ଵାଯୁପୁରାଣମ୍

ଅନାଥା ହି ପରିତ୍ରସ୍ତା ଵାର୍ତ୍ତାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୁଃଖିତାଃ। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁରାଣି ଗ୍ରାମାଂଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵନୌକସଃ ।। ୩୭.

ସହାୟ ନଥିବା ଏବଂ ଭୟଭୀତ ଲୋକେ ତାଙ୍କର ଜୀବିକା ଛାଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ପୁରୁଣା ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବେ।

ଏଵଂ ନୃପେଷୁ ନଷ୍ଟେଷୁ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗୃହାଣି ତୁ। ନଷ୍ଟେ ସ୍ନେହେ ଦୁରାପନ୍ନା ଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ନେହାଃ ସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ।। ୩୭.

ଏଭଳି ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଲୋକେ ଘର ଛାଡ଼ି, ସ୍ନେହ ହରାଇ, ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ; ସଙ୍ଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହ ଭାବ ହରାଇଦେବେ।

ଵର୍ଣାଶ୍ରମପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ସଙ୍କରଂ ଘୋରମାସ୍ଥିତାଃ। ସରିତ୍ପର୍ଵତସେଵିନ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଜାସ୍ତଦା ।। ୩୭.

ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଲୋକେ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଛଡ଼ି ରହିବେ।

ସରିତଃ ସାଗରାନୂପାନ୍ ସେଵନ୍ତେ ପର୍ଵତାନି ଚ। ଅଙ୍ଗାନ୍ କଲିଙ୍ଗାନ୍ ଵଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ କାଶ୍ମୀରାନ୍ କାଶିକୋଶଲାନ୍ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ନଦୀ, ସମୁଦ୍ରତଟ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ଅଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କାଶ୍ମୀର, କାଶୀ ଓ କୋଶଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବେ।

ଋଷିକାନ୍ତଗିରିଦ୍ରୋଣୀଃ ସଂଶ୍ରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ। କୃତ୍ସ୍ନଂ ହିମଵତଃ ପୃଷ୍ଠଂ କୂଲଂ ଚ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ ।। ୩୭.

ମଣିଷେ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଉପତ୍ୟକା, ସମଗ୍ର ହିମାଳୟ ଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ଲୁଣାପାଣି ନଦୀର କୂଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ।

ଅରଣ୍ଯାନ୍ଯଭିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ହ୍ଯାର୍ଯ୍ଯା ମ୍ଲେଚ୍ଛଜନୈଃ ସହ। ମୃଗୈର୍ମୀନୈର୍ଵିହଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ଶ୍ଵାପଦୈସ୍ତକ୍ଷୁଭିସ୍ତଥା। ମଧୁଶାକଫଲୈର୍ମୂଲୈର୍ଵର୍ତ୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ ।। ୩୭.

ସଜ୍ଜନମାନେ ବିଦେଶୀମାନଙ୍କ ସହ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ପଶୁ, ମାଛ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେବେ, ମଣିଷେ ମଧୁ, ଶାକ, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଇବେ।

ଚୀରଂ ପର୍ଣଞ୍ଚ ଵିଵିଧଂ ଵଲ୍କଲାନ୍ଯଜିନାନି ଚ। ସ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ଵିଵତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଯଥା ମୁନିଜନାସ୍ତଥା ।। ୩୭.

ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ର, ଚାଳ ଓ ପଶୁଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବେ, ମୁନିମାନେ ଯେପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେପରି ରହିବେ।

ବୀଜାନ୍ନାନି ତଥା ନିମ୍ନେସ୍ଵୀହନ୍ତଃ କାଷ୍ଠଶଙ୍କୁଭିଃ। ଅଜୈଡକଂ ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଞ୍ଚ ପାଲଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯତ୍ନତଃ ।। ୩୭.

ସେମାନେ ନିମ୍ନଭୂମିରେ ଦାଣା ଚାଷ କରିବେ, କାଠର ଖୁଣ୍ଟି ବ୍ୟବହାର କରି; ଛୋଟ ଛୋଟ ପଶୁ, ଭେଡ଼ା, ଗଧା ଓ ଉଠକୁ ଯତ୍ନରେ ପାଳିବେ।

ନଦୀର୍ଵତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ତୋଯାର୍ଥେ କୂଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମାନଵାଃ। ପାର୍ଥିଵାନ୍ ଵ୍ଯଵହାରେଣ ଵିବାଧନ୍ତଃ ପରସ୍ପରମ୍ ।। ୩୭.

ମଣିଷେ ପାଣି ପାଇଁ ନଦୀକୂଳରେ ବସିବେ, ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ଦୁଃଖ ଦେବେ।

ବହୁମନ୍ଯାଃ ପ୍ରଜାହୀନାଃ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତାଃ। ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନରାସ୍ତଦାଧର୍ମ୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୩୭.

ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକମାନେ ସଂଖ୍ୟାରେ କମ୍ ହେବେ, ପବିତ୍ରତା ଓ ନୀତି ଅଭାବରେ, ଏପରି ଅଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେବେ।

ହୀନାଦ୍ଧୀନାଂସ୍ତଥା ଧର୍ମ୍ମାନ୍ ପ୍ରଜାଃ ସମନୁଵର୍ତ୍ତତେ। ଆଯୁସ୍ତଦା ତ୍ରଯୋଵିଂଶଂ ନ କଶ୍ଚିଦତିଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୩୭.

ଲୋକେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଧମ ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରିବେ; ସେ ସମୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏକୋଇଶି ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ ନାହିଁ।

ଦୁର୍ବଲା ଵିଷଯଗ୍ଲାନା ଜରଯା ସଂପରିପ୍ଲୁତାଃ। ପତ୍ରମୂଲଫଲାହାରାଶ୍ଚୀରକୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରାଃ ।। ୩୭.

ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ପତ୍ର, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ଚାଳ ଓ କଳା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବେ।

ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥମଭିଲିପ୍ସନ୍ତଶ୍ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ଏତତ୍କାଲମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରଜାଃ କଲିଯୁଗାନ୍ତକେ ।। ୩୭.

ଜୀବିକା ପାଇଁ ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରିବେ; ଏହି ସମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକେ କଳିଯୁଗର ଶେଷ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ।

କ୍ଷୀଣେ କଲିଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ ଦିଵ୍ଯେ ଵର୍ଷସହସ୍ରକେ। ନିଃଶେଷାସ୍ତୁ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସାର୍ଦ୍ଧଂ କଲିଯୁଗେନ ତୁ। ସସନ୍ଧ୍ଯାଂଶେ ତୁ ନିଃଶେଷେ କୃତଂ ଵୈ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯତେ ।। ୩୭.

ସେ କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷରେ, ସମସ୍ତେ କଳିଯୁଗ ସହିତ ନଷ୍ଟ ହେବେ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଶେଷ ହେବ, ପୁଣି କୃତଯୁଗ ଆସିବ।

ଯଦା ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ଯଶ୍ଚ ତଥା ତିଷ୍ଯବୃହସ୍ପତୀ। ଏକରାତ୍ରେ ଭରିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା କୃତଯୁଗଂ ଭଵେତ୍ ।। ୩୭.

ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତିଷ୍ୟ-ବୃହସ୍ପତି ଏକା ରାତିରେ ଥିବେ, ସେତେବେଳେ କୃତଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

ଏଷ ଵଂଶକ୍ରମଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ କୀର୍ତିତୋ ଵୋ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ଅତୀତା ଵର୍ତ୍ତମାନାଶ୍ଚ ତଥୈଵାନାଗତାଶ୍ଚ ଯେ ।। ୩୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ବଂଶକ୍ରମକୁ ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହାଯାଇଛି; ଯେଉଁମାନେ ଗତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଆଗାମୀ ଅଛନ୍ତି।

ମହାଦେଵାଭିଷେକାତ୍ତୁ ଜନ୍ମ ଯାଵତ୍ପରିକ୍ଷିତଃ। ଏତଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରନ୍ତୁ ଜ୍ଞେଯଂ ପଞ୍ଚାଦଶଦୁତ୍ତରମ୍ ।। ୩୭.

ମହାଦେବଙ୍କ ଅଭିଷେକରୁ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ହଜାର ବର୍ଷ ସହିତ ପନ୍ଦର ଯୋଗ କରିବାକୁ ଜଣାଯିବ।

ପ୍ରମାଣଂ ଵୈ ତଥା ଚୋକ୍ତଂ ମହାପଦ୍ମାନ୍ତରଂ ଚ ଯତ୍। ଅନ୍ତରଂ ତଚ୍ଛତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ ।। ୩୭.

ଏହି ମାପ ଏପରି ଭାବରେ କହାଯାଇଛି, ମହାପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେକି ଅନ୍ତର ଅଛି, ସେଠାରେ ଏହି ଅନ୍ତରଟି ଏକ ଶହ ଛଅଠି ଏବଂ ଛତିରିଶି ବର୍ଷ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ଏତତ୍କାଲାନ୍ତରଂ ଭାଵ୍ଯା ଅନ୍ଧ୍ରାନ୍ତା ଯେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ। ଭଵିଷ୍ଯୈସ୍ତତ୍ର ସଙ୍ଖ୍ଯାତାଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୈଃ ଶ୍ରୁତର୍ଷିଭିଃ ।। ୩୭.

ଏହି ସମୟ ଅନ୍ତରଟି ଅନ୍ଧ୍ରାନ୍ତ ଭାବରେ ଯେଉଁମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।

ସପ୍ତର୍ଷଯସ୍ତଦା ପ୍ରାହୁଃ ପ୍ରତୀପେ ରାଜ୍ଞି ଵୈ ଶତମ୍। ସପ୍ତଵିଂଶୈଃ ଶତୈର୍ଭାଵ୍ଯା ଅନ୍ଧ୍ରାଣାଂ ତେ ତ୍ଵଯା ପୁନଃ ।। ୩୭.

ସେ ସମୟରେ, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତୀପ ରାଜାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ କଥା କହିଥିଲେ। ଏବଂ ତୁମେ ଆଉ ଏକ ଶତ ଶତି ଏବଂ ସତାଇଶ ବର୍ଷ ଅନ୍ଧ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଗଣନା କର।

ସପ୍ତଵିଂଶତିପର୍ଯ୍ଯନ୍ତେ କୃତ୍ସ୍ନେ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲେ। ସପ୍ତର୍ଷଯସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପର୍ଯାଯେଣ ଶତଂ ଶତମ୍। ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ଯୁଗଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଦିଵ୍ଯଯା ସଙ୍ଖ୍ଯଯା ସ୍ମୃତମ୍ ।। ୩୭.

ସତାଇଶର ଶେଷରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳରେ, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ରହନ୍ତି। ଏହିଠାରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଯୁଗ ବୋଲି ଦେବତାଙ୍କ ଗଣନାରେ ଗଣାଯାଏ।

ସା ସା ଦିଵ୍ଯା ସ୍ମୃତା ଷଷ୍ଟିର୍ଦିଵ୍ଯାହ୍ନାଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତଭିଃ । ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ କାଲୋ ଦିଵ୍ଯଃ ସପ୍ତର୍ଷିଭିସ୍ତୁ ତୈଃ ।। ୩୭.

ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଯୁଗକୁ ଷଷ୍ଟି ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଏବଂ ସାଥିରେ ସାତି ଦିବ୍ୟ ଦିନ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଏହାଠାରୁ ଦେବତାଙ୍କ ସମୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେହି ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ଚାଳନ୍ତି।

ସପ୍ତର୍ଷୀଣାନ୍ତୁ ଯେ ପୂର୍ଵା ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଉତ୍ତରାଦିଶି। ତତୋ ମଧ୍ଯେନ ଚ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ସମଂ ଦିଵି ।। ୩୭.

ପୂର୍ବ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ତାପରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ଆକାଶରେ ସମାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ତେନ ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଯୁକ୍ତା ଜ୍ଞେଯା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶତଂ ସମାଃ। ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମୃଷୀଣାଞ୍ଚ ଯୋଗସ୍ଯୈତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍ ।। ୩୭.

ଏହିପରି, ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ଯୋଗରେ ରହନ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଯୋଗର ଚିହ୍ନ।

ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମଘାଯୁକ୍ତାଃ କାଲେ ପାରିକ୍ଷିତେ ଶତମ୍। ଅନ୍ଧ୍ରାଂଶେ ସ ଚତୁର୍ଵ୍ଵିଶେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମତେ ମମ ।। ୩୭.

ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ରହନ୍ତି। ମୋ ମତାନୁସାରେ, ଅନ୍ଧ୍ର ଅଂଶର ଚବିଶିତମ ଅଂଶରେ ସେମାନେ ରହିବେ।

ଇମାସ୍ତଦା ତୁ ପ୍ରକୃତିର୍ଵ୍ଯାପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରଜା ଭୃଶମ୍। ଅନୃତୋପହତାଃ ସର୍ଵା ଧର୍ମତଃ କାମତୋଽର୍ଥତଃ ।। ୩୭.

ତାପରେ, ଏହି ପ୍ରକୃତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଭାଙ୍ଗିଯିବ। ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥରେ ମିଥ୍ୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେବେ।

ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତ୍ତେ ପ୍ରଶିଥିଲେ ଧର୍ମେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମେ ତଦା। ଶଙ୍କରଂ ଦୁର୍ବଲାତ୍ମାନଃ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ମୋହିତାଃ ।। ୩୭.

ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ଦୁର୍ବଳ ହେବ, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କାର୍ଯ୍ୟ ଅବଳମ୍ବିତ ହେବ, ଦୁର୍ବଳ ମନବଳ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମତ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

ସଂସକ୍ତାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଶୂଦ୍ରାଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶୂଦ୍ରଯଷ୍ଟାରଃ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ମନ୍ତ୍ରଯୋନଯଃ ।। ୩୭.

ଶୂଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଯିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମନ୍ତ୍ରର ଉତ୍ସ ହେବେ।

ଉପସ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ତାନ୍ ଵିପ୍ରାସ୍ତଦା ଵୈ ଵୃତ୍ତିଲିପ୍ସଵଃ । ଲଵଂ ଲଵଂ ଭ୍ରସ୍ଯମାନାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ରମେଣ ତୁ ।। ୩୭.

ସେ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜୀବିକା ଲାଗି ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦୀରେ-ଦୀରେ ଅଳ୍ପ-ଅଳ୍ପ କରି ଅବନତିକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।