ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ ଭାଭିସ୍ତୁ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧଂ ଚାଧଶ୍ଚ ରଶ୍ମିଭିଃ। ଦୀପ୍ଯନ୍ତେ ଭାସ୍କରାଃ ସପ୍ତ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିଃ ପ୍ରତାପିନଃ ।। ୩୮.

ସେମାନେ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନିରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।

ତେ ଵାରିଣା ଚ ସଂଦୀପ୍ତା ବହୁସାହସ୍ରରଶ୍ମଯଃ। ଖଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନିର୍ଦହନ୍ତୋ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ।। ୩୮.

ଜଳରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ଅସଂଖ୍ୟ କିରଣରେ, ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ଦହନ କରନ୍ତି।

ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତାପେନ ଦହ୍ଯମାନା ଵସୁନ୍ଧରା। ସାଦ୍ରିନଦ୍ଯର୍ଣଵା ପୃଥ୍ଵୀ ଵିସ୍ନେହା ସମପଦ୍ଯତ ।। ୩୮.

ତାଙ୍କର ତାପରେ ଦହିଯାଇ, ପୃଥିବୀ — ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ।

ଦୀପ୍ତାଭିଃ ସନ୍ତତାଭିଶ୍ଚ ଚିତ୍ରାଭିଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ। ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଶ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ ଚ ସଂରୁଦ୍ଧଂ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଭିଃ ।। ୩୮.

ଚାରିପଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅବିରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କିରଣରେ, ଉପରେ, ତଳେ ଓ ଚାରିଦିଗରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ।

ସୂର୍ଯ୍ଯଗ୍ନୀନାଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାନାଂ ସଂସୃଷ୍ଟାନାଂ ପରସ୍ପରମ୍। ଏକତ୍ଵମୁପଯାତାନାମେକଜ୍ଵାଲଂ ଭଵତ୍ଯୁତ ।। ୩୮.

ସୂର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି, ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏକାଠି ହୋଇ, ଏକ ହୋଇଯାଏ ଓ ଏକ ଜ୍ୱାଳା ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।

ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଣାଶଞ୍ଚ ସୋଽଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵା ତୁ ମଣ୍ଡଲୀ। ଚତୁର୍ଲୋକମିଦଂ ସର୍ଵଂ ନିର୍ଦହତ୍ଯାଶୁ ତେଜସା ।। ୩୮.

ସେଇ ଅଗ୍ନି, ଗୋଲାକାର ଆକାର ଧରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସଂହାର ହୁଏ; ତାହାର ତେଜରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚାରିପ୍ରକାର ଲୋକ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

ତତଃ ପ୍ରଲୀଯତେ ସର୍ଵ୍ଵଂ ଜଙ୍ଗମଂ ସ୍ଥାଵରଂ ତଦା। ନିର୍ଵୃକ୍ଷା ନିସ୍ତୃଣା ଭୂମିଃ କୂର୍ମପୃଷ୍ଠସମା ଭଵେତ୍ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଗଛ ଓ ଘାସ ବିନା, କୁମ୍ଭୀର ପିଠି ପରି ସମତଳ ହୋଇଯାଏ।

ଅମ୍ବରୀଷମିଵାଭାତି ସର୍ଵଂ ମାରିଷିତଂ ଜଗତ୍। ସର୍ଵମେଵ ତଦାର୍ଚିର୍ଭିଃ ପୂର୍ଣଂ ଜଜ୍ଵାଲ୍ଯତେ ନଭଃ ।। ୩୮.

ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଉନ୍ନ ଗୋଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ସେ ସମୟରେ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଜଳିଉଠେ।

ପାତାଲେ ଯାନି ଭୂତାନି ମହୋତଧିଗତାନି ଚ । ତତସ୍ତାନି ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ଭୂମିତ୍ଵମୁପଯାନ୍ତି ଚ ।। ୩୮.

ପାତାଳ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ସମୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଦ୍ଵୀପାଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣ୍ଯଥ ମହୋଦଧିଃ। ସର୍ଵ୍ଵଂ ତଦ୍ଭସ୍ମସାଚ୍ଚକ୍ରେ ସର୍ଵ୍ଵାତ୍ମା ପାଵକସ୍ତୁ ସଃ ।। ୩୮.

ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼, ଦେଶ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର—ଏସବୁକୁ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଅଗ୍ନି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଥାଏ।

ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ନଦୀଭ୍ଯଶ୍ଚ ପାତାଲେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ। ପିବନ୍ନପଃ ସମିଦ୍ଧୋଽଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵୀମାଶ୍ରିତୋ ଜ୍ଵଲନ୍ ।। ୩୮.

ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାତାଳରୁ ପାଣି ଶୋଷି ନେଇଯାଏ।

ତତଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକଃ ଶୈଲାନତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଂସ୍ତଥା। ଲୋକାନ୍ ସଂହରତେ ଦୀପ୍ତୋ ଘୋରଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକୋଽନଲଃ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ସଂହାରକ ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଗ୍ରସଣ କରି ନେଉଛି।

ତତଃ ସ ପୃଥିଵୀଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ରସାତଲମଶୋଷଯତ୍। ନିର୍ଦହ୍ଯ ତାଂସ୍ତୁ ପାତାଲାନ୍ନାଗଲୋକମଥାଦହତ୍ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ସେଇ ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି, ତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି; ସେଠାରେ ଥିବା ପାତାଳ ଜଗତକୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ପରେ ନାଗ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଅଧସ୍ତାତ୍ପୃଥିଵୀଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ସ ଦହତେ ଦିଵମ୍। ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ହ୍ଯଯୁତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ ।। ୩୮.

ପୃଥିବୀକୁ ତଳରୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ସେଉଠାରୁ ଉପରକୁ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି, ହଜାର, ଦଶହଜାର ଓ କୋଟି-କୋଟି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଉଦତିଷ୍ଠଞ୍ଛିଖାସ୍ତସ୍ଯ ବହ୍ଵଯଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକସ୍ଯ ତୁ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ସମହୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍ । ତଦା ଦହତି ସନ୍ଦୀପ୍ତୋ ଗୋଲକଂ ଚୈଵ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ।। ୩୮.

ସେଇ ସଂହାରକ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଅନେକ ଦିଗକୁ ଉଠିଯାଏ; ସେ ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ବଡ଼ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଭୂର୍ଲୋକନ୍ତୁ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକଞ୍ଚ ମହସ୍ତଥା। ଘୋରଂ ଦହତି କାଲାଗ୍ନିରେଵଂ ଲୋକଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ।। ୩୮.

ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଆଗ୍ନି ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଓ ମହର୍ଲୋକ—ଏହି ଚାରିଟି ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଵ୍ଯାପ୍ତେଷୁ ତେଷୁ ଲୋକେଷୁ ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଥାଗ୍ନିନା। ତତ୍ତେଜଃ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦିଦଂ ଶନୈଃ। ଅଯୋଗୁଡନିଭଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତଦା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରକାଶତେ ।। ୩୮.

ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଗ୍ନିରେ ତଳ ଓ ଉପରୁ ବ୍ୟାପିଯାଏ, ସେ ତେଜ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଆବୃତ କରି ନେଉଛି; ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଲୋହା ଗୋଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ତତୋ ଗଜକୁଲାକାରାସ୍ତଡିଦ୍ଭି ସମଲଂକୃତାଃ। ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ଘୋରା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସଂଵର୍ତ୍ତକା ଘନାଃ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ହାତୀ ଦଳ ପରି ଆକାର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରେ ଶୋଭିତ ଭୟଙ୍କର ସଂହାରକ ମେଘ ଆକାଶରେ ଉଠିଯାଏ।

କେଚିନ୍ନୀଲୋତ୍ପଲଶ୍ଯାମାଃ କେଚିତ୍କୁମୁଦସନ୍ନିଭାଃ। କେଚିଦ୍ଵୈଢୂର୍ଯସଂକାଶା ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲନିଭାଽପରେ ।। ୩୮.

କିଛି ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ପରି କଳା, କିଛି କୁମୁଦ ଫୁଲ ପରି ସ୍ଫଟିକ, କିଛି ବୈଡ଼ୂର୍ୟ ମଣି ପରି ଚମକ, ଆଉ କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଶଙ୍ଖକୁନ୍ଦନିଭାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଜାତ୍ଯଞ୍ଜନନିଭାସ୍ତଥା । ଧୂମ୍ର ଵର୍ଣା ଘନାଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ପୀତାଃ ପଯୋଧରାଃ ।। ୩୮.

କିଛି ଶଂଖ କିମ୍ବା କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ପରି, କିଛି ଜାତି ଅଞ୍ଜନ ପରି; କିଛି ଧୂସର ରଙ୍ଗର ମେଘ, କିଛି ହେଲେ ପୀତ ଓ ଜଳ ଭରା।

କେଚିଦ୍ରାସଭଵର୍ଣାଭା ଲାକ୍ଷାରକ୍ତନିଭାସ୍ତଥା। ମନଃଶିଲାଭାସ୍ତ୍ଵପରେ କପୋତାଭାସ୍ତଥାମ୍ବୁଦାଃ ।। ୩୮.

