ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦକ୍ଷୋ ଧର୍ମୋ ଭଵସ୍ତଦା। ତାଂ କନ୍ଯାଂ ମନସା ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରଯସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ।। ୩୮.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦକ୍ଷ, ଧର୍ମ ଓ ଭବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ମନରେ ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନାଂ ତେଷାଂ ସଦ୍ଯଃ କନ୍ଯା ଵ୍ଯଜାଯତ। ସଦୃଶାନୁରୂପାଂସ୍ତେଷାଂ ଚତୁରୋ ଵୈ କୁମାରକାନ୍ ।। ୩୮.

ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଚିନ୍ତନର ଫଳରେ, ସେ କନ୍ୟା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଚାରିଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ପିତାମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଥିଲେ।

ସଂସିଦ୍ଧାଃ କାର୍ଯକରଣେ ସମ୍ଭୂତାସ୍ତେ ଶ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ। ଉପଭୋଗସମର୍ଥୈଶ୍ଚ ସଦ୍ଯୋଜାତୈଃ ଶରୀରକୈଃ ।। ୩୮.

ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୃଷ୍ଟିରେ ନିପୁଣ, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଉପଭୋଗର ଯୋଗ୍ୟ ଦେହ ନେଇ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯାହାହିଣସ୍ତଦା। ସଂରବ୍ଧା ଵୈ ଵ୍ଯକର୍ଷନ୍ତ ମମ ପୁତ୍ରୋ ମମେତ୍ଯୁତ ।। ୩୮.

ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ନିଜ ପୁଅ ଭାବରେ ଚିହ୍ନି, କଥା କହିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, "ଏହା ମୋର ପୁଅ, ଏହା ମୋର।"

ଅଭିଧ୍ଯାନାନ୍ମନୋତ୍ପନ୍ନାନୂଚୁର୍ଵୈ ତେ ପରସ୍ପରମ୍। ଯୋ ଯସ୍ଯ ଵପୁଷା ତୁଲ୍ଯୋ ଭଜତାଂ ସ ତୁ ତଂ ସୁତମ୍ ।। ୩୮.

ଚିନ୍ତାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିଲେ, "ଯିଏ ଯାହାର ଦେହରେ ସମାନ, ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।"

ଯସ୍ଯ ଯଃ ସଦୃଶଶ୍ଚାପି ରୂପେ ଵୀର୍ଯ ଚ ନାମତଃ। ତଂ ଗୃହ୍ଣାତୁ ସୁଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଵର୍ଣତୋ ଯସ୍ଯ ଯଃ ସମଃ ।। ୩୮.

ଯାହାର ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ନାମରେ ସମାନ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଣୀରେ ସମାନ।

ଧ୍ରୁଵଂ ରୂପଂ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରଃ ସୋଽନୁରୁଧ୍ଯତି ସର୍ଵଦା। ତସ୍ମାଦାତ୍ମସମଃ ପୁତ୍ରଃ ପିତୁର୍ମାତୁଶ୍ଚ ଜାଯତେ ।। ୩୮.

ପୁଅ ସଦା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ତେଣୁ ପୁଅ ନିଜ ପିତା ଓ ମା'ଙ୍କ ସମାନ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଏଵଂ ତେ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ସଵର୍ଣାନ୍ ଜଗୃହୁଃ ସୁତାନ୍। ଯସ୍ମାତ୍ ସଵର୍ଣାସ୍ତେଷାଂ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମାଦୀନାଂ କୁମାରକାଃ ।। ୩୮.

ଏଭଳି ସମ୍ମତି କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଶ୍ରେଣୀର ପୁଅମାନେକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଏକ ଶ୍ରେଣୀର ହେଲେ।

ସଵର୍ଣା ମନଵସ୍ତସ୍ମାତ୍ ସଵର୍ଣତ୍ଵଂ ହି ତେ ଯତଃ। ମନନାନ୍ମାନନାଚ୍ଚୈଵ ତସ୍ମାତ୍ତେ ମନଵଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୮.

ମନୁମାନେ ଏକ ଶ୍ରେଣୀର ଥିବାରୁ, ସେମାନେର ସମାନତା ଏହି ଦ୍ୱାରା; ଚିନ୍ତନ ଓ ସମ୍ମାନରୁ, ସେମାନେ 'ମନୁ' ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେଽତୀତେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ହ। ରୁଚେଃ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରୋ ରୌଚ୍ଯୋ ନାମାଭଵତ୍ସୁତଃ ।। ୩୮.

ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷ ହେବା ପରେ ଓ ବୈୱସ୍ବତ ଆସିବାବେଳେ, ପ୍ରଜାପତି ରୁଚିଙ୍କର ପୁଅ ରୌଚି ନାମରେ ଜନ୍ମିଲେ।

ଭୂତ୍ଯାମୁତ୍ପାଦିତୋ ଯସ୍ତୁ ଭୌତ୍ଯୋ ନାମାଭଵତ୍ସୁତଃ। ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ରାଜା ଦ୍ଵୌ ମନୂ ତୁ ଵିଵସ୍ଵତୋଃ ।। ୩୮.

ଭୂତିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ 'ଭୌତି' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ବୈୱସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଦୁଇଟି ମନୁ ଥିଲେ, ଦୁଇଁଜଣ ଉଭୟ ଭିବସ୍ବତଙ୍କର ପୁଅ।

ଵୈଵସ୍ଵତୋ ମନୁର୍ଯଶ୍ଚ ସାଵର୍ଣୋ ଯଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସଂଜ୍ଞାସୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୮.

ବୈୱସ୍ବତ ମନୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସାବର୍ଣି, ଉଭୟ ଭିବସ୍ବତଙ୍କର ପୁଅ; ଜେଷ୍ଠ, ନାମରେ ଜନ୍ମିଥିବା, ବୈୱସ୍ବତ ମନୁ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରଭୁ।

ସଵର୍ଣାଯାଃ ସୁତଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ସ୍ମୃତୋ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ମନୁଃ । ସଵର୍ଣା ମନଵୋ ଯେ ଚ ଚତ୍ଵାରସ୍ତୁ ମହର୍ଷିଜାଃ ।। ୩୮.

ସାବର୍ଣିଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପୁଅ ବୈୱସ୍ବତ ମନୁ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; ଚାରିଟି ମନୁ ମହାର୍ଷିମାନେର ପୁଅ ଭାବରେ ସାବର୍ଣି।

ତପସା ସମ୍ଭୃତାତ୍ମାନଃ ସ୍ଵେଷୁ ମନ୍ଵନ୍ତରେଷୁ ଵୈ। ଭଵିଷ୍ଯେଷୁ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵକାର୍ଯାର୍ଥସାଧକାଃ ।। ୩୮.

ତପସ୍ୟାରେ ନିଜକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିଜ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ରହିବେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ।

ପ୍ରଥମଂ ମେରୁସାଵର୍ଣେର୍ଦକ୍ଷପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ମନୋଃ। ପୁତ୍ରା ମରୀଚିଗର୍ଭାଶ୍ଚ ସୁଶର୍ମାଣଶ୍ଚ ତେ ତ୍ରଯଃ । ସମ୍ଭୂତାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନଃ ସର୍ଵେ ଵୈଵସ୍ଵତେଽନ୍ତରେ ।। ୩୮.

ପ୍ରଥମ, ମେରୁସାବର୍ଣି, ଦକ୍ଷର ପୁଅ ମନୁ; ମରୀଚିର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ତିନି ପୁଅ, ସୁଶର୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସମସ୍ତେ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ବୈୱସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।

ଦକ୍ଷପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ରୋହିତସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। ଭଵିଷ୍ଯସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯସ୍ତୁ ଏକୈକୋ ଦ୍ଵାଦଶୋ ଗଣଃ ।। ୩୮.

ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁଅ ରୋହିତ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରଜାପତି ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଟି ଦଳରେ ବାରଟି ପୁଅ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଗକୁ ଆଉ ଅନେକ ଆସିବେ।

ଐଶ୍ଵର୍ଯସଂଗ୍ରାହୋ ରାହୋ ବାହୁଵଶସ୍ତଥୈଵ ଚ। ପାରା ଦ୍ଵାଦଶ ଵିଜ୍ଞେଯା ଉତ୍ତରାଂସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ।। ୩୮.

ଏଇଶ୍ବର୍ୟସଂଗ୍ରାହ, ରାହ, ବାହୁବଶ ଏବଂ ପାରା—ଏହି ବାରଟି ନାମ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଏବେ ଉତ୍ତର ଦଳର ନାମ ଶୁଣ।

ଵାଜିଯୋ ଵାଜିଜିଚ୍ଚୈଵ ପ୍ରଭୃତିଶ୍ଚ କକୁଦ୍ଯଥ। ଦଧିକ୍ରାଵାଯପକ୍ଵାଶ୍ଚ ପ୍ରଣୀତୋ ଵିଜଯୋ ମଧୁଃ ।। ୩୮.

ବାଜିୟ, ବାଜିଜିଚ, ପ୍ରଭୃତି, କକୁଦ, ଦଧିକ୍ରାବ, ଆୟପକ୍ୱ, ପ୍ରଣୀତ, ବିଜୟ ଏବଂ ମଧୁ—ଏହିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।

ତେଜସ୍ମାନ୍ନଥଵୋ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୈତେ ମରୀଚଯଃ। ସୁଶର୍ମ୍ମାଣସ୍ତୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ନାମତସ୍ତୁ ନିବୋଧତ ।। ୩୮.

ତେଜସ୍ମାନ୍ଠରୁ ଦୁଇ ନେତା ଉପଜିଛନ୍ତି; ଏହି ବାରଟି ମରୀଚୟ। ଏବେ ସୁଶର୍ମାଣଙ୍କ ନାମ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ।

ଵର୍ଣସ୍ତଥାପ୍ଯଙ୍ଗଵିଶ୍ଵୌ ମୁରଣ୍ଯୋ ଵ୍ରଜନୋ ମତଃ। ଅମିତୋ ଦ୍ରଵକେତୁଶ୍ଚ ଜମ୍ଭୋସ୍ଥାଜସ୍ରଶକ୍ରକାଃ ।। ୩୮.

ବର୍ଣ୍ଣ, ଅପ୍ୟଙ୍ଗ, ବିଶ୍ୱ, ମୁରଣ୍ୟ, ବ୍ରଜନ, ଅମିତ, ଦ୍ରବକେତୁ, ଜମ୍ଭୋସ୍ଥା, ଅଜସ୍ର, ଶକ୍ରକ—ଏହିମାନେ ସୁଶର୍ମାଣଙ୍କ ନାମ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଛନ୍ତି।

ସୁନେମିର୍ଦ୍ଯୁତପାଶ୍ଚୈଵ ସୁଶର୍ମ୍ମାଣଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ତେଷାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ତଦା ଭାଵ୍ଯୋ ହ୍ଯଦ୍ଭୁତୋ ନାମ ନାମତଃ ।। ୩୮.

ସୁନେମି ଏବଂ ଦ୍ୟୁତପା ମଧ୍ୟ ସୁଶର୍ମାଣ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମ 'ଅଦ୍ଭୁତ' ହେବ।

ସ୍କନ୍ଦଃ ସୋମପ୍ରତୀକାଶଃ କାର୍ତିକେଯସ୍ତୁ ପାଵକଃ। ମାଘାତିଥିଶ୍ଚ ପୌଲସ୍ତ୍ଯୋ ଵସୁଃ କାଶ୍ଯପ ଏଵ ଚ ।। ୩୮.

ସ୍କନ୍ଦ, ସୋମପ୍ରତୀକାଶ, କାର୍ତିକେୟ, ପାବକ, ମାଘାତିଥି, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ, ବସୁ ଏବଂ କାଶ୍ୟପ—ଏହିମାନେ ଏହି ଦଳରେ ଅଛନ୍ତି।

ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନ୍ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଯୁତିମାନଙ୍ଗିରାସ୍ତଥା। ଵସିତଶ୍ଚୈଵ ଵାସିଷ୍ଠ ଆତ୍ରେଯୋ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ।। ୩୮.

ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ, ଭାର୍ଗବ, ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଅଙ୍ଗିରା, ବସିତ, ବାସିଷ୍ଠ, ଆତ୍ରେୟ ଏବଂ ହବ୍ୟବାହନ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ନାମ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

ସୁତପାଃ ପୌଲଵଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତୈତେ ରୋହିତାନ୍ତରେ। ଧୃତିକେତୁଦୀପ୍ତିକେତୁଶାପହସ୍ତା ନିରାମଯଃ ।। ୩୮.

ସୁତପା ଏବଂ ପୌଲବ, ଏହି ସାତଜଣ ରୋହିତଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ; ଧୃତିକେତୁଦୀପ୍ତିକେତୁ, ଶାପହସ୍ତ ଏବଂ ନିରାମୟ।

ପୃଥୁଶ୍ରଵାସ୍ତଥା ନାକୋ ଭୂରିଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ବୃହଦ୍ରଥଃ। ପ୍ରଥମସ୍ଯ ତୁ ସାଵର୍ଣେର୍ନଵ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ।। ୩୮.

ପୃଥୁଶ୍ରବା, ନାକ, ଭୂରିଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବୃହଦ୍ରଥ—ଏହିମାନେ ପ୍ରଥମ ସାବର୍ଣିଙ୍କ ନଉଟି ପୁଅ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଦଶମେ ତ୍ଵଥ ପର୍ଯାଯେ ଧର୍ମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ମନୋଃ। ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ତୁ ସାଵର୍ଣେର୍ଭାଵ୍ଯସ୍ଯୈଵାନ୍ତରେ ମନୋଃ ।। ୩୮.

ଦଶମ ପରିଚ୍ଛେଦରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ମନୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସାବର୍ଣି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ।

ସୁଖାମନା ଵିରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵେଵ ତୁ ଗଣୌ ସ୍ମୃତୌ। ତ୍ଵିଷିଵନ୍ତଶ୍ଚ ତେ ସର୍ଵେ ଶତସଙ୍ଖ୍ଯାଶ୍ଚ ତେ ସମାଃ ।। ୩୮.

ସୁଖାମନା ଏବଂ ବିରୁଦ୍ଧ—ଏହି ଦୁଇ ଦଳ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତ୍ୱିଷିବନ୍ତ, ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତ।

ପ୍ରାଣା ନାଯଚ୍ଛତଃ ପ୍ରୋକ୍ତ ଋଷିଭିଃ ପୁରୁଷେଷୁ ଵୈ। ଦେଵାସ୍ତେ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଧର୍ମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ମନୋଃ ।। ୩୮.

ପ୍ରାଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଋଷିମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି; ଏହିମାନେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ମନୁଙ୍କ ଦେବତା ହେବେ।

ତେଷାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ତଥା ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଭଵିଷ୍ଯଃ ଶାନ୍ତିରୁଚ୍ଯତେ। ହଵିଷ୍ମାନ୍ ପୌଲହଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁକୀର୍ତିଶ୍ଚାପି ଭାର୍ଗଵଃ ।। ୩୮.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ, ଭବିଷ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେବେ; ହବିଷ୍ମାନ, ପୌଲହ, ଶ୍ରୀମାନ, ସୁକୀର୍ତି ଏବଂ ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।