ତୁ ନରକେ ଘୋରୋ ମୂତ୍ରାକୀର୍ଣେ ସ ପାପକୃତ୍ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅପଶବ୍ଦ କହି ଅନ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ କରିଥିବାରୁ ମୁତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡନ୍ତି।

ମଧୁଗ୍ରାହାବିହନ୍ତାରୋ ଯନ୍ତି ଵୈତରଣୀଂ ନରାଃ। ଉନ୍ମତ୍ତାଶ୍ଚିତ୍ତଭଗ୍ନାଶ୍ଚ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜ୍ଜିତାଃ ।। ୩୯.

ମଧୁମକ୍ଷି ଚଟା ଭାଙ୍ଗିଥିବା, ପାଗଳ, ମନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା, ଶୌଚ ଓ ଆଚରଣ ଅବହେଳା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଯାନ୍ତି।

କ୍ରୋଧନା ଦୁଃଖଦାଶ୍ଚୈଵ କୁହକାଃ କୃଷ୍ଟଗାମିନଃ। ଅସି ପତ୍ରଵନେ ଛେଦୀ ତଥା ହ୍ଯୌରଭ୍ରିକାଶ୍ଚ ଯେ। କର୍ତ୍ତନୈଶ୍ଚ ନିକୃଷ୍ଯନ୍ତେ ମୃଗଵ୍ଯାଧାଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ ।। ୩୯.

କ୍ରୋଧୀ, ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା, ଠକିଥିବା, ଅନୁଚିତ ପଥରେ ଚାଲିଥିବା, ତଳୱାର ଜଙ୍ଗଲରେ କଟାଯାଉଥିବା, ଚୋର, ଶିକାରୀମାନେ କ୍ରୂର କଟାକଟି ଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।

ଆଶ୍ରମପ୍ରତ୍ଯଵସିତା ଅଗ୍ନିଜ୍ଵାଲେ ପତନ୍ତି ଵୈ। ଭୌଜ୍ଯନ୍ତେ ଶ୍ଯାମ ଶବଲୈରଯସ୍ତୁଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଵାଯସୈଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ପଡନ୍ତି; ଲୋହାର ଠୁଣ୍ଡ ବିଶିଷ୍ଟ କଳା ଓ ଚିତିକା ଖଗମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି।

ଇଜ୍ଯାଯାଂ ଵ୍ରତମାଲୋପାତ୍ସନ୍ଦଂଶେ ନରକେ ପତେତ୍। ସ୍କନ୍ଦନ୍ତେ ଯଦି ଵା ସ୍ଵପ୍ନେ ଵ୍ରତିନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ ।। ୩୯.

ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କଲେ ସନ୍ଦଂଶ ନରକକୁ ପଡନ୍ତି; ଯଦି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପଡନ୍ତି।

ପୁତ୍ରୈରଧ୍ଯାପିତା ଯେ ଚ ପୁତ୍ରୈରାଜ୍ଞାପିତାଶ୍ଚ ଯେ। ତେସର୍ଵେ ନରକଂ ଯାନ୍ତି ନିଯତନ୍ତୁ ଶ୍ଵଭୋଜନେ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ପଢ଼ାଯାନ୍ତି କିମ୍ବା ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆଦେଶ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଭୋଜିତ ହେଉଥିବା ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମଵିରୂଦ୍ଧାନି କ୍ରୋଧହର୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ। କର୍ମାଣି ଯେ ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ସର୍ଵେ ନିରଯଗାମିନଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ, ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ବିରୋଧୀ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଉପରିଷ୍ଟାତ୍ସିତୋ ଘୋର ଉଷ୍ଣାତ୍ମା ରୌରଵୋ ମହାନ୍। ସୁଦାରୁଣସ୍ତୁ ଶୀତାତ୍ମା ତସ୍ଯାଧସ୍ତାତ୍ତପଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୯.

ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଶୀତଳ, ବଡ଼ ରୌରବ ନରକ ଅଛି, ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ଉଷ୍ଣତା; ତାହାଠାରୁ ତଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, ଶୀତଳ ତପଃ ନରକ ଅଛି।

ଏଵମାଦି କ୍ରମେଣୈଵ ଵର୍ଣ୍ଯମାନାନ୍ନିବୋଧତ। ଭୂମେରଧସ୍ତାତ୍ସପ୍ତୈଵ ନରକାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ।। ୩୯.

