ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅହରନ୍ତେ ପ୍ରକୁରୁତେ ସର୍ଗସ୍ଯ ପ୍ରଲଯଂ ପୁନଃ। ସୁଷୁପ୍ସୁର୍ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାଃ ସଂହରତେ ତଦା ।। ୩୮.

ଦିନ ଶେଷରେ, ସେ ପୁଣିଥରେ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି। ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଶୟନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆପଣ ମନେ ଆପଣ ଭିତରେ ଆଣନ୍ତି।

ତତୋ ଯୁଗସହସ୍ରାନ୍ତେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚ ଯୁଗକ୍ଷଯେ। ତତ୍ରାତ୍ମସ୍ଥାଃ ପ୍ରଜାଃ କର୍ତ୍ତୁଂ ପ୍ରପେଦେ ସ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୩୮.

ଏହା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷ ହୁଏ ଓ ଯୁଗର ଅନ୍ତ ଆସେ, ସେଇ ପ୍ରଜାପତି ନିଜ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି।

ତଦା ଭଵତ୍ଯନାଵୃଷ୍ଟିସ୍ତଦା ସା ଶତ ଵାର୍ଷିକୀ। ତଥା ଯାନ୍ଯଲ୍ପସାରାଣି ସତ୍ତ୍ଵାନି ପୃଥିଵୀତଲେ ।। ୩୮.

ସେଇ ସମୟରେ ବର୍ଷା ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହି ଅବର୍ଷା ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏ ଚାଲିଥାଏ। ଏଭଳି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରାଣୀ—

ତାନ୍ଯେଵାତ୍ର ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ଭୂମିତ୍ଵମୁପଯାନ୍ତି ଚ। ସପ୍ତରଶ୍ମିରଥୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯୁଦତିଷ୍ଠଦ୍ଵିଭାଵସୁଃ ।। ୩୮.

—ସେମାନେ ଏଠାରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି ଅଗ୍ନି ସାତଟି କିରଣ ଧାରଣ କରି ଉଦୟ ହୁଏ।

ଅସହ୍ଯରଶ୍ମିର୍ଭଗଵାନ୍ ପିବନ୍ନମ୍ଭୋ ଗଭସ୍ତିଭିଃ। ହରିତା ରଶ୍ମଯସ୍ତସ୍ଯ ଦୀପ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ସପ୍ତଭିଃ ।। ୩୮.

ସେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅସହ୍ୟ କିରଣ ଦ୍ୱାରା, ସେ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରର ଜଳକୁ ଶୋଷିନେଉଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସାତଟି ହରିତ କିରଣ ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛି।

ଭୂଯ ଏଵ ଵିଵର୍ତନ୍ତେ ଵ୍ଯାପ୍ନୁଵନ୍ତୋ ଵନଂ ଶନୈଃ। ଭୌମଂ କାଷ୍ଠଂ ଧନଂ ତେଜୋ ଭୃଶମଦ୍ଭିସ୍ତୁ ଦୀପ୍ଯତେ ।। ୩୮.

ପୁଣି ସେମାନେ ଦିଗବିଦିଗକୁ ଘୁରି, ଦୀରେ ଦୀରେ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆବୃତ କରନ୍ତି। ପୃଥିବୀର କାଠ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଜଳିଉଠେ।

ତସ୍ମାଦୁଦକଂ ସୂର୍ଯ୍ଯସ୍ଯ ତପତୋଽତି ହି କଥ୍ଯତେ। ନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତପତେ ସୂର୍ଯୋ ନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରିଵିଷ୍ଯତେ ।। ୩୮.

ଏହିପରି, କୁହାଯାଏ ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ତାପରେ ଜଳକୁ ଉପରେ ଉଠାନ୍ତି। ଅବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଅବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

ନାଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପରିଚିନ୍ଵନ୍ତି ଵାରିଣା ଦୀପ୍ଯତେ ରଵିଃ। ତସ୍ମାଦପଃ ପିବନ୍ ଯା ଵୈ ଦୀପ୍ଯତେ ରଵିରମ୍ବରେ ।। ୩୮.

ଅବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳରେ ପୁନଃ ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଅଧିକ ଜ୍ୱଳନ୍ତି। ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଜଳକୁ ଶୋଷି ତାପିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତସ୍ଯ ତେ ରଶ୍ମଯଃ ସପ୍ତ ପିବନ୍ତ୍ଯମ୍ଭୋ ମହାର୍ଣଵାତ୍। ତେନାହାରେଣ ସନ୍ଦୀପ୍ତଃ ସୂର୍ଯ୍ଯଃ ସପ୍ତ ଭଵତ୍ଯୁତ ।। ୩୮.

ତାଙ୍କର ସାତଟି କିରଣ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳକୁ ଶୋଷିନେଉଛି। ସେଇ ଆହାରରେ ପୋଷିତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ସାତଟି ହୁଅନ୍ତି।

ତତସ୍ତେ ରଶ୍ମଯଃ ସପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ଯଭୂତାଶ୍ଚତୁର୍ଦିଶମ୍। ଚତୁର୍ଲୋକମିମଂ ସର୍ଵଂ ଦହନ୍ତି ଶିଖିନସ୍ତଦା ।। ୩୮.

