ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ତତୋଽନ୍ଯେନୈଵ କାଲେନ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ। କଥନାଚ୍ଚୈଵ ଧର୍ମସ୍ଯ ତେଷାଂ ତେ ଜଜ୍ଞିରେଽନ୍ଵଯେ ।। ୩୯.

ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୟରେ, ସଦା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ତପସ୍ୱୀମାନେ, ଧର୍ମର କଥା ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କ ପିଢିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଈହୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ତତସ୍ତେ ଵୈ ସ୍ଥାନା ଆପୂରଯନ୍ତ୍ଯୁତ। ଦେଵତ୍ଵେ ଚ ଋଷିତ୍ଵେ ଚ ମନୁଷ୍ଯନ୍ଵେ ଚ ସର୍ଵଶଃ ।। ୩୯.

ତାପରେ, ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାମାନେ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ଦଶକୃତ୍ଵୋ ନିଵର୍ତ୍ତ୍ଯ ଵୈ। ଵୈରାଜେଷୂପପନ୍ନାସ୍ତେ ଦଶ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯୁପପ୍ଲଵାନ୍ ।। ୩୯.

ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଦଶବାର ଫେରି, ବୈରାଜ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦଶ ଉପପ୍ଲବ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି।

ପୂର୍ଣେ ପୂର୍ଣେ ତତଃ କଲ୍ପେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵୈରାଜକେ ପୁନଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵିଵର୍ତ୍ତଂତେ ପୂର୍ଵ୍ଵପୂର୍ଵ୍ଵକ୍ରମେଣ ତୁ ।। ୩୯.

ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ବୈରାଜ ଲୋକରେ ରହି, ପୁନଃ ପୂର୍ବପରି କ୍ରମରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲନ୍ତି।

ଏତସ୍ମିନ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ତୁ କଲ୍ପେ ଵୈରାଜକେ ଗତେ। ଵୈରାଜଂ ପୁନରପ୍ଯେକେ କଲ୍ପସ୍ଥାନମକଲ୍ପଯନ୍ ।। ୩୯.

ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ବୈରାଜ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେଲେ, କିଛି ଜଣେ ପୁନଃ ବୈରାଜକୁ କଳ୍ପର ସ୍ଥାନ ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ପୂର୍ଵ୍ଵାନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଗତେନ ଵୈ। ଏଵଂ ତେଷୁ ଵ୍ଯତୀତେଷୁ ତପସା ପରିକଲ୍ପିତେ। ଵୈରାଜେ ତୂପପଦ୍ଯନ୍ତେ ଦଶକୃତ୍ଵୋ ନିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୩୯.

ଏଭଳି, ପୂର୍ବପରି କ୍ରମରେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଏବଂ ଏହି ମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିତ, ବୈରାଜ ଲୋକରେ ଦଶବାର ଫେରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।

ଏଵଂ ଦେଵଯୁଗାନୀହ ଵ୍ଯତୀତାନି ସହସ୍ରଶଃ। ନିଧନଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ତୁ ଗତାନାମୃଷିଭିଃ ସହ ।। ୩୯.

ଏଭଳି, ଏଠାରେ ହଜାର ଦେବ ଯୁଗ ଶେଷ ହୋଇଛି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ନିଧନକୁ ଯାଇଥିବା ଋଷିମାନେ ସହ।

ସୂତ ଉଵାଚ।. ନ ଶକ୍ଯମାନୁପୂର୍ଵେଣ ତେଷାଂ ଵକ୍ତୁଂ ପ୍ରଵିସ୍ତରମ୍। ଅନାଦିତ୍ଵାଚ୍ଚ କାଲସ୍ଯ ହ୍ଯସଂ ଖ୍ଯାନାଚ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଏଵମେଵ ନ ସନ୍ଦେହୋ ଯଥାଵତ୍କଥିତଂ ମଯା ।। ୩୯.

ସୂତ କହିଲେ — ସମୟର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଏବଂ ସବୁ କଥା ଅପରିଚିତ ଅଟୁଟ; ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଯେ କଥା କହିଛି, ଏହି ଭଳି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେଉଛି।

ତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵାକ୍ଯାର୍ଥମୃଷଯଃ ସଂଶଯାନ୍ଵିତାଃ। ସୂତମାହୁଃ ପୁରାଣଜ୍ଞଂ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଂ ମହା ମତିମ୍ ।। ୩୯.

ସୂତଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ସନ୍ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ପୁରାଣ ଜ୍ଞ ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ।। ଵୈରାଜାସ୍ତେ ଯଦାହାରା ଯତ୍ସତ୍ତ୍ଵାଶ୍ଚ ଯଦାଶ୍ରଯାଃ। ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚୈଵ ଯତ୍କାଲଂ ତନ୍ନୋ ବ୍ରୂହି ଯଥାତଥମ୍ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ କହିଲେ — ବୈରାଜମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ସ୍ୱଭାବ, ନିବାସ ଓ କେତେ ସମୟ ତାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଏହି ସବୁ ଏକଦମ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଆମକୁ କହ।

ତଦୁକ୍ତମୃଷିଭିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲୋକାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ସୂତଃ ପୌରାଣିକୋ ଵାକ୍ଯଂ ଵିନଯେନେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୯.

ଋଷିମାନେ ଯେ କଥା କହିଲେ, ଏହା ଶୁଣି ସୂତ, ଲୋକର ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୁରାଣ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ବିନୟରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।

ତତଃ ପ୍ରାପ୍ଯନ୍ତ ତେ ସର୍ଵ୍ଵେ ଶୁଦ୍ଧିଶୁଦ୍ଧତମାଶ୍ଚ ଯେ। ଆଭୂତ ସଂପ୍ଲଵାସ୍ତତ୍ର ଦଶ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତେଜନାଃ ।। ୩୯.

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ, ଭୂତମାନଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସେଠି ରହିଥାନ୍ତି; ଏଠି ଦଶଜଣ ଏପରି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି।

ସର୍ଵେ ସୂକ୍ଷ୍ମଶରୀରାସ୍ତେ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଘନମୂର୍ତ୍ତଯଃ। ସ୍ଥିତଲୋକାସ୍ଥିତତ୍ଵାଚ୍ଚ ତେଷାଂ ଭୂତଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ଼ ଆକୃତି ରଖିଥିବା; ତାଙ୍କର ଲୋକ ସ୍ଥିର ଥିବାରୁ, ଭୂତ ରୂପ ନାହିଁ।

ଊଚୁଃ ସନତ୍କୁମାରାଦ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧାସ୍ତେ ଥୋଗଧର୍ମିଣଃ। ଖ୍ଯାତିଂ ନୈମିତ୍ତିକୀଂ ତେଷାଂ ପର୍ଯ୍ଯାଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ।। ୩୯.

ସନତ୍କୁମାର ଓ ଅନ୍ୟ ଶିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନେ କହିଲେ; ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ।

ସ୍ଥାନତ୍ଯାଗେ ମନଶ୍ଚାପି ଯୁଗପତ୍ସଂପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ। ଊଚୁଃ ସର୍ଵ୍ଵେ ତଦାନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ଵୈରାଜାଞ୍ଛୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧଯଃ ।। ୩୯.

ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ମନ ଏକାସାଥି ଚଳିଥାଏ; ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ବୈରାଜମାନେ ପରସ୍ପର କଥା ହୁଅନ୍ତି।

ଏଵମେଵ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରଣଵଂ ସମ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ହ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତାନସ୍ତନ୍ନଃ ଶ୍ରେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୯.

ଏହିପରି, ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି; ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ହେବ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତେ ଵ୍ଯଵସାଯିନଃ। ଯୋଜଯିତ୍ଵା ତଦା ସର୍ଵ୍ଵେ ଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ଯୋଗଧର୍ମ୍ମିଣଃ ।। ୩୯.

ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମା ଦିନର ଶେଷରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଯୋଗ ଧର୍ମରେ ଲଗି ରହନ୍ତି।

ତତ୍ରୈଵ ସମ୍ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ଶାନ୍ତା ଦୀପାର୍ଚିଷୋ ଯଥା। ବ୍ରହ୍ମକାଯମଵର୍ତ୍ତନ୍ତ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍ ।।. ୩୯.

ସେଠି, ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଦୀପର ଶିଖା ପରି ଲୟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପୁନଃ ଫେରିବା ଅତି କଷ୍ଟ।

ଲୋକଂ ତଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵ୍ଵେ ତେ ଭାଵନାମଯମ୍। ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ହ୍ଯମୃତତ୍ଵାଯ ତେ ଗତାଃ ।। ୩୯.

ସେ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନର ମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାର ଆନନ୍ଦକୁ ପାଇ, ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି।

ଵୈରାଜେଭ୍ଯସ୍ତଥୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵମନ୍ତରେ ଷଡ୍ଗୁଣେ ତତଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଃ ସମାଖ୍ଯାତୋ ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ପୁରୋହିତଃ ।। ୩୯.

ବୈରାଜମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଛଅ ଗୁଣର ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଧାନ।

ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣଵାତ୍ମାନୋ ବୁଦ୍ଧଶୁଦ୍ଧତପାସ୍ତଥା। ଆନନ୍ଦଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାପ୍ଯାମୃତତ୍ଵଞ୍ଚ ଭଜନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୩୯.

ସମସ୍ତେ ପ୍ରଣବ ରୂପୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ତପସ୍ୱୀ; ବ୍ରହ୍ମାର ଆନନ୍ଦକୁ ପାଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅମୃତତ୍ୱର ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୈସ୍ତେ ନାଭିଭୂଯନ୍ତେ ଭାଵତ୍ରଯଵିଵର୍ଜ୍ଜିତାଃ। ଆଧିପତ୍ଯଂ ଵିନା ତୁଲ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତେ ମହୌଜସଃ ।। ୩୯.

ସେମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଅପରାଜିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଭାବରୁ ମୁକ୍ତ; ଅଧିପତି ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

ପ୍ରଭାଵଵିଜଯୈଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯସ୍ଥିତିଵୈରାଗ୍ଯଦର୍ଶନୈଃ। ତେବ୍ରହ୍ମଲୌକିକାଃ ସର୍ଵେ ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଵର୍ତ୍ତନୀମ୍ ।। ୩୯.

ପ୍ରଭାବ, ବିଜୟ, ଶାସନ, ସ୍ଥିରତା, ବିରାଗ ଓ ଜ୍ଞାନର ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକର ସମସ୍ତେ ଏକ ବିଶେଷ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଦେଵୈଶ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରତିସଞ୍ଚରେ। ତପସୋଽନ୍ତେ କ୍ରିଯାତ୍ମାନୋ ବୁଦ୍ଧାଵସ୍ଥା ମନୀଷିଣଃ। ଅଵ୍ଯକ୍ତେ ସଂପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ତେ କ୍ଷଣଦର୍ଶିନଃ ।। ୩୯.

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ, ବିଗ୍ରହ ଆସିଲେ, ତପସ୍ୟାର ଶେଷରେ, କ୍ରିୟା ରୂପୀ, ଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥା ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ଅପରିଚିତରେ ଲୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଇତ୍ଯେତଦମୃତଂ ଶୁକ୍ରଂ ନିତ୍ଯମକ୍ଷଯମଵ୍ଯଯମ୍। ଦେଵର୍ଷଯୋ ବ୍ରହ୍ମସତ୍ରଂ ସନାତନମୁପାସତେ ।। ୩୯.

ଏହି ଅମୃତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଦେବ ଋଷିମାନେ ଚିର ନିର୍ମଳ ବ୍ରହ୍ମା ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଅପୁନର୍ମାର୍ଗଗାଦୀନାଂ ତେଷାଂ ଚୈଵୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍ । କର୍ମାଭ୍ଯାସକୃତା ଶୁଦ୍ଧିର୍ଵେଦାନ୍ତେଷୂପଲକ୍ଷ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଯେମାନେ ପୁନିଥରେ ଏହି ପଥକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ଯେମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ବୋଲି ବେଦାନ୍ତରେ ଦେଖାଯାଏ।

ତତ୍ର ତେଽଭ୍ଯାସିନୋ ଯୁକ୍ତାଃ ପରାଂ କାଷ୍ଠାମୁପାସତେ। ହିତ୍ଵା ଶରୀରଂ ପାପ୍ମାନମମୃତତ୍ଵାଯ ତେ ଗତାଃ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ଯେମାନେ ଅଭ୍ୟାସରେ ଅଟୁଟ ଓ ନିୟମିତ, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଦେହ ଓ ପାପକୁ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଵୀତରାଗା ଜିତକ୍ରୋଧାଃ ନିର୍ମୋହାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ଶାନ୍ତାଃ ପ୍ରଣିହିତାତ୍ମାନୋ ଦଯାଵନ୍ତୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ।। ୩୯.

ଯେମାନେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ, କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ମୋହ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି, ଶାନ୍ତ, ଆତ୍ମାରେ ଲଗ୍ନ, ଦୟାଳୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଛନ୍ତି।

ନିଃସଙ୍ଗାଃ ଶୁଚଯଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମସାଯୁଜ୍ଯଗାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଅକାମଯୁକ୍ତୈର୍ଯେ ଵୀରାସ୍ତପୋଭିର୍ଦ୍ଦଗ୍ଧକିଲ୍ବିଷାଃ। ତେଷାମଭ୍ରଂଶିନୋ ଲୋକା ଅପ୍ରମେଯସୁଖାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୯.

ଯେମାନେ ନିଷ୍ପୃହ ଓ ପବିତ୍ର, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ସାଯୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ; ଯେମାନେ ଅଭିଲାଷା ନାହିଁ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାପ ଦହିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଲୋକ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅପାର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।