ଏଭଳି କ୍ରମରେ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଛି—ପୃଥିବୀ ତଳେ ସାତଟି ନରକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଅଧର୍ମସୂନଵସ୍ତେ ସ୍ଯୁରନ୍ଧତାମିସ୍ରକାଦଯଃ। ରୌରଵଃ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ମହା ରୌରଵ ଏଵ ଚ ।। ୩୯.

ଅଧର୍ମର ପୁଅମାନେ ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ରୌରବ ଓ ମହାରୌରବ।

ଅସ୍ଯାଧଃ ପୁନରପ୍ଯନ୍ଯଃ ଶୀତସ୍ତପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ତୃତୀଯଃ କାଲସୂତ୍ରଃ ସ୍ଯାନ୍ମହାହଵିଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୯.

ଏହାର ତଳେ ଆଉ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ଥଣ୍ଡା ଓ ଗରମ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୃତୀୟଟିକୁ 'କାଳସୂତ୍ର' ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ଏହାକୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧର ମାଝିରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ।

ଅପ୍ରତିଷ୍ଠ ଶ୍ଚତୁର୍ଥଃ ସ୍ଯାଦଵୀଚୀ ପଞ୍ଚମଃ ସ୍ମୃତଃ। ଲୋହପୃଷ୍ଠସ୍ତମସ୍ତେଷାମଵିଧେଯସ୍ତୁ ସପ୍ତମଃ ।। ୩୯.

ଚତୁର୍ଥଟିକୁ 'ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ପଞ୍ଚମଟି 'ଅଭୀଚୀ' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛଠଠି 'ଲୋହପୃଷ୍ଠ' ଓ ସପ୍ତମଟି 'ଅବିଧେୟ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ।

ଘୋରତ୍ଵାଦ୍ରୌରଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସାମ୍ଭକୋ ଦହନଃ ସ୍ମୃତଃ। ସୁଦାରୁଣସ୍ତୁ ଶୀତାତ୍ମା ତସ୍ଯାଧସ୍ତାତ୍ତପୋଽଧମଃ ।। ୩୯.

ଭୟଙ୍କର ହେବାରୁ ଏହାକୁ 'ରୌରବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; 'ସାମ୍ଭକ' ଅତି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ। 'ସୁଦାରୁଣ' ଅତ୍ୟନ୍ତ ଥଣ୍ଡା, ଏହାର ତଳେ ଅତି ନିମ୍ନ ତାପ ଅଛି।

ସର୍ପୋ ନିକୃନ୍ତନଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ କାଲସୂତ୍ରେତି ଦାରୁଣଃ। ଅପ୍ରତିଷ୍ଠେ ସ୍ଥିତିର୍ନାସ୍ତି ଭ୍ରମସ୍ତସ୍ମିନ୍ସୁଦାରୁଣଃ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ 'ନିକୃନ୍ତନ' ନାମକ ସର୍ପକୁ 'କାଳସୂତ୍ର' ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। 'ଅପ୍ରତିଷ୍ଠା'ରେ କୌଣସି ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥା ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଭ୍ରମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ।

ଅଵୀଚିର୍ଦାରୁଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯନ୍ତ୍ରସଂପୀଡନାଚ୍ଚ ସଃ। ତସ୍ମାତ୍ସୁଦାରୁଣୋ ଲୋହଃ କର୍ମ୍ମଣାଂ କ୍ଷଯଣାଚ୍ଚ ସଃ ।। ୩୯.

'ଅଭୀଚୀ'କୁ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେହରେ ହେଉଥିବା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି, କର୍ମର ନାଶ ଦ୍ୱାରା 'ଲୋହପୃଷ୍ଠ' ଅତି ଦାରୁଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ।

ତଥାଭୂତୋ ଶରୀରତ୍ଵାଦଵିଧିଭ୍ଯସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ। ପୀଡବନ୍ଧଵଧାସଙ୍ଗାଦପ୍ରତୀକାରଲକ୍ଷଣଃ ।। ୩୯.