ତାପରେ ସେଇ ସାତଟି କିରଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୂପେ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳାରେ, ସମସ୍ତ ଚାରିପଟି ଦିଗରେ ଏହି ଚାରିପ୍ରକାର ଜଗତକୁ ଦହନ କରନ୍ତି।

ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଚ ଭାଭିସ୍ତୁ ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧଂ ଚାଧଶ୍ଚ ରଶ୍ମିଭିଃ। ଦୀପ୍ଯନ୍ତେ ଭାସ୍କରାଃ ସପ୍ତ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିଃ ପ୍ରତାପିନଃ ।। ୩୮.

ସେମାନେ ତାଙ୍କର କିରଣରେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନିରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି।

ତେ ଵାରିଣା ଚ ସଂଦୀପ୍ତା ବହୁସାହସ୍ରରଶ୍ମଯଃ। ଖଂ ସମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ନିର୍ଦହନ୍ତୋ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍ ।। ୩୮.

ଜଳରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ଅସଂଖ୍ୟ କିରଣରେ, ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ଦହନ କରନ୍ତି।

ତତସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରତାପେନ ଦହ୍ଯମାନା ଵସୁନ୍ଧରା। ସାଦ୍ରିନଦ୍ଯର୍ଣଵା ପୃଥ୍ଵୀ ଵିସ୍ନେହା ସମପଦ୍ଯତ ।। ୩୮.

ତାଙ୍କର ତାପରେ ଦହିଯାଇ, ପୃଥିବୀ — ପାହାଡ଼, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଏ।

ଦୀପ୍ତାଭିଃ ସନ୍ତତାଭିଶ୍ଚ ଚିତ୍ରାଭିଶ୍ଚ ସମନ୍ତତଃ। ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଶ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ ଚ ସଂରୁଦ୍ଧଂ ସୂର୍ଯରଶ୍ମିଭିଃ ।। ୩୮.

ଚାରିପଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅବିରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କିରଣରେ, ଉପରେ, ତଳେ ଓ ଚାରିଦିଗରେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ।

ସୂର୍ଯ୍ଯଗ୍ନୀନାଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧାନାଂ ସଂସୃଷ୍ଟାନାଂ ପରସ୍ପରମ୍। ଏକତ୍ଵମୁପଯାତାନାମେକଜ୍ଵାଲଂ ଭଵତ୍ଯୁତ ।। ୩୮.

ସୂର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନି, ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଏକାଠି ହୋଇ, ଏକ ହୋଇଯାଏ ଓ ଏକ ଜ୍ୱାଳା ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।

ସର୍ଵଲୋକପ୍ରଣାଶଞ୍ଚ ସୋଽଗ୍ନିର୍ଭୂତ୍ଵା ତୁ ମଣ୍ଡଲୀ। ଚତୁର୍ଲୋକମିଦଂ ସର୍ଵଂ ନିର୍ଦହତ୍ଯାଶୁ ତେଜସା ।। ୩୮.

ସେଇ ଅଗ୍ନି, ଗୋଲାକାର ଆକାର ଧରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ସଂହାର ହୁଏ; ତାହାର ତେଜରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚାରିପ୍ରକାର ଲୋକ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ।

ତତଃ ପ୍ରଲୀଯତେ ସର୍ଵ୍ଵଂ ଜଙ୍ଗମଂ ସ୍ଥାଵରଂ ତଦା। ନିର୍ଵୃକ୍ଷା ନିସ୍ତୃଣା ଭୂମିଃ କୂର୍ମପୃଷ୍ଠସମା ଭଵେତ୍ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି; ପୃଥିବୀ ଗଛ ଓ ଘାସ ବିନା, କୁମ୍ଭୀର ପିଠି ପରି ସମତଳ ହୋଇଯାଏ।

ଅମ୍ବରୀଷମିଵାଭାତି ସର୍ଵଂ ମାରିଷିତଂ ଜଗତ୍। ସର୍ଵମେଵ ତଦାର୍ଚିର୍ଭିଃ ପୂର୍ଣଂ ଜଜ୍ଵାଲ୍ଯତେ ନଭଃ ।। ୩୮.

ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଉନ୍ନ ଗୋଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ; ସେ ସମୟରେ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଜଳିଉଠେ।

ପାତାଲେ ଯାନି ଭୂତାନି ମହୋତଧିଗତାନି ଚ । ତତସ୍ତାନି ପ୍ରଲୀଯନ୍ତେ ଭୂମିତ୍ଵମୁପଯାନ୍ତି ଚ ।। ୩୮.

ପାତାଳ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ସମୟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଦ୍ଵୀପାଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣ୍ଯଥ ମହୋଦଧିଃ। ସର୍ଵ୍ଵଂ ତଦ୍ଭସ୍ମସାଚ୍ଚକ୍ରେ ସର୍ଵ୍ଵାତ୍ମା ପାଵକସ୍ତୁ ସଃ ।। ୩୮.