କିଛି ଗଧା ରଙ୍ଗର, କିଛି ଲାକ୍ଷା ରଙ୍ଗର; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ମନ:ଶିଳା ପରି ଲାଲ, ଆଉ କିଛି ଖଗ ରଙ୍ଗର ମେଘ।

ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପନିଭାଃ କେଚିଦୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଘନା ଦିଵି। କେଚିତ୍ପୁରଧରାକାରାଃ କେଚିଦ୍ଗଜକୁଲୋପମାଃ ।। ୩୮.

କିଛି ମେଘ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକାର ରଙ୍ଗରେ ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଏ; କିଛି ନଗର ପ୍ରାଚୀର ପରି, କିଛି ହାତୀ ଦଳ ପରି।

କେ ଚିତ୍ପର୍ଵତସଂକାଶାଃ କେଚିତ୍ସ୍ଥଲନିଭା ଘନାଃ। କୁଣ୍ଡାଗାରନିଭାଃ କେଚିତ୍କେଚିନ୍ମୀନକୁଲୋପମାଃ ।। ୩୮.

କିଛି ପାହାଡ଼ ପରି, କିଛି ସମତଳ ଭୂମି ପରି; କିଛି ବୃହତ୍ ମଣ୍ଡପ ପରି, ଆଉ କିଛି ମାଛ ଦଳ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ବହୁରୂପା ଘୋରରୂପା ଘୋରସ୍ଵରନିନାଦିନଃ। ତଦା ଜଲଧରାଃ ସର୍ଵେ ପୂରଯନ୍ତି ନଭଃସ୍ଥଲମ୍ ।। ୩୮.

ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ମେଘମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ କରି, ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଇଥାନ୍ତି।

ତତସ୍ତେ ଜଲଦା ଘୋରା ନଵୀନା ଭାସ୍କରାତ୍ମିକାଃ। ସପ୍ତଧା ସଂଵୃତାତ୍ମାନସ୍ତମଗ୍ନିଂ ଶମଯନ୍ତ୍ଯୁତ ।। ୩୮.

ସେ ସମୟରେ, ସେହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ନୂତନ ମେଘମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ସାତ ରୂପରେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେଇଥାନ୍ତି।

ତତସ୍ତେ ଜଲଦା ଵର୍ଷଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ଚ ମହୋଦ୍ଯମମ୍। ସୁଘୋରମଶିଵଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ନାଶଯନ୍ତି ଚ ପାଵକମ୍ ।। ୩୮.

ତାପରେ ସେହି ମେଘମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଶୁଭ ବର୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେଇଥାନ୍ତି।

ପ୍ରଵୃଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ତଥାତ୍ଯର୍ଥଂ ଵାରିଭିଃ ପୂର୍ଯ୍ଯତେ ଜଗତ୍। ଅଦ୍ଭିସ୍ତେଜୋଽଭିଭୂତଞ୍ଚ ତଦାଗ୍ନିଃ ପ୍ରାଵିଶତ୍ଯପଃ ।। ୩୮.

ଏପରି ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ପଡ଼ିବାରୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜଳରେ ଭରିଯାଏ; ଜଳରେ ଅଗ୍ନି ଦମିଯାଇ, ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ଜଳରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।

ନଷ୍ଟେ ଚାଗ୍ନୌ ଵର୍ଷଶତେ ପଯୋଦାଃ ପାକସମ୍ଭଵାଃ। ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ବୃହଜ୍ଜାଲପରିସ୍ରଵୈଃ ।। ୩୮.

ଏହି ଶତବର୍ଷ ବର୍ଷା ପରେ ଅଗ୍ନି ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ମେଘମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରବଳ ଭାବେ ବୁଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି।

ଧାରାଭିଃ ପୂରଯନ୍ତୀମଂ ଚୋଦ୍ଯମାନାଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା। ଅନ୍ଯେ ତୁ ସଲିଲୌଘୈସ୍ତୁ ଵେଲାମଭିଭଵନ୍ତ୍ଯପି। ସାଦ୍ରିର୍ଦ୍ଵୀପାନ୍ତରଂ ପୃଥ୍ଵୀ ହ୍ଯଦ୍ଭିଃ ସଂଛାଦ୍ଯତେ ତଦା ।। ୩୮.

ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଆଦେଶରେ କିଛି ମେଘ ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତକୁ ଭରିଦେଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମେଘ ତ ଜଳର ତେଜ ଧାରାରେ କୂଳକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଯାଆନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ଦ୍ୱୀପମାନେ ସମସ୍ତେ ଜଳରେ ଢକିଯାଆନ୍ତି।