ଏହିପରି ଦେହ ରୂପରେ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବନ୍ଧନ, ହତ୍ୟା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ରହିଛି, ଏବଂ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ସୈଲମିତାସ୍ତେ ତୁ ନିରାଲୋକାଶ୍ଚ ତେ ସ୍ମୃତାଃ। ଦୁଃଖୋତ୍କର୍ଷସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷୁ ହ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ ନିମିତ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ଉପରେ ଏହାମାନେ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଃଖର ତୀବ୍ରତା ଅଧର୍ମର କାରଣରୁ ହୁଏ।

ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଲୋକୈଃ ସମାଵେତୌ ନିରାଲୋକୌ ଚ ତାଵୁଭୌ। କୂଟାଙ୍ଗାରପ୍ରମାଣୈଶ୍ଚ ଶରୀରୀ ମୂତ୍ରନାଯକଃ ।। ୩୯.

ଉପରେ, ଦୁଇଟି ଲୋକ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ରଖିଛି ଓ ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଅଛନ୍ତି। ଦେହଧାରୀ ଲୋକ ଅଗ୍ନିର ଢେର ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାନ୍ତି ଓ ମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ କରାଯାନ୍ତି।

ଉପଭୋଗସମର୍ଥୈସ୍ତୁ ସଦ୍ଯୋ ଜାଯନ୍ତି କର୍ମଭିଃ। ଦୁଃଖ ପ୍ରକର୍ଷଶ୍ଚୋଗ୍ରତ୍ଵଂ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵୈ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୯.

ଉପଭୋଗ ଯୋଗ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ କର୍ମ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଃଖର ତୀବ୍ରତା ଓ ଭୟଙ୍କରତା ମନେ କରାଯାଏ।

ଯାତନାଶ୍ଚାପ୍ଯସଂଖ୍ଯେଯା ନାରକାଣାଂ ତଥା ସ୍ମୃତାଃ। ଦୁଃଖୋତ୍କର୍ଷସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷୁ ହ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ ନିମିତ୍ତତଃ ।। ୩୯.

ନରକବାସୀମାନେ ପାଇଁ ଅସଂଖ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମନେ କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଃଖର ତୀବ୍ରତା ଅଧର୍ମର କାରଣରୁ ହୁଏ।

ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନୌ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ କର୍ମଶେଷେ ଗତେ ତତଃ। ଦେଵାଶ୍ଚ ନାରକାଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଚାଧଶ୍ଚ ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୩୯.

ଯେତେବେଳେ କର୍ମର ଶେଷ ହୁଏ, ସେମାନେ ପଶୁ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଓ ନରକବାସୀମାନେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଧର୍ମାଧର୍ମନିମିତ୍ତେନ ସଦ୍ଯୋ ଜାଯନ୍ତି ମୂର୍ତ୍ତଯଃ। ଉପଭୋଗାର୍ଥମୁତ୍ପତ୍ତିରୌପପତ୍ତିକକର୍ମତଃ ।। ୩୯.

ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର କାରଣରୁ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ।

ପଶ୍ଯନ୍ତି ନାରକାନ୍ଦେଵା ହ୍ଯଧୋଵକ୍ରାନ୍ ହ୍ଯଧୋଗତାନ୍। ନାରକାଶ୍ଚ ତଥା ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯଧୋ ମୁଖାନ୍ ।। ୩୯.

ଦେବତାମାନେ ତଳକୁ ଯାଉଥିବା ଓ ତଳକୁ ପଡ଼ିଥିବା ନରକବାସୀମାନେ ଦେଖନ୍ତି; ଏହିପରି, ନରକବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତଳ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି ଦେଖନ୍ତି।

ଅନଗ୍ରମୂଲତା ଯସ୍ମାଦ୍ଧାରଣାଶ୍ଚ ସ୍ଵଭାଵତଃ। ତସ୍ମାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧୋଭାଵୋ ଲୋକାଲୋକେ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଯେହেতୁ କୌଣସି ମୂଳ ନାହିଁ ଓ ସ୍ୱଭାବତଃ ଧାରଣ ହୁଏ, ତେଣୁ ଉପରେ କିମ୍ବା ତଳେ ଲୋକ ଓ ଅଲୋକର ଭେଦ ନାହିଁ।