ଦ୍ୱୀପ, ପାହାଡ଼, ଦେଶ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର—ଏସବୁକୁ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଅଗ୍ନି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଥାଏ।

ସମୁଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ନଦୀଭ୍ଯଶ୍ଚ ପାତାଲେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ। ପିବନ୍ନପଃ ସମିଦ୍ଧୋଽଗ୍ନିଃ ପୃଥିଵୀମାଶ୍ରିତୋ ଜ୍ଵଲନ୍ ।। ୩୮.

ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଜଳୁଥିବା ଅଗ୍ନି, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ପାତାଳରୁ ପାଣି ଶୋଷି ନେଇଯାଏ।

ତତଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକଃ ଶୈଲାନତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଂସ୍ତଥା। ଲୋକାନ୍ ସଂହରତେ ଦୀପ୍ତୋ ଘୋରଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକୋଽନଲଃ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ସଂହାରକ ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଗ୍ରସଣ କରି ନେଉଛି।

ତତଃ ସ ପୃଥିଵୀଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ରସାତଲମଶୋଷଯତ୍। ନିର୍ଦହ୍ଯ ତାଂସ୍ତୁ ପାତାଲାନ୍ନାଗଲୋକମଥାଦହତ୍ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ସେଇ ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି, ତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି; ସେଠାରେ ଥିବା ପାତାଳ ଜଗତକୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ପରେ ନାଗ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଅଧସ୍ତାତ୍ପୃଥିଵୀଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ହ୍ଯୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ସ ଦହତେ ଦିଵମ୍। ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ହ୍ଯଯୁତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ ।। ୩୮.

ପୃଥିବୀକୁ ତଳରୁ ପୁଡ଼ିଦେଇ, ସେଉଠାରୁ ଉପରକୁ ଆକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଉଛି, ହଜାର, ଦଶହଜାର ଓ କୋଟି-କୋଟି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ଉଦତିଷ୍ଠଞ୍ଛିଖାସ୍ତସ୍ଯ ବହ୍ଵଯଃ ସଂଵର୍ତ୍ତକସ୍ଯ ତୁ। ଗନ୍ଧର୍ଵାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚାଂଶ୍ଚ ସମହୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍ । ତଦା ଦହତି ସନ୍ଦୀପ୍ତୋ ଗୋଲକଂ ଚୈଵ ସର୍ଵ୍ଵଶଃ ।। ୩୮.

ସେଇ ସଂହାରକ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଅନେକ ଦିଗକୁ ଉଠିଯାଏ; ସେ ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ବଡ଼ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଭୂର୍ଲୋକନ୍ତୁ ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ସ୍ଵର୍ଲୋକଞ୍ଚ ମହସ୍ତଥା। ଘୋରଂ ଦହତି କାଲାଗ୍ନିରେଵଂ ଲୋକଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ।। ୩୮.

ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଆଗ୍ନି ଭୂର୍ଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ, ସ୍ୱର୍ଲୋକ ଓ ମହର୍ଲୋକ—ଏହି ଚାରିଟି ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେଉଛି।

ଵ୍ଯାପ୍ତେଷୁ ତେଷୁ ଲୋକେଷୁ ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଥାଗ୍ନିନା। ତତ୍ତେଜଃ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଦିଦଂ ଶନୈଃ। ଅଯୋଗୁଡନିଭଂ ସର୍ଵ୍ଵଂ ତଦା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରକାଶତେ ।। ୩୮.

ଯେତେବେଳେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଗ୍ନିରେ ତଳ ଓ ଉପରୁ ବ୍ୟାପିଯାଏ, ସେ ତେଜ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଆବୃତ କରି ନେଉଛି; ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଲୋହା ଗୋଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ।

ତତୋ ଗଜକୁଲାକାରାସ୍ତଡିଦ୍ଭି ସମଲଂକୃତାଃ। ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ତଦା ଘୋରା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସଂଵର୍ତ୍ତକା ଘନାଃ ।। ୩୮.

ତାପରେ, ହାତୀ ଦଳ ପରି ଆକାର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରେ ଶୋଭିତ ଭୟଙ୍କର ସଂହାରକ ମେଘ ଆକାଶରେ ଉଠିଯାଏ।

କେଚିନ୍ନୀଲୋତ୍ପଲଶ୍ଯାମାଃ କେଚିତ୍କୁମୁଦସନ୍ନିଭାଃ। କେଚିଦ୍ଵୈଢୂର୍ଯସଂକାଶା ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲନିଭାଽପରେ ।। ୩୮.

କିଛି ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ପରି କଳା, କିଛି କୁମୁଦ ଫୁଲ ପରି ସ୍ଫଟିକ, କିଛି ବୈଡ଼ୂର୍ୟ ମଣି ପରି ଚମକ, ଆଉ କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ମଣି